కురవః పాణ్డవాశ్చైవ వృష్ణయోఽన్యే చ మానవాః। అహం చ సహపుత్రేణ అధ్రువా ఇతి చిన్త్యతామ్
కౌరవులు, పాండవులు, వృష్ణులు, ఇతరులు, నేనూ నా కుమారుడితో కలసి — మనందరం ఈ లోకంలో నిలకడగా ఉండం అనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకో.
పర్యాయేణ వయం సర్వే కాలేన బలినా హతాః। పరలోకం గమిష్యామః స్వైఃస్వైః కర్మభిరన్వితాః
మనమందరం కాలమహాశక్తికి లోనై, ఒక్కొక్కరుగా పరలోకానికి వెళ్ళిపోతాం. మనం చేసిన పనులు మన వెంట వస్తాయి.
తపస్తప్త్వా తు యాఁల్లోకాన్ప్రాప్నువన్తి తపస్వినః। క్షత్రధర్మాశ్రితాః వీరాః క్షత్రియాః ప్రాప్నువన్తి తాన్
తపస్సు చేసి తపస్వులు పొందే లోకాలను, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించే వీరులు కూడా పొందుతారు.
ఏవమాశ్వాసితో రాజా భారద్వాజేన సైన్ధవః। అపానుదద్భయం పార్థాద్యుద్ధాయ చ మనో దధే
భారద్వాజుని కుమారుడు ఇలా ధైర్యం చెప్పగా, సింధు రాజు అర్జునుడి భయాన్ని వదిలిపెట్టి యుద్ధంపై మనసు పెట్టాడు.
తతః ప్రహర్షః సైన్యానాం తస్య చాసీద్విశామ్పతే। వాదిత్రాణాం ధ్వనిశ్చోగ్రః సింహనాదరవైః సహ
అప్పుడా సైన్యాలకు, వారి అధిపతికి అపార ఆనందం కలిగింది. వాద్యముల శబ్దం, సింహగర్జనలు కలసి ఘోరంగా వినిపించాయి.
నేహ పశ్యామి భవతాం తథావీర్యం ధనుర్ధరమ్। యోఽర్జునస్యాస్త్రమస్త్రేణ ప్రతిహన్యాన్మహాహవే
మీ మధ్య అర్జునుడి ధైర్యానికి, ధనుర్విద్యకు సమానమైన వాడెవరూ లేరు. అతని ఆయుధాన్ని యుద్ధంలో ఎదుర్కొగలవాడు ఎవ్వరూ కనిపించడంలేదు.
వాసుదేవసహాయస్య గాణ్డీవం ధున్వతో ధనుః। కోఽర్జునస్యాగ్రతస్తిష్ఠేత్సాక్షాదపి శతక్రతుః
వాసుదేవుడు తోడుగా ఉండగా గాండీవాన్ని పట్టుకున్న అర్జునుడి ఎదుట ఎవరు నిలబడగలరు? సహస్రనేత్రుడు ఇంద్రుడైనా కాదు.
మహేశ్వరోఽపి పార్థేన శ్రూయతే యోధినః పురా। పదాతినా మహావీర్యో గిరౌ హిమవతి ప్రభుః
హిమవంతం పర్వతంపై, మహాశక్తి కలిగిన మహేశ్వరుడు కూడా పాదాటిగా అర్జునుడితో యుద్ధం చేశాడని చెబుతారు.
దానవానాం సహస్రాణి హిరణ్యపురవాసినామ్। జఘానైకరథేనైవ దేవరాజప్రచోదితః
దేవేంద్రుడు ప్రేరేపించగా, హిరణ్యపురంలో నివసించే వేలాది దానవులను అర్జునుడు ఒక్కడే తన రథంలో చంపాడు.
సమాయుక్తో హి కౌన్తేయో బాసుదేవేన ధీమతా। సామరానపి లోకాంస్త్రీన్హన్యాదితి మతిర్మమ
వివేకవంతుడైన వాసుదేవుడు తోడుంటే, కుంతీ కుమారుడు దేవతలతో సహా మూడు లోకాలను కూడా నాశనం చేయగలడు — ఇదే నా నమ్మకం.
