అనన్తరం చ కామ్భోజో జలసన్ధశ్చ మారిష। దుర్యోధనశ్చ కర్ణశ్చ తదనన్తరమేవ చ
తర్వాత కాంభోజుడు, జలసంధుడు, వెంటనే దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు కూడా అక్కడే ఉన్నారు.
తతః శతసహస్రాణి యోదానానమనివర్తినామ్। వ్యవస్థితాని సర్వాణి శకటే ముఖరక్షిణామ్
అంతట తరువాత, లక్ష మంది ధైర్యవంతులైన యోధులు బండివ్యూహంలో, దాని ముఖాన్ని కాపాడుతూ నిలిచారు.
తేషాం చ పృష్ఠతో రాజా బలేన మహతా వృతః। జయద్రథస్తతో రాజా సూచీపార్శ్వే వ్యవస్థితః
వారందరి వెనుక, రాజు గొప్ప సైన్యంతో ఉన్నాడు. ఆ తరువాత జయద్రథుడు సూచి పక్కన నిలిచాడు.
శకటస్య తు రాజేన్ద్ర భారద్వాజో ముఖే స్థితః। నాత్ర తస్యాభవద్భోదో జుగోపైనం తతః స్వయమ్
బండివ్యూహం ముఖంలో, ఓ రాజా, భారద్వాజుడు నిలిచాడు. అక్కడ అతనికి ఎలాంటి భయం లేదు, ఎందుకంటే అతను తానే ఆ స్థలాన్ని కాపాడుతున్నాడు.
శ్వేతవర్మామ్బరోష్ణీషో వ్యూఢోరస్కో మహాభుజః। ధనుర్విస్ఫారయన్ద్రోణస్తస్థౌ క్రుద్ధ ఇవాన్తకః। `తస్య సైన్యస్య సర్వస్య నేతా గోప్తా చ వీర్యవాన్
తెల్ల కవచం, తెల్ల పాగ, విశాలమైన ఛాతీ, బలమైన భుజాలతో, ధనుస్సును ఎక్కుపెట్టుకుంటూ, కోపంతో యమధర్మరాజు లాగా ద్రోణుడు నిలిచాడు. ఆ సైన్యానికి అతనే నాయకుడు, రక్షకుడు.
తాకినం శోణహయం వేదీకృష్ణాజినధ్వజమ్। ద్రోణస్య రథమాలోక్య ప్రహృష్టాః కురవోఽభవన్
ద్రోణుని రథాన్ని, ఎర్రగుర్రాలు, పులిచర్మపు జెండా, నల్ల జింక చర్మపు ధ్వజంతో చూసి, కౌరవులు ఆనందించారు.
సిద్ధచారణసఙ్ఘానాం విస్మయః సుమహానభూత్। ద్రోణేన విహితం దృష్ట్వా వ్యూహం క్షుబ్ధార్ణవోపమమ్
ద్రోణుడు రూపొందించిన ఆ వ్యూహాన్ని, అలజడి సముద్రంలా చూసి, సిద్ధులు, చారణులు గొప్ప ఆశ్చర్యానికి గురయ్యారు.
సశైలసాగరవనాం నానాజనపదాకులామ్। గ్రసేద్వ్యూహః క్షితిం సర్వామితి భూతాని మేనిరే
ఆ వ్యూహం పర్వతాలు, సముద్రాలు, అరణ్యాలు, అనేక జనపదాలతో నిండిపోయి, భూమి అంతటినీ మింగేస్తుందేమో అని అన్ని జీవులు భావించాయి.
బహురథమనుజాశ్వపత్తినాగం ప్రతిభయనిఃస్వనమద్భుతానురూపమ్। అహితహృదయభేదనం మహద్వై శకటమవేక్ష్య కృతం ననన్ద రాజా
అనేక రథాలు, సోదరులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లు, ఏనుగులతో నిండిన, భయంకరమైన శబ్దంతో, అద్భుతంగా, శత్రువుల హృదయాలను చీల్చగల బండివ్యూహాన్ని చూసి రాజు ఆనందించాడు.
తయోః శఙ్ఖప్రణాదేన తవ సైన్యే విశామ్పతే। ఆసన్సంహృష్టరోమాణః కమ్పితా గతచేతసః
ఆ శంఖాల ధ్వనితో, ఓ రాజా, నీ సైన్యంలో కొందరికి రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, మరికొందరు భయంతో వణికిపోయి, మనస్సు కోల్పోయారు.
యథా త్రస్యన్తి భూతాని సర్వాణ్యశనినిఃస్వనాత్। తథా శఙ్ఖప్రణాదేన విత్రేసుస్తవ సైనికాః
ఎలాగైతే మేఘగర్జన వింటే అన్ని జీవులు భయంతో వణికిపోతాయో, అలాగే నీ సైన్యంలో ఉన్న యోధులు శంఖధ్వని విని భయంతో వణికిపోయారు.
ప్రసుస్రువుః శకృన్మూత్రం వాహనాని చ సర్వశః। ఏవం సవాహనం సర్వమావిగ్నమభవద్బలమ్
అంతే కాకుండా, నీ సైన్యంలో ఉన్న అన్ని జంతువులు, రథాలు, గుఱ్ఱాలు భయంతో మూత్ర విసర్జించాయి, విరేచనం చేసాయి. అందువల్ల నీ సైన్యం మొత్తం చాలా కలవరపడి, గందరగోళంగా మారింది.
సీదన్తి స్మ నరా రాజఞ్శఙ్ఖశబ్దేన మారిష। విసంజ్ఞాశ్చాభవన్కేచిత్కేచిద్రాజన్వితత్రసుః
రాజా! ఆ శంఖధ్వని విని కొంతమంది యోధులు నేలపై కూలిపోయారు, కొందరు స్పృహ కోల్పోయారు, మరికొందరు భయంతో వణికిపోయారు.
తతః కపిర్మహానాదం సహభూతైర్ధ్వజాలయైః। అకరోద్వ్యాదితాస్యశ్చ భీషయంస్తవ సైనికాన్
ఆ తర్వాత, గొప్ప వానరుడు తన తోడుళ్లు, జెండాలతో పాటు నోరు విప్పి గర్జించి, నీ సైన్యంలో ఉన్నవారిని భయపెట్టాడు.
తతః శఙ్ఖాశ్చ భేర్యశ్చ మృదఙ్గాశ్చానకైః సహ। పునరేవాభ్యహన్యన్త తవ సైన్యప్రహర్షణాః
అప్పుడే మళ్లీ శంఖాలు, బేరులు, మృదంగాలు, అనకాలు మోగించబడ్డాయి. ఆ ధ్వనులతో నీ సైన్యంలో ఉత్సాహం పెరిగింది.
నానావాదిత్రసంహాదైః క్ష్వేడితాస్ఫోటితాకులైః। సింహనాదైః సముత్క్రుష్టైః సమాధూతైర్మహారథైః
వివిధ వాద్యాల శబ్దాలతో, గుర్రాల కేకలతో, చప్పట్లతో, మహారథుల గర్జనలతో ఆ సైన్యం మొత్తం ఉల్లాసంగా మారింది.
తస్మింస్తు తుములే శబ్దే భీరూణాం భయవర్ధనే। అతీవ హృష్టో దాశార్హమబ్రవీత్పాకశాసనిః
ఆ గొప్ప శబ్దం భయపడే వారిలో భయాన్ని మరింత పెంచింది. అప్పుడు పృథ కుమారుడు ఎంతో ఆనందంతో కృష్ణుడితో మాట్లాడాడు.
తత్తథా తవ పుత్రస్య సైన్యం యుధి పరన్తప। ప్రభగ్నం ద్రుతమావిగ్నమతీవ శరపీడితమ్
పరశత్రువులను సంహరించేవాడా! యుద్ధంలో నీ కుమారుడి సైన్యం బలహీనమై, చెల్లాచెదురై, తీవ్రంగా గాయపడి, భయంతో పరుగులు తీసింది.
మారుతేనేవ మహతా మేఘానీకం వ్యదీర్యత। ప్రకాల్యమానం తత్సైన్యం నాశకత్ప్రతివీక్షితుమ్
పెద్ద గాలి మేఘాలను చీల్చేసినట్టు, ఆ సైన్యం కూడా గాలిలో తడిసి పోయిన మేఘాల్లా చెల్లాచెదురై పోయింది. వారు ఎదుర్కోవడానికే వీలుకాలేదు.
ప్రతోదైశ్చాపకోటీభిర్హుంకారైః సాధువాహితైః। కశాపార్ష్ణ్యభిఘాతైశ్చ వాగ్భిరుగ్రాభిరేవ చ
కొంతమందిని కొరడాలతో, విల్లుల చివర్లతో, అరుపులతో, బలంగా కొట్టడంతో, మళ్లీ కొంతమందిని ముద్రులతో, మోచేతులతో, కఠినమైన మాటలతో ప్రేరేపించారు.
చోదయన్తో హయాంస్తూర్ణం పలాయన్తే స్మ తావకాః। సాదినో రథినశ్చైవ పత్తయశ్చార్జునార్దితాః
అర్జునుడు వారిని గాయపరిచినప్పుడు, నీ గుర్రస్వారులు, రథస్వారులు, కాలాళ్లు గుర్రాలను వేగంగా నడిపిస్తూ అక్కడి నుండి పారిపోయారు.
పార్ష్ణ్యఙ్గుష్ఠాఙ్కుశైర్నాగం చోదయన్తస్తథాఽపరే। శరైః సమ్మోహితాశ్చాన్యే తమేవాభిముఖా యయుః
మరికొందరు తమ ఏనుగులను మడమ, వేలి, అంకుశాలతో ప్రేరేపించారు. మరికొందరు బాణాల ప్రభావంతో మతిమరుపుగా నేరుగా ఎదురుగా వెళ్లారు.
తవ యోఘ హతోత్సాహా విభ్రాన్తమనసస్తదా
ఆ సమయంలో నీ సైనికులు ధైర్యం కోల్పోయి, మనసు గందరగోళంగా మారి పరాజయాన్ని చవిచూశారు.
అథాన్యద్ధనురాదాయ హార్దిక్యః క్రోధమూర్చ్ఛితః। కృత్వా విధనుషౌ వీరౌ శరవర్షైరవాకిరత్
ఆ సమయంలో హార్దిక్యుడు కోపంతో మరో విల్లు తీసుకుని, ఆ ఇద్దరు వీరుల విల్లు విరగగొట్టి, వారిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
తావన్యే ధనుషీ సజ్యే కృత్వా భోజం విజఘ్నతుః। తేనాన్తరేషు బీభత్సుర్వివేశామిత్రవాహినీమ్
ఆ ఇద్దరూ మరో విల్లు ఎక్కించుకుని భోజుడిపై దాడి చేశారు. ఆ లోపులో బీభత్సుడు శత్రు సైన్యంలోకి ప్రవేశించాడు.
న లేభాతే తు తౌ ద్వారం వారితౌ కృతవర్మణా। ధార్తరాష్ట్రేష్వనీకేషు యతమానౌ నరర్షభౌ
ఆ ఇద్దరూ ధృతరాష్ట్రుని సైన్యంలో ఎంత ప్రయత్నించినా, కృతవర్మ అడ్డుకున్నందువల్ల ప్రవేశించలేకపోయారు.
అనీకాన్యర్దయన్యుద్ధే త్వరితః శ్వేతవాహనః। నావధీత్కృతవర్మాణం ప్రాప్తమప్యరిసూదనః
శ్వేతవాహనుడు యుద్ధంలో శత్రు విభాగాలను ఛేదిస్తూ వేగంగా వెళ్లాడు. అయినా, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయినా, కృతవర్మను చంపలేదు.
తం దృష్ట్వా తు తథాఽఽయాన్తంశూరో రాజా శ్రుతాయుధః। అభ్యద్రవత్సుసఙ్క్రుద్ధో విధున్వానో మహద్ధనుః
అతను అలా ముందుకు వస్తున్నాడని చూసి, వీరుడు అయిన రాజు శ్రుతాయుధుడు తీవ్రమైన కోపంతో తన గొప్ప విల్లు ఊపుతూ ఎదురుగా దూసుకొచ్చాడు.
స పార్థం త్రిభిరానర్చ్ఛత్సప్తత్యా చ జనార్దనమ్। క్షురప్రేణ సుతీక్ష్ణేన పార్థకేతుమతాడయత్
ఆయన మూడు బాణాలతో అర్జునుడిని, డెబ్బై బాణాలతో జనార్దనుడిని గాయపరిచాడు. తర్వాత, పదునైన కత్తిబాణంతో అర్జునుడి ధ్వజాన్ని కొట్టాడు.
తతోఽర్జునో నవత్యా తు శరాణాం నతపర్వణామ్। ఆజఘాన భృశం క్రుద్ధస్తోత్రైరివ మహాద్విపమ్
ఆ తర్వాత అర్జునుడు తీవ్రమైన కోపంతో, తొక్కిన బాణాల తొంభై బాణాలతో అతన్ని ఏనుగును అంకుశాలతో పొడిచినట్టు గాయపరిచాడు.