కచ్చిత్స కదనం కృత్వా పరేషాం కురునన్దన। స్వర్గతోఽభిముఖః సఙ్ఖ్యే యుధ్యమానో నరర్షభైః
కురువంశానికి ఆనందంగా ఉన్నవాడా! అభిమన్యుడు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించి, ఇతర మహావీరులతో పోరాడుతూ పరమపదానికి చేరాడా?
స నూనం బహుభిర్యత్తైర్యుధ్యమానో నరర్షభైః। అసహాయః సహాయార్థీ మామనుధ్యాతవాన్ధ్రువమ్
అన్ని వైపులా మహావీరులతో ఒంటరిగా పోరాడుతూ, సహాయం కోసం ఎదురుచూస్తూ, నన్ను తప్పక గుర్తు చేసుకుని ఉండాలి.
పీడ్యమానః శరైర్బాలస్తాత సాధ్వభిధావ మామ్। ఇతి విప్రలపన్మన్యే నృశంసైర్భువి పాతితః
బాణాలతో బాధపడుతూ, 'నాన్నా! త్వరగా రా!' అని విలపిస్తూ, ఆ బాలుడు క్రూరంగా భూమిపై పడగొట్టబడ్డాడని అనిపిస్తోంది.
అథవా మత్ప్రసూతః స స్వస్రీయో మాధవస్య చ। సుభద్రాయాం చ సమ్భూతో న చైవం వక్తుమర్హతి
లేదా, నన్ను పుట్టినవాడు, మాధవుని మేనల్లుడు, సుభద్రలో జన్మించినవాడు అయినందున, ఇలా చెప్పకపోయుండవచ్చు.
వజ్రసారమయం నూనం హృదయం సుదృఢం మమ। అపశ్యతో దీర్ఘబాహుం రక్తాక్షం యన్న దీర్యతే
నిజంగా, నా హృదయం వజ్రంలా గట్టిగా ఉండాలి; ఎందుకంటే నా దీర్ఘబాహువుతో, రక్తవర్ణ కన్నులతో ఉన్న కుమారుడిని చూడలేకపోయినా అది విరగడం లేదు.
కథం బాలే మహేష్వాసా నృశంసా మర్మభేదినః। స్వస్రీయే వాసుదేవస్య మమ పుత్రేఽక్షిపఞ్శరాన్
ఎలా ఆ క్రూరమైన యోధులు, మర్మభాగాలను ఛేదించడంలో నిపుణులు, వసుదేవుని మేనల్లుడు అయిన నా కుమారునిపై, చిన్నవాడైనా మహాశూరుడైన వాడిపై బాణాలు వదిలారు?
యో మాం నిత్యమదీనాత్మా ప్రత్యుద్గమ్యాభినన్దతి। ఉపయాన్తం రిపూన్హత్వా సోఽద్య మాం కిం న పశ్యతి
ఎప్పుడూ ఆనందంగా నన్ను పలకరించే, యుద్ధంలో శత్రువులను జయించి తిరిగొచ్చే వాడు, ఈ రోజు ఎందుకు నన్ను చూడటానికి రాలేదు?
నూనం స పాతితః శేతే ధరణ్యాం రుధిరోక్షితః। శోభయన్మేదినీం గాత్రైరాదిత్య ఇవ పాతితః
నిజంగా, అతడు రక్తంలో తడిసి, భూమిపై పడిపోయి, తన శరీరంతో భూమిని అలంకరిస్తూ, ఆకాశం నుండి పడిపోయిన సూర్యుడిలా ఉన్నాడు.
సుభద్రామనుశోచామి యా పుత్రమపలాయినమ్। రణే వినిహతం శ్రుత్వా శోకార్తా వై వినఙ్క్షతి
యుద్ధంలో ఎప్పుడూ వెనక్కి తిప్పుకోని తన కుమారుడు చనిపోయాడని విని, సుభద్రా దుఃఖంలో మునిగి నశించిపోతుందని నేను బాధపడుతున్నాను.
సుభద్రా వక్ష్యతే కిం మామబిమన్యుమపశ్యతీ। ద్రౌపదీం చైవ దుఃఖార్తాం కిం వా వక్ష్యామి తామహమ్
అభిమన్యుని చూడలేకపోయినప్పుడు, సుభద్ర నాకు ఏమంటుంది? అలాగే, దుఃఖంతో ఉన్న ద్రౌపదికి నేను ఏమని చెప్పగలను?
వజ్రసారమయం నూనం హృదయం యన్న యాస్యతి। సహస్రధా వధూం దృష్ట్వా రుదతీం శోకకర్శితామ్
వధువు ఏడుస్తూ, దుఃఖంతో క్షీణించి ఉన్న దృశ్యం చూసినప్పుడు, నా హృదయం వజ్రంలా ఉండకపోతే, అది వెయ్యి ముక్కలైపోయేది.
హృష్టానాం ధార్తరాష్ట్రాణాం సింహనాదో మయా శ్రుతః। యుయుత్సుశ్చాపి కృష్ణేన శ్రుతో వీరానుపాలభన్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు ఆనందంతో గర్జించిన శబ్దాన్ని నేను విన్నాను. యుయుత్సు కూడా వీరుల పరిస్థితిని కృష్ణుడికి చెప్పాడు.
అశక్నువన్తః పార్థస్య బాలం హత్వా మహాబలమ్। కిం న లజ్జన్త్యధర్మజ్ఞాః పార్థివా దృశ్యతాం బలమ్
పార్థుని బలాన్ని ఎదుర్కొనలేక, వారు ఒక చిన్నవాడిని చంపారు. ధర్మాన్ని తెలియని వాళ్లు ఏమాత్రం సిగ్గుపడరా? రాజుల బలం చూద్దాం.
కిం తయోర్విప్రియం కృత్వా కేశవార్జునయోర్మృధే। సింహవన్నదథ ప్రీతాః శోకకాల ఉపస్థితే
యుద్ధంలో కేశవుడు, అర్జునుడికి అపకారం చేసి, శోకకాలం వచ్చినప్పుడు మీరు సింహంలా గర్జిస్తూ ఆనందపడతారా?
ఆగమిష్యతి వః క్షిప్రం ఫలం పాపస్య కర్మణః। అధర్మో హి కృతస్తీవ్రః కథం స్యాదఫలశ్చిరమ్
మీ పాపమైన పనికి ఫలితం త్వరలోనే మీ వద్దకు వస్తుంది. తీవ్రమైన అధర్మం చేసినప్పుడు దాని ఫలితం ఆలస్యమవుతుందా?
ఇతి తాన్పరిభాషన్వై వైశ్యాపుత్రో మహామతిః। అపాయాచ్ఛస్త్రముత్సృజ్య కోపదుఃఖసమన్వితః
అలా వారిని గద్దించుతూ, గొప్ప బుద్ధి కలిగిన వ్యాపారి కుమారుడు కోపంతో, దుఃఖంతో తన ఆయుధాన్ని వదిలేసి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
కిమర్థమేతన్నాఖ్యాతం త్వయా కృష్ణ రణే మమ। అధక్ష్యం తానహం క్రూరాంస్తదా సర్వాన్మహారథాన్
కృష్ణా, యుద్ధంలో నాకిది ఎందుకు చెప్పలేదు? అప్పుడే ఆ క్రూరమైన మహారథులను నేను కాల్చివేసేవాడిని.
పుత్రశోకార్దితం పార్థం ధ్యాయన్తం సాశ్రులోచనమ్। నిగృహ్య వాసుదేవస్తం పుత్రాధిభిరభిప్లుతమ్। మైవమిత్యబ్రవీత్కృష్ణస్తీవ్రశోకసమన్వితమ్
తన కుమారుని మృతిచేత బాధపడుతూ, కన్నీళ్లతో ధ్యానం చేస్తున్న అర్జునుడిని వాసుదేవుడు ఆపి, తాను కూడా తీవ్ర శోకంతో ఉన్నా, 'ఇలా చేయవద్దు' అని చెప్పాడు.
సర్వేషామేష వై పన్థాః శూరాణామనివర్తినామ్। క్షత్రియాణాం విశేషేణ యేషాం నః శస్త్రజీవికా
ఇది తిరిగి వెనక్కి తగ్గని వీరులందరికీ, ముఖ్యంగా ఆయుధమే జీవనాధారంగా ఉన్న క్షత్రియులకు నడవాల్సిన మార్గం.
ఏషా వై యుధ్యమానానాం శూరాణామనివర్తినామ్। విహితా సర్వశాస్త్రజ్ఞైర్గతిర్మతిమతాం వర
యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వీరులకు ఇదే మార్గమని, అన్ని శాస్త్రాలు తెలిసిన వారు నిర్ణయించారు, ఓ జ్ఞానశ్రేష్ఠ.
ధ్రువం హి యుద్ధే మరణం శూరామామనివర్తినామ్। గతః పుణ్యకృతాం లోకానభిమన్యుర్న సంశయః
యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వీరులకు మరణం ఖచ్చితంగా ఉంటుంది. అభిమన్యుడు పుణ్యాత్ముల లోకాలను చేరాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏతచ్చ సర్వవీరాణాం కాఙ్క్షితం భరతర్షభ। సఙ్గ్రామేఽభిముఖా మృత్యుం ప్రాప్నుయామేతి మానద
యుద్ధంలో ముఖాముఖిగా మరణాన్ని పొందాలని అన్ని వీరులు కోరుకుంటారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ, ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
స చ వీరాన్రణే హత్వా రాజపుత్రాన్మహాబలాన్। వీరైరాకాఙ్క్షితం మృత్యుం సమ్ప్రాప్తోఽభిముఖం రణే
అతడు యుద్ధంలో మహాబలమైన రాజపుత్రులను సంహరించి, వీరులు కోరుకునే ముఖాముఖి మరణాన్ని పొందాడు.
మా శుచః పురుషవ్యాఘ్ర పూర్వైరేష సనాతనః। ధర్మకృద్భిః కృతో ధర్మః క్షత్రియాణాం రణే క్షయః
ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, నీవు శోకించవద్దు. ఇది పురాతన ధర్మం, ధర్మాన్ని ఆచరించిన వారు క్షత్రియులకు యుద్ధంలో నాశనం నిర్ణయించారు.
ఇమే తే భ్రాతరః సర్వే దీనా భరతసత్తమ। త్వయి శోకసమావిష్టే నృపాశ్చ సుహృదస్తవ
నీ అన్నదమ్ములందరూ, రాజులూ, స్నేహితులూ నిన్ను శోకంలో మునిగిపోయినవాడిగా చూసి దుఃఖంతో ఉన్నారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ.
ఏతాంశ్చ వచసా సామ్నా సమాశ్వాసయ మానద। విదితం వేదితవ్యం తే న శోకం కర్తుమర్హసి
నీవు వారికి మృదువైన మాటలతో ధైర్యం చెప్పు. నీకు తెలిసినది తెలిసే ఉంది, నీవు శోకించకూడదు.
ఏవమాశ్వాసితః పార్థః కృష్ణేనాద్భుతకర్మణా। తతోఽబ్రవీత్తదా భ్రాతౄన్సర్వాన్పార్థః సగద్గదమ్
అద్భుత కార్యాలు చేసే కృష్ణుడు ఇలా ఓదార్చిన తరువాత, అర్జునుడు తన అన్నదమ్ములందరితో కన్నీటి గొంతుతో మాట్లాడాడు.
స దీర్ఘబాహుః పృథ్వంసో దీర్ఘరాజీవలోచనః। అభిమన్యుర్యథా వృత్తః శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం తథా
దీర్ఘబాహువు, విస్తారమైన భుజాలు, దీర్ఘకమలనేత్రాలు కలిగిన అభిమన్యుడు ఎలా మరణించాడో నాకు వివరంగా చెప్పండి.
సనాగస్యన్దనహయాన