సోఽహమిచ్ఛామ్యనుజ్ఞాతుం రక్షితుం వా మహాత్మనా। ద్రోణేన సహపుత్రేణ వీరేణ యది మన్యసే
కాబట్టి, నీకు అనుకూలమైతే, గొప్ప హృదయుడు అయిన ద్రోణుడు, అతని కుమారుడి దగ్గర అనుమతి లేదా రక్షణ కోరాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
స రాజ్ఞా స్వయమాచార్యో భృశమత్రార్థితోఽర్జున। సంవిధానం చ విహితం రథాశ్చ కిల సజ్జితాః
రాజు ఎంతో మనస్ఫూర్తిగా అడగగా, గురువు స్వయంగా ఏర్పాట్లు చేశాడు. రథాలు సిద్ధంగా ఉంచబడ్డాయని చెబుతారు.
కర్ణో భూరిశ్రవా ద్రౌణిర్వృషసేనశ్చ దుర్జయః। కృపశ్చ మద్రరాజశ్చ షడేతేఽస్య పురోగమాః
కర్ణుడు, భూరిశ్రవుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, దుర్జయుడైన వృషసేనుడు, కృపాచార్యుడు, మద్రదేశపు రాజు—ఈ ఆరుగురు అతని ముఖ్యమైన యోధులు.
శకటః పద్మకశ్చార్ధో వ్యూహో ద్రోణేన నిర్మితః। పద్మకర్ణికమధ్యస్థః సూచీ పార్శ్వే జయద్రథః
ద్రోణుడు యుద్ధానికి అర్ధశకటము, అర్ధపద్మము వంటి వ్యూహాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ పద్మపు మధ్యలో, సూచి వంటి ప్రక్కవైపు జయద్రథుడు నిలిచాడు.
స్థాస్యతే రక్షితే వీరైః సిన్ధురాట్ స సుదుర్మదః। ధనుష్యస్త్రే చ వీర్యే చ ప్రాణే చైవ తథౌరసే
సింధు రాజు, దురహంకారుడైన వాడు, అక్కడ వీరుల రక్షణలో నిలబడతాడు. ధనుర్విద్యలో, ఆయుధాలలో, ప్రాణంలో, బలంలో అతన్ని ఓడించడం అసాధ్యం.
అవిషహ్యతమా హ్యేతే నిశ్చితాః పార్థ షడ్రథాః। ఏతానజిత్వా సగణాన్నైవ ప్రాప్యో జయద్రథః
పార్థా! ఈ ఆరుగురు రథసారథులు అతి శక్తివంతులు. వీరిని, వీరి సైన్యాన్ని ఓడించకుండా జయద్రథుడిని చేరడం అసాధ్యం.
తేషామేకైకశో వీర్యం షణ్ణాం త్వమనుచిన్తయ। సహితా హి నరవ్యాఘ్ర న శక్యా జేతుమఞ్జసా
ఈ ఆరుగురి శక్తిని ఒక్కొక్కరుగా బాగా ఆలోచించు. మనుషులలో సింహమా! వీరంతా కలిసినప్పుడు వారిని సులభంగా జయించడం సాధ్యం కాదు.
భూయస్తు మన్త్రయిష్యామి నీతిమాత్మహితాయ వై। మన్త్రజ్ఞైః సచివైః సార్ధం సుహృద్భిః కార్యసిద్ధయే
నీ మేలుకోసం, కార్యసిద్ధి కోసం, మంత్రవిద్యలో నిపుణులైన మంత్రులతో, స్నేహితులతో కలిసి నేను మరింత సలహా ఇస్తాను.
తవ ప్రసాదాద్భగవన్కింనావాప్తం రణే మమ। అవిషహ్యం హృషీకేశ కిం జానన్మాం విగర్హసే
భగవంతుడా! నీ కృపతో యుద్ధంలో నేను ఏదైనా సాధించలేనిదేముంది? హృషీకేశా! నన్ను ఓడించలేనివాడిగా తెలిసి కూడా నన్ను ఎందుకు మందలిస్తున్నావు?
యథా లక్ష్మ స్థిరం చన్ద్రే సముద్రే చ యథా జలమ్। ఏవమేతాం ప్రతిజ్ఞాం మే సత్యాం విద్ధి జనార్దన
చంద్రునిలో ఉన్న మచ్చ ఎంత స్థిరంగా ఉంటుందో, సముద్రంలో నీరు ఎంత నిశ్చలంగా ఉంటుందో, జనార్దనా! నా ప్రతిజ్ఞ కూడా అంతే నిజమైనదిగా తెలుసుకో.
మావమంస్థా మమాస్త్రాణి మావమంస్థాశ్చ గాణ్డివమ్। మావమంస్థా బలం బాహ్వోర్మావమంస్థా ధనఞ్జయమ్
నా ఆయుధాలను తక్కువగా అంచనా వేయవద్దు, గాండీవాన్ని తక్కువగా భావించవద్దు, నా భుజబలాన్ని తక్కువగా చూడవద్దు, ధనంజయుడిని కూడా తక్కువగా చూడవద్దు.
గాణ్డీవం చ ధనుర్దివ్యం యోద్ధా చాహం నరర్షభ। త్వం చ యన్తా హృషీకేశ కిన్ను స్యాదజితం మయా
గాండీవం దివ్యమైన ధనుస్సు, నేను యోధుడిని, నరులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు రథసారథివి, హృషీకేశా! నాకు విజయము ఎందుకు అందదు?
యథాభియాయ సఙ్గ్రమం న జితో వై జయామి చ। తేన సత్యేన సఙ్గ్రామే హతం విద్ధి జయద్రథమ్
నేను యుద్ధంలో ప్రవేశించినప్పుడు ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు. ఆ సత్యాన్ని ప్రమాణంగా తీసుకుని, యుద్ధంలో జయద్రథుడు నశిస్తాడని తెలుసుకో.
త్వం చ మాధవ సర్వం తత్తథా ప్రతివిధాస్యసి। యథా రిపూణాం మిషతాం ప్రమథిష్యామి సైన్ధవమ్
మాధవా! నీవు కూడా అన్ని విధాలా సహాయపడతావు. శత్రువులు చూస్తుండగానే నేను సింధు రాజును సంహరిస్తాను.
ధ్రువం వై బ్రాహ్మణే సత్యం ధ్రువా సాధుషు సన్నతిః। శ్రీర్ధ్రువాఽపి చ దక్షేషు ధ్రువో నారాయణే జయః
బ్రాహ్మణునిలో సత్యం నిశ్చయంగా ఉంటుంది, సద్గుణులలో వినయం నిశ్చయంగా ఉంటుంది, శ్రమించే వారిలో శ్రీ నిశ్చయంగా ఉంటుంది, నారాయణునిలో విజయం నిశ్చయంగా ఉంటుంది.
ఏవముక్త్వా హృషీకేశం స్వయమాత్మానమాత్మనా। సన్దిదేశార్జునో నర్దన్వాసవిః కేశవం ప్రభుమ్
ఇలా హృషీకేశునితో మాట్లాడిన తరువాత, వాసవుని కుమారుడైన అర్జునుడు తనను తాను, కేశవుని కూడా ప్రేరేపించాడు.
యథా ప్రభాతాం రజనీం కల్పితః స్యాద్రథోత్తమః। తథా కార్యం త్వయా కృష్ణ ప్రతిజ్ఞా స్యాద్యథా ధ్రువా
ఎలా రాత్రి ముగిసిన వెంటనే ఉత్తమమైన రథం సిద్ధంగా ఉంటుందో, అలాగే కృష్ణా! నా ప్రతిజ్ఞ నిస్సందేహంగా నెరవేరేలా నీవు కార్యాన్ని నిర్వహించాలి.
శ్వః శిరః పాదమూలం తే సైన్ధవస్యాహృతం ధ్రువమ్। పద్ధ్యాం ప్రమథితాసి త్వం విశోకా భవ మా రుదః
రేపు సింధు రాజు తల తప్పక నీ పాదమూలానికి తీసుకురాబడుతుంది. యుద్ధంలో అతడు పడిపోతాడని నీవు చూస్తావు. మనసు నిశ్చలంగా ఉంచు, ఏడవవద్దు.
క్షత్రధర్మం పురస్కృత్య గతః శూరః సతాం గతిమ్। వయం చ ప్రాప్నుయామేహ యే చాన్యే శస్త్రజీవినః
క్షత్రధర్మాన్ని పాటించి, నీ వీర కుమారుడు సద్గతిని పొందాడు. మేము, ఇతర ఆయుధధారులు కూడా అదే మార్గాన్ని పొందాలని ఆశిస్తున్నాము.
వ్యూఢోరస్కో మహాబాహురనివర్తీ రిపువ్రజాత్। గతస్తవ వరారోహే పుత్రః స్వర్గం జ్వరం జహి
విస్తృతమైన ఛాతి, బలమైన భుజాలు, శత్రు సమూహాన్ని ఎదుర్కొని వెనక్కి తగలని నీ కుమారుడు, అందాలవతీ! స్వర్గానికి వెళ్లాడు. నీ దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టు.