సోద్వేగా ఇవ తం దృష్ట్వా కన్యాః పరమశోభనాః। అపాక్రామన్త తాః సర్వా వృద్ధ ఇత్యేవ చిన్తయా
అతన్ని చూసి, అందమైన ఆ యువతులు అంతా, వృద్ధుడు అనే ఆలోచనతో, ఆందోళనతో అక్కడినుంచి దూరంగా వెళ్లిపోయారు.
వృద్ధః పరమధర్మాత్మా వలీపలితధారణః। కికారణమిహాయాతో నిర్లజ్జో భరతర్షభః
వృద్ధుడు, పరమధార్మికుడు, ముడతలు, తెల్లజుట్టుతో ఉన్న ఈ భారతవంశశ్రేష్ఠుడు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చాడు? ఏమాత్రం సిగ్గు లేకుండా!
మిథ్యాప్రతిజ్ఞో లోకేషు కిం వదిష్యతి భారత। బ్రహ్మచారీతి భీష్మో హి వృథైవ ప్రథితో భువి
భీష్ముడు బ్రహ్మచారి అని భూమిపై వృథాగా పేరు పొందాడు. ఇప్పుడు అతని గురించి జనాలు ఏమంటారు?
క్షత్రియాణాం వచః శ్రుత్వా భీష్మశ్చుక్రోధ భారత
క్షత్రియుల మాటలు విని, భీష్ముడు కోపంతో మండిపడ్డాడు, ఓ భారతవంశీయా.
భీష్మస్తదా స్వయం కన్యా వరయామాస తాః ప్రభుః। ఉవాచ చ మహీపాలాన్రాజఞ్జలదనిఃస్వనః
ఆ సమయంలో భీష్ముడు స్వయంగా ఆ యువతులను ఎంచుకుని, మేఘగర్జనలా రాజులతో మాట్లాడాడు, ఓ రాజా.
రథమారోప్య తాః కన్యా భీష్మః ప్రహరతాం వరః। ఆహూయ దానం కన్యానాం గుణవద్భ్యః స్మృతం బుధైః
పోరాటంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు ఆ యువతులను తన రథంలో కూర్చోబెట్టి, మంచి గుణాలున్నవారికి యువతులను ఇచ్చే దానం మేధావులు ప్రశంసిస్తారని ప్రకటించాడు.
అలఙ్కృత్య యథాశక్తి ప్రదాయ చ ధనాన్యపి। ప్రయచ్ఛన్త్యపరే కన్యాం మిథునేన గవామపి
తమ శక్తికి తగినట్టుగా ఆ అమ్మాయిని అలంకరించి, ధనం కూడా ఇచ్చి, కొందరు ఆ కూతురిని రెండు ఆవులతో కూడి ఇస్తారు.
విత్తేన కథితేనాన్యే బలేనాన్యేఽనుమాన్య చ। ప్రమత్తాముపయన్త్యన్యే స్వయమన్యే చ విన్దతే
కొంతమంది నిర్ణయించిన ధనంతో, మరికొందరు బలవంతంగా లేదా సమ్మతితో, ఇంకొందరు ఆమె అజాగ్రత్తగా ఉన్నప్పుడు, మరికొందరు తమ ప్రయత్నంతో ఆ అమ్మాయిని పొందుతారు.
ఆర్షం విధిం పురస్కృత్య దారాన్విన్దన్తి చాపరే। అష్టమం తమథో విత్త వివాహం కవిభిర్వృతమ్
ఇంకొందరు ఋషుల వివాహ పద్ధతిని అనుసరించి భార్యలను పొందుతారు. ఎనిమిదవది, అంటే ధనంతో జరిగే వివాహాన్ని పండితులు సమ్మతిస్తారు.
స్వయంవరం తు రాజన్యాః ప్రశంసన్త్యుపయాన్తి చ। ప్రమథ్య తు హృతామాహుర్జ్యాయసీం ధర్మవాదినః
రాజులు స్వయంవరాన్ని ప్రశంసించి, ఆమోదిస్తారు. కానీ ధర్మాన్ని పాటించేవారు బలవంతంగా తీసుకుపోవడమే శ్రేష్ఠమని అంటారు.
తా ఇమాః పృథివీపాలా జిహీర్షామి బలాదితః। తే యతధ్వం పరం శక్త్యా విజయాయేతరాయ వా
ఈ విధాలే, ఓ భూమిపాలకులారా, నేను ఆమెను బలంతో పొందాలని కోరుకుంటున్నాను. అందుకే మీ శక్తిని పూర్తిగా ఉపయోగించి, గెలవండి లేదా ఓడిపోండి.
ఏవముక్త్వా మహీపాలాన్కాశిరాజం చ వీర్యవాన్
ఇలా అన్నాక, ఆ వీరుడు రాజులతో పాటు కాశిరాజునితో కూడా మాట్లాడాడు.
సర్వాః కన్యాః స కౌరవ్యో రథమారోప్య చ స్వకమ్। ఆమన్త్ర్య చ స తాన్ప్రాయాచ్ఛీఘ్రం కన్యాః ప్రగృహ్య తాః
ఆ కౌరవుడు అన్ని కన్యలను తన రథంలో కూర్చోబెట్టి, వారితో వీడ్కోలు చెప్పి, వెంటనే ఆ అమ్మాయిలను తీసుకుని అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
తతస్తే పార్థివాః సర్వే సముత్పేతురమర్షితాః। సంస్పృశన్తః స్వకాన్బాహూన్దశన్తో దశనచ్ఛదాన్
అప్పుడు ఆ రాజులందరూ కోపంతో లేచి, తమ భుజాలను పట్టుకుని, కోపంతో పెదవులను కొరికారు.
తేషామాభరణాన్యాశు త్వరితానాం విముఞ్చతామ్। ఆముఞ్చతాం చ వర్మాణి సంభ్రమః సుమహానభూత్
వారు తొందరగా ఆభరణాలు, కవచాలు వేసుకుంటూ ఉండగా, అక్కడ పెద్ద గందరగోళం ఏర్పడింది.
తారాణామివ సంపాతో బభూవ జనమేజయ। భూషణానాం చ సర్వేషాం కవచానాం చ సర్వశః
ఓ జనమేజయా, ఆభరణాలు, కవచాలు చుట్టూ చెల్లాచెదురుగా పడిపోవడంతో, అది నక్షత్రాల సమూహంలా కనిపించింది.
సవర్మభిర్భూషణైశ్చ ప్రకీర్యద్బిరితస్తతః। సక్రోధామర్షజిహ్మభ్రూకషాయీకృతలోచనాః
కవచాలు, ఆభరణాలు చుట్టూ పడి ఉండగా, వారు కోపంతో కళ్లను ఎరుపు చేసుకుని, కోపంతో కనుబొమ్మలు వంచారు.
సూతోపక్లృప్తాన్ రుచిరాన్సదశ్వైరుపకల్పితాన్। రథానాస్థాయ తే వీరాః సర్వప్రహరణాన్వితాః
ఆ వీరులు, సారథులు సిద్ధం చేసిన, మంచి గుర్రాలతో జోడించిన అందమైన రథాలలో ఎక్కి, అన్ని ఆయుధాలతో సిద్ధమయ్యారు.
ప్రయాన్తమథ కౌరవ్యమనుసస్రురుదాయుధాః। తతః సమభవద్యుద్ధం తేషాం తస్య చ భారత। ఏకస్య చ బహూనాం చ తుములం రోమహర్షణమ్
తర్వాత ఆయుధాలతో సిద్ధంగా వారు వెళ్తున్న కౌరవుని వెంబడించారు. అప్పుడు అతనికి, అనేకమంది రాజులకు మధ్య భయంకరమైన, గుండె గుబురుపడే యుద్ధం జరిగింది.
తే త్విషూన్దశసాహస్రాంస్తస్మిన్యుగపదాక్షిపన్। అప్రాప్తాంశ్చైవ తానాశు భీష్మః సర్వాంస్తథాఽన్తరా
వారు ఒకేసారి పది వేల బాణాలను అతనిపై విసిరారు. కానీ అవి చేరకముందే, భీష్ముడు వాటిని అంతరంలోనే అడ్డుకున్నాడు.
అచ్ఛినచ్ఛరవర్షేణ మహతా లోమవాహినా। తతస్తే పార్థివాః సర్వే సర్వతః పరివార్య తమ్
భీష్ముడు గొప్పగా, గుబురుగా బాణవర్షం కురిపించి వాటిని కోసేశాడు. వెంటనే రాజులందరూ చుట్టూ అతన్ని ముట్టడించారు.
వవృషుః శరవర్షేణ వర్షేణేవాద్రిమమ్బుదాః। స తం బాణమయం వర్షం శరైరావార్య సర్వతః
వారు అతనిపై మేఘాలు కొండపై వర్షం కురిపించినట్టు బాణవర్షం కురిపించారు. కానీ భీష్ముడు తన బాణాలతో ఆ బాణవర్షాన్ని పూర్తిగా అడ్డుకున్నాడు.
తతః సర్వాన్మహీపాలాన్పర్యవిధ్యత్త్రిభిస్త్రిభిః। ఏకైకస్తు తతో భీష్మం రాజన్వివ్యాధ పఞ్చభిః
తర్వాత భీష్ముడు ప్రతి రాజుని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు. ప్రతి రాజు కూడా భీష్ముని ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు, ఓ రాజా.
స చ తాన్ప్రతివివ్యాధ ద్వాభ్యాం ద్వాభ్యాం పరాక్రమన్। తద్యుద్ధమాసీత్తుములం ఘోరం దేవాసురోపమమ్
ఆయన కూడా ప్రతి ఒక్కరిని రెండు బాణాలతో ఎదురుదాడి చేశాడు. ఆ యుద్ధం దేవతలు, రాక్షసుల మధ్య జరిగినట్టు భయంకరంగా, గందరగోళంగా జరిగింది.
పశ్యతాం లోకవీరాణాం శరశక్తిసమాకులమ్। స ధనూంషి ధ్వజాగ్రాణి వర్మాణి చ శిరాంసి
ప్రపంచ వీరులందరి కళ్లముందే, భీష్ముడు బాణాలు, కత్తులు విరివిగా వర్షిస్తూ, విల్లు, పతాకాల పైభాగాలు, కవచాలు, తలలు అన్నీ కోసేశాడు.
చిచ్ఛేద సమరే భీష్మః శతశోథ సహస్రశః। తస్యాతిపురుషం కర్మ లాఘవం రథచారిణః
పోరులో భీష్ముడు వందలాది, వేలాది మందిని చీల్చేశాడు; అతని రథసారథిగా చేసిన అద్భుతమైన కార్యం, వేగం అందరికీ ఆశ్చర్యంగా నిలిచింది.
రక్షణం చాత్మనః సంఖ్యే శత్రవోఽప్యభ్యపూజయన్। `అక్షతః క్షపయిత్వాన్యానసఙ్ఖ్యేయపరాక్రమః
పోరులో తనను తాను రక్షించడాన్ని కూడా శత్రువులు సైతం గౌరవించారు; ఎందుకంటే అనేక మందిని సంహరించిన తరువాత కూడా అతను ఏమీ కాలేకుండా, అపారమైన పరాక్రమంతో నిలిచాడు.
ఆనినాయ స కాశ్యస్య సుతాః సాగరగాసుతః।' తాన్వినిర్జిత్య తు రణే సర్వశస్త్రభృతాం వరః
ఆ తరువాత, కాశిరాజు కుమారుడిని సముద్రయాత్ర చేసిన రాజు కుమారుడు తీసుకొచ్చాడు; పోరులో వారందరిని జయించి, ఆయుధధారులలో అగ్రగణ్యుడు నిలిచాడు.
కన్యాభిః సహితః ప్రాయాద్భారతో భారతాన్ప్రతి। తతస్తం పృష్ఠతో రాజఞ్శాల్వరాజో మహారథః
ఆ యువతులతో కలిసి భరతులవైపు భీష్ముడు ప్రయాణమయ్యాడు; వెంటనే, ఓ రాజా, శాల్వ మహారాజు అతని వెనక నుంచి వెంబడించాడు.
అభ్యగచ్ఛదమేయాత్మా భీష్మం శాన్తనవం రణే। వారణం జఘనే భిన్దన్దన్తాభ్యామపరో యథా
అపరాజితుడైన శాల్వుడు పోరులో శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముని దాడికి వచ్చాడు; అది మరొక ఏనుగు తన ప్రత్యర్థి వెనక భాగాన్ని దంతాలతో చీల్చినట్లు ఉండింది.