ధ్రువం హి యుద్ధే మరణం శూరామామనివర్తినామ్। గతః పుణ్యకృతాం లోకానభిమన్యుర్న సంశయః
యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వీరులకు మరణం ఖచ్చితంగా ఉంటుంది. అభిమన్యుడు పుణ్యాత్ముల లోకాలను చేరాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏతచ్చ సర్వవీరాణాం కాఙ్క్షితం భరతర్షభ। సఙ్గ్రామేఽభిముఖా మృత్యుం ప్రాప్నుయామేతి మానద
యుద్ధంలో ముఖాముఖిగా మరణాన్ని పొందాలని అన్ని వీరులు కోరుకుంటారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ, ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
స చ వీరాన్రణే హత్వా రాజపుత్రాన్మహాబలాన్। వీరైరాకాఙ్క్షితం మృత్యుం సమ్ప్రాప్తోఽభిముఖం రణే
అతడు యుద్ధంలో మహాబలమైన రాజపుత్రులను సంహరించి, వీరులు కోరుకునే ముఖాముఖి మరణాన్ని పొందాడు.
మా శుచః పురుషవ్యాఘ్ర పూర్వైరేష సనాతనః। ధర్మకృద్భిః కృతో ధర్మః క్షత్రియాణాం రణే క్షయః
ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, నీవు శోకించవద్దు. ఇది పురాతన ధర్మం, ధర్మాన్ని ఆచరించిన వారు క్షత్రియులకు యుద్ధంలో నాశనం నిర్ణయించారు.
ఇమే తే భ్రాతరః సర్వే దీనా భరతసత్తమ। త్వయి శోకసమావిష్టే నృపాశ్చ సుహృదస్తవ
నీ అన్నదమ్ములందరూ, రాజులూ, స్నేహితులూ నిన్ను శోకంలో మునిగిపోయినవాడిగా చూసి దుఃఖంతో ఉన్నారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ.
ఏతాంశ్చ వచసా సామ్నా సమాశ్వాసయ మానద। విదితం వేదితవ్యం తే న శోకం కర్తుమర్హసి
నీవు వారికి మృదువైన మాటలతో ధైర్యం చెప్పు. నీకు తెలిసినది తెలిసే ఉంది, నీవు శోకించకూడదు.
ఏవమాశ్వాసితః పార్థః కృష్ణేనాద్భుతకర్మణా। తతోఽబ్రవీత్తదా భ్రాతౄన్సర్వాన్పార్థః సగద్గదమ్
అద్భుత కార్యాలు చేసే కృష్ణుడు ఇలా ఓదార్చిన తరువాత, అర్జునుడు తన అన్నదమ్ములందరితో కన్నీటి గొంతుతో మాట్లాడాడు.
స దీర్ఘబాహుః పృథ్వంసో దీర్ఘరాజీవలోచనః। అభిమన్యుర్యథా వృత్తః శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం తథా
దీర్ఘబాహువు, విస్తారమైన భుజాలు, దీర్ఘకమలనేత్రాలు కలిగిన అభిమన్యుడు ఎలా మరణించాడో నాకు వివరంగా చెప్పండి.
సనాగస్యన్దనహయాన్సఙ్గ్రామే నిహతాన్మయా। క్షిప్రం ద్రక్ష్యన్తి తే నూనం మమ పుత్రం నిహత్య వై
యుద్ధంలో ఏనుగులు, రథాలు, కుదిరాళ్లు చంపినవారు, నా కుమారుణ్ణి నేను చంపినట్టు త్వరలోనే చూస్తారు.
కథం చ వః కృతాస్త్రాణాం సర్వేషాం శస్త్రపాణినామ్। సౌభద్రో నిధనం గచ్ఛేద్వజ్రిణాపి సమాగతః
మీ అందరిలో ఆయుధ నైపుణ్యం ఉన్నవారు, ఆయుధాలు ధరించినవారు ఉన్నా, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు ఉన్నా, సౌభద్రుడు ఎలా మరణించాడు?
యద్యేవమహమజ్ఞాస్యమశక్తాన్రక్షణే మమ। సూనోః పాణ్డవపాఞ్చాలానగోప్స్యం తం మహారణే
మీరు నా కుమారుడిని, పాండవులను, పాంచాళులను కాపాడలేరు అని నాకు ముందే తెలిసి ఉంటే, ఆ మహాయుద్ధంలో మీ చేతికి అతన్ని అప్పగించేవాడిని కాను.
కథం చ వో రథస్యానాం శరవర్షాణి ముఞ్చతామ్। నీతోఽభిమన్యుర్నిధనం కదర్థీకృత్య వః పరైః
మీరు మీ రథాలపై బాణవర్షాలు వదులుతూ ఉండగా, శత్రువులు మిమ్మల్ని తక్కువచేసి, అభిమన్యును మరణానికి నడిపించగలిగారు – ఇది ఎలా జరిగింది?
అహో వః పౌరుషం నాస్తి న చ వోఽస్తి పరాక్రమః। యత్రాభిమన్యుః సమరే పశ్యతాం వో నిపాతితః
అయ్యో! మీలో ధైర్యం లేదు, పరాక్రమం లేదు. మీ కళ్ల ముందే యుద్ధంలో అభిమన్యుడు పడిపోయాడు.
ఆత్మానమేవ గర్హేయం యదహం వై సుదుర్బలాన్। యుష్మానాజ్ఞాయ నిర్యాతో భీరూనకృతనిశ్చయాన్
మీరు ఎంత బలహీనులు, భయపడే వారు, నిర్ణయం లేని వారు అని నాకు తెలియక నేను బయలుదేరినందుకు, నన్నే నేను నిందించుకోవాలి.
ఆహోస్విద్భూషణార్థాయ వర్మశస్త్రాయుధాని వః। వాచస్తు వక్తుం సంసత్సు మమ పుత్రమరక్షతామ్
లేదా, మీ కవచాలు, ఆయుధాలు కేవలం అలంకారానికే, సభల్లో మాట్లాడటానికి మాత్రమే మాటలు, ఎందుకంటే మీరు నా కుమారుడిని కాపాడలేదు.
ఏవముక్త్వా తతో వాక్యమతిష్ఠద్వై వరాసిమాన్। న స్మాశక్యత బీభత్సుః కేనచిత్ప్రసమీక్షితుమ్
ఇలా అన్నాక, గొప్ప ఖడ్గాన్ని ధరించిన వాడు మౌనంగా నిలిచిపోయాడు. అర్జునుడిని ఎవ్వరూ చూసేందుకు ధైర్యం చేయలేదు.
తమన్తకమివ క్రుద్ధం నిఃశ్వసన్తం ముహుర్ముహుః। `మహేన్ద్రమివ తిష్ఠన్తం వజ్రోద్యతమహాభుజమ్'। పుత్రశోకాభిసన్తప్తమశ్రుపూర్ణముఖం తదా
ఆయన యమధర్మరాజు లా కోపంతో, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీలుస్తూ, వజ్రాయుధాన్ని పైకి ఎత్తిన ఇంద్రుడి లాగా, కుమారుని దుఃఖంతో కన్నీళ్లు నిండిన ముఖంతో నిలిచాడు.
న భాషితుం శక్నువన్తి ద్రష్టుం వా సుహృదోఽర్జునమ్। అన్యత్ర వాసుదేవాద్వా జ్యేష్ఠాద్వా పాణ్డునన్దనాత్
వాసుదేవుడు లేదా పెద్దవాడు అయిన పాండుపుత్రుడు తప్ప, అర్జునుడిని అతని మిత్రులు ఎవ్వరూ చూడలేకపోయారు, మాట్లాడలేకపోయారు.
సర్వాస్వవస్థాసు హితావర్జునస్య మనోనుగౌ। బహుమానాత్ప్రియత్వాచ్చ తావేనం వక్తమర్హతః
అర్జునుడిని ఎల్లప్పుడూ మనసారా ఆదరించే వారు, గౌరవంతో, ప్రేమతో ఉన్న వారు మాత్రమే అతనితో మాట్లాడటానికి తగినవారు.
తతస్తం పుత్రశోకేన భృశం పీడితమానసమ్। రాజీవలోచనం క్రుద్ధం రాజా వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు రాజు, తన కుమారుని దుఃఖంతో బాగా బాధపడుతున్న, కమలముఖుడు, కోపంతో ఉన్న వానికి ఇలా అన్నాడు.
విషణ్ణవదనాః సర్వే పరివార్య ధనఞ్జయమ్। నేత్రైరనిమిషైర్దీనాః ప్రత్యవైక్షన్పరస్పరమ్
అందరూ ముఖాలు దిగులుగా, ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టి, కన్నీళ్లతో, బాధతో ఒకరినొకరు కళ్లతో చూస్తూ నిలిచారు.
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం వాసవిః క్రోధమూర్చ్ఛితః। కమ్పమానో జ్వరేణేవ నిఃశ్వసంశ్చ ముహుర్ముహుః
తర్వాత, వాసవుడు స్పృహను పొందాడు. కోపంతో ఉలిక్కిపడి, జ్వరంలో ఉన్నవాడిలా కంపించసాగాడు, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీల్చాడు.
పాణిం పాణౌ వినిష్పిష్య దన్తాన్కటకటాయ్య చ। `త్రిశిఖాం భ్రుకుటీం కృత్వా క్రోధసంరక్తలోచనః'। ఉన్మత్త ఇవ విప్రేక్షన్నిదం వచనమబ్రవీత్
తన చేతిని గట్టిగా పిసికి, పళ్లను గిర్రుమని కొరికి, మూడుసార్లు క眉లు మడిచి, కోపంతో కళ్లెరుపెక్కి, పిచ్చివాడిలా చుట్టూ చూసి ఇలా అన్నాడు.
సత్యం వః ప్రతిజానామి శ్వోఽస్మి హన్తాఽజయద్రథమ్। న చేద్వధభయాద్భీతో ధార్తరాష్ట్రాన్ప్రహాస్యతి
నిజంగా మీకు మాట ఇస్తున్నాను – రేపు జయద్రథుడిని నేను చంపుతాను. మరణభయంతో ధృతరాష్ట్రుని పక్షాన్ని వదిలిపెట్టకపోతే తప్ప.
న చాస్మాఞ్శరణం గచ్ఛేత్కృష్ణం వా పురుషోత్తమమ్। భవన్తం వా మహారాజ శ్వోఽస్మి హన్తా జయద్రథమ్
అతడు కృష్ణుడి దగ్గర, లేదా మహారాజా, మీ దగ్గర ఆశ్రయం పొందకపోతే, రేపు జయద్రథుడిని నేను చంపుతాను.
ధార్తరాష్ట్రప్రియకరం మయి విస్మృతసౌహృదమ్। పాపం బాలవధే హేతుం శ్వోఽస్మి హన్తా జయద్రథమ్
ధృతరాష్ట్రుని సంతోషపెట్టినవాడు, నాతో స్నేహం మర్చిపోయినవాడు, బాలుని హత్యకు కారణమైన పాపి – రేపు జయద్రథుడిని నేను చంపుతాను.
రక్షమాణాశ్చ తం సఙ్ఖ్యే యే మాం యోత్స్యన్తి కేచన। అపి ద్రోణకృపౌ రాజఞ్ఛాదయిష్యామి తాఞ్ఛరైః
యుద్ధంలో అతన్ని కాపాడేందుకు ఎవరు నన్ను ఎదుర్కొన్నా, ద్రోణుడు, కృపుడు అయినా సరే, వారిని బాణాలతో కప్పేస్తాను మహారాజా.
యద్యేతదేవం సఙ్గ్రామే న కుర్యాం పురుషర్షభాః। మా స్మ పుణ్యకృతాం లోకాన్ప్రాప్నుయాం శూరసమ్మతాన్
ఈ యుద్ధంలో పురుషోత్తములు ఇలా చేయకపోతే, నేను పుణ్యాత్ముల లోకాలను, వీరులు గౌరవించే లోకాలను పొందకూడదు.
యే లోకా మాతృహన్తౄణాం యే చాపి పితృఘాతినామ్। గురుదారగతానాం యే పిశునానాం చ యే సదా
తల్లిని చంపినవారు, తండ్రిని హత్య చేసినవారు, గురువు భార్యను అపహరించినవారు, ఎప్పుడూ ఇతరులను నిందించే వారు — వీరు పొందే లోకాలు ఎలా ఉంటాయో,
సాధూనసూయతాం యే చ యే చాపి పరివాదినామ్। యే చ నిక్షేపహన్తౄణాం యే చ విశ్వాసఘాతినామ్
మంచివారిని చూసి అసూయపడేవారు, ఎప్పుడూ వాదనలకు సిద్ధంగా ఉండేవారు, అప్పగించిన వస్తువులను మోసం చేసే వారు, నమ్మకాన్ని ద్రోహించే వారు — వీరు చేరే లోకాలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.