తైః శిరోభిర్మహీ కీర్ణా బాహుభిశ్చ సహాఙ్గదైః। బభౌ కనకపాషాణా భుజగైరివ సంవృతా
వారి తలలు, కంకణాలతో కూడిన భుజాలతో భూమి నిండిపోయింది. అవి బంగారు రాళ్లపై పాము కప్పినట్లుగా మెరిసాయి.
బాహవో విశిఖైశ్ఛిన్నాః శిరాంస్యున్మథితాని చ। పతమానాన్యదృశ్యన్త ద్రుమేభ్య ఇవ పక్షిణః
బాణాలతో కోసిన భుజాలు, నుజ్జుకుళ్లైన తలలు, చెట్ల నుంచి పక్షులు పడిపోవడం లాగా నేలపై పడిపోతూ కనిపించాయి.
శరైః సహస్రశో విద్ధా ద్విపాః ప్రసృతశోణితాః। అదృశ్యన్తాద్రయః కాలే గైరికామ్బుస్రవా ఇవ
వెయ్యి వెయ్యి బాణాలతో గాయపడి, రక్తం కారుతున్న ఏనుగులు, వర్షాకాలంలో ఎర్రటి మట్టి నీరు ప్రవహించే కొండల్లా కనిపించాయి.
నిహతాః శేరతే స్మాన్యే బీభత్సోర్నిశితైః శరైః। గజపృష్ఠగతా మ్లేచ్ఛా నానావికృతదర్శనాః
భీమసేనుడు పదునైన బాణాలతో కొట్టి పడగొట్టిన, ఏనుగుల మీద కూర్చున్న భయంకరమైన రూపాలున్న విదేశీయులు అక్కడ చనిపోయి పడుకున్నారు.
నానావేషధరా రాజన్నానాశస్త్రౌఘసంవృతాః। రుధిరేణానులిప్తాఙ్గా భాన్తి చిత్రైః శరైర్హతాః
వివిధ వస్త్రాలు ధరించి, అనేక ఆయుధాలతో సిద్ధంగా, శరీరమంతా రక్తంతో ముద్దయి, రంగురంగుల బాణాలతో గాయపడి వారు అక్కడ మెరిసిపోతున్నారు.
శోణితం నిర్వమన్తి స్మ ద్విపాః పార్థశరాహతాః। సహస్రశశ్ఛిన్నగాత్రాః సారోహాః సపదానుగాః
అర్జునుని బాణాలకు తగిలి, ఏనుగులు రక్తం వాంతి చేస్తూ, వారి శరీరాలు వేల ముక్కలుగా చీలిపోయి, పైకూర్చున్నవారు, సహాయకులు కూడి పడిపోయారు.
చుక్రుశుశ్చ నిపేతుశ్చ బభ్రముశ్చాపరే దిశః। భృశం త్రస్తాశ్చ బహవః స్వానేవ మమృదుర్గజాః
కొంతమంది అరుస్తూ, మరికొందరు కూలిపోతూ, ఇంకొందరు అన్ని దిశలా తిరుగుతూ, చాలా మంది భయంతో తమదే అయిన ఏనుగులను తొక్కేశారు.
సోత్తరాయుధినశ్చైవ ద్విపాస్తీక్ష్ణవిషోపమాః। విదన్త్యసురమాయాం యే సుఘోరా ఘోరచక్షుషః
ఆయుధాలు ధరించిన యోధులతో కూడిన, విషంలా భయంకరమైన, అసుర మాయలు తెలిసిన, భయానకమైన కళ్లున్న ఏనుగులు అక్కడ దాడి చేశాయి.
యవనాః పారదాశ్చైవ శకాశ్చ సహ బాహ్లికైః। కాకవర్ణా దురాచారాః స్త్రీలోలాః కలహప్రియాః
యవనులు, పారదులు, శకులు, బాహ్లికులు—కాకి వర్ణంలా ముదురు, చెడు ప్రవర్తన కలవారు, స్త్రీల పట్ల ఆసక్తి కలవారు, గొడవలకు ఇష్టపడేవారు.
ద్రావిడాస్తత్ర యుధ్యన్తే మత్తమాతఙ్గవిక్రమాః। గోయోనిప్రభవా మ్లేచ్ఛాః కాలకల్పాః ప్రహారిణః
అక్కడ ద్రావిడులు, మత్తుగా ఉన్న ఏనుగుల వలె బలంగా యుద్ధం చేశారు. వారు గోవుల వంశంలో పుట్టిన విదేశీయులు, మరణాన్ని తెచ్చేవారు, యుద్ధంలో భయంకరులు.
దార్వాతిసారా దరదాః పుణ్డ్రాశ్చైవ సహస్రశః। తే న శక్యాః స్మ సఙ్ఖ్యాతుం వ్రాతాః శతసహస్రశః
దార్వా, తిసార, దరద, పుండ్ర తెగలు—వెయ్యల్లో, లక్షల్లో ఉన్న ఆ గుంపులను లెక్కించటం అసాధ్యం.
అభ్యవర్షన్త తే సర్వే పాణ్డవం నిశితైః శరైః। అవాకిరంశ్చ తే మ్లేచ్ఛా నానాయుద్ధవిశారదాః
వారు అందరూ పదునైన బాణాలతో పాండవుడిపై వర్షంలా కురిపించారు. అనేక యుద్ధాల్లో నిపుణులైన ఆ విదేశీయులు అతన్ని పూర్తిగా కప్పేశారు.
తేషామపి ససర్జాశు శరవృష్టిం ధనఞ్జయః। సృష్టిస్తథావిధా హ్యాసీచ్ఛలభానామివాయతిః
వారి మీద ధనంజయుడు వేగంగా బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు. అది మేఘం మిడిమిడి పుట్టెగులు కురిపించినట్టు అనిపించింది.
అభ్రచ్ఛాయామివ శరైః సైన్యే కృత్వా ధనఞ్జయః। ముణ్డార్ధముణ్డాఞ్జటిలానశుచీఞ్జటిలాననాన్। మ్లేచ్ఛానశాతయత్సర్వాన్సమేతానస్త్రతేజసా
ధనంజయుడు తన బాణాలతో సైన్యాన్ని మేఘం నీడలా కప్పేసి, ఆయుధాల తేజంతో అక్కడ కూడిన ముండలు, అర్ధముండలు, జటాధారులు, అపవిత్రులు, గజ్జల జటలుగల అన్ని విదేశీయులను సంహరించాడు.
శరైశ్చ శతశో విద్ధాస్తే సఙ్ఘా గిరిచారిణః। ప్రాద్రవన్త రణే భీతా గిరిగహ్వరవాసినః
వందలాది బాణాలతో గాయపడి, కొండల్లో నివసించే ఆ గుంపులు భయంతో యుద్ధభూమిని వదిలి పారిపోయారు.
గజాశ్వసాదిమ్లేచ్ఛానాం పతితానాం శితైః శరైః। బకాః కఙ్కా వృకా భూమావపిబన్రుధిరం ముదా
పదునైన బాణాలతో పడిపోయిన ఏనుగులు, కుదిరాలు, విదేశీయుల రక్తాన్ని నేలమీద బకాలు, కాకులు, నక్కలు ఆనందంగా తాగాయి.
పత్త్యశ్వరథనాగైశ్చ ప్రచ్ఛన్నకృతసఙ్క్రమామ్। శరవర్షప్లవాం ఘోరాం కేశశైవలశాద్వలామ్। ప్రావర్తయన్నదీముగ్రాం శోణితౌఘతరఙ్గిణీమ్
పదాతులు, కుదిరాలు, రథాలు, ఏనుగులతో, రహస్య మార్గాల్లో పోవుతూ, వారు బాణాల వర్షంతో పొంగిపొర్లే, జుట్టు గడ్డి లాంటి పచ్చికలతో, రక్తపు అలలతో ఉప్పొంగే భయంకరమైన నదిని సృష్టించారు.
ఛిన్నాఙ్గులీక్షుద్రమత్స్యాం యుగాన్తే కాలసన్నిభామ్। ప్రాకరోద్గజసమ్బాధాం నదీముత్తరశోణితామ్
చీలిన వేళ్లు, చిన్న చేపలతో నిండిన, యుగాంతంలో కాలమంత భయంకరంగా, ఏనుగులతో కిక్కిరిసిన ఆ ఉత్తర దిశగా ప్రవహించే రక్తనది ఏర్పడింది.
దేహేభ్యో రాజపుత్రాణాం నాగాశ్వరథసాదినామ్। యథా స్థలం చ నిమ్నం చ న స్యాద్వర్షతి వాసవే। తథాఽఽసీత్పృథివీ సర్వా శోణితేన పరిప్లుతా
ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలపై కూర్చున్న రాజకుమారుల శరీరాల నుంచి రక్తం పొంగిపొర్లి, ఎక్కడ చూసినా నేల అంతా ఎగువ, దిగువ తేడా లేకుండా, ఇంద్రుడు వర్షం కురిపించినట్టు నిండిపోయింది.
షట్సహస్రాన్హయాన్వీరాన్పునర్దశశతాన్వరాన్। ప్రాహిణోన్మృత్యులోకాయ క్షత్రియాన్క్షత్రియర్షభః
ఆ క్షత్రియ శ్రేష్ఠుడు ఆరు వేల మంది వీర కుదిరాల సైనికులను, మళ్లీ వెయ్యి మంది ఉత్తమ యోధులను మరణ లోకానికి పంపించాడు.
శరైః సహస్రశో విద్ధా విధివత్కల్పితా ద్విపాః। శేరతే భూమిమాసాద్య శైలా వజ్రహతా ఇవ
వెయ్యి బాణాలతో గాయపడి, యథావిధిగా సిద్ధమైన ఏనుగులు, భూమిపై పడి ఉండిపోయాయి. అవి ఉక్కుపిడికితో కొట్టిన కొండల్లా కనిపించాయి.
స వాజిరథమాతఙ్గాన్నిఘ్నన్వ్యచరదర్జునః। ప్రభిన్న ఇవ మాతఙ్గో మృద్గన్నలవనం యథా
అర్జునుడు గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులను చంపుతూ, ఉగ్రంగా తిరుగుతూ, దారిలో ఉన్న ఉప్పును తొక్కుతూ ముందుకు సాగుతున్న అడవి ఏనుగులా ప్రవర్తించాడు.
భురిద్రుమలతాగుల్మం శుష్కేన్ధనతృణోలపమ్। నిర్దహేదనలోఽరణ్యం యథా వాయుసమీరితః
గాలి ఊదినప్పుడు అగ్ని అడవిలోని చెట్లు, వెల్లలు, పొదలు, ఎండిన కట్టెలు, గడ్డి అన్నిటినీ ఎలా కాల్చేస్తుందో, అర్జునుడు కూడా అలా నాశనం చేశాడు.
సేనారణ్యం తవ తథా కృష్ణానిలసమీరితః। శరార్చిరదహత్క్రుద్ధః పాణ్డవోఽగ్నిర్ధనఞ్జయః
కృష్ణ కుమారుడా, పాండవుడు ధనంజయుడు కోపంతో, గాలి తాకిన అగ్నిలా, బాణాల జ్వాలలతో నీ సేన అనే అడవిని కాల్చేశాడు.
శూన్యాన్కుర్వన్రథోపస్థాన్మానవైః సంస్తరన్మహీమ్। ప్రానృత్యదివ సమ్బాధే చాపహస్తో ధనఞ్జయః। వజ్రకల్పైః శరైర్భూమిం కుర్వన్నుత్తరశోణితామ్
ధనంజయుడు తన బాణాలతో రథాలపై ఉన్నవాళ్లను చంపి, భూమిని మానవ శరీరాలతో కప్పి, చేతిలో విల్లు పట్టుకుని, జన సమూహంలో నాట్యం చేసినట్టు కనిపించాడు. అతని బాణాలు ఉక్కుపిడికిలా భూమిని ఎర్రగా మార్చాయి.
తతః ప్రావర్తత నదీ శోణితౌఘతరఙ్గిణీ। నరాశ్వద్విపకాయేభ్యః పర్వతేభ్య ఇవాపగా
ఆ తర్వాత, మానవులు, గుర్రాలు, ఏనుగుల శరీరాల నుంచి, కొండల నుంచి నదులు ఎలా ప్రవహిస్తాయో అలా, రక్తపు ప్రవాహాలతో అలలు ఎగిసే నది ప్రవహించసాగింది.
అస్థిశర్కరసమ్బాధా ధ్వజవృక్షా రథహదా। సఞ్ఛిన్నశీర్షపాణాణా హస్తిహస్తమహాగ్రహా
ఆ నది ఎముకలు, రాళ్ళతో నిండిపోయి, పతాకాలు చెట్ల్లా, విరిగిన రథాలు దుంపలుగా, తెగిన తలలు, చేతులు, ఏనుగు సొండలు పెద్ద మొసళ్లుగా కనిపించాయి.
మాంసమజ్జాస్థిపఙ్కాఢ్యాం హతాశ్వమకరాకులా। ఉష్ణీషఫేనసఞ్ఛన్నా శరఘోరఝషాకులా
ఆ నది మాంసం, మజ్జ, ఎముకల మట్టితో నిండిపోయి, చనిపోయిన గుర్రాలు మకరాల్లా, పాగాలూ నదిలో నురగలా, బాణాలు భయంకరమైన చేపల్లా కనిపించాయి.
రుద్రస్యాక్రీడసదృశీం భూమిం కుర్వన్విభీషణామ్'। ప్రావిశద్భారతీం సేనాం సఙ్క్రుద్ధో వై ధనఞ్జయః
రుద్రుని ఆటస్థలంలా భయంకరంగా మారిన భూమిని చేసి, కోపంతో ఉన్న ధనంజయుడు భారత సేనలో ప్రవేశించాడు.
తం శ్రుతాయుస్తథామ్బష్ఠో వ్రజమానం న్యవారయత్
ఆ సమయంలో అంబష్టుడైన శ్రుతాయుస్సు, అర్జునుడు ముందుకు వస్తుండగా అతడిని ఆపాడు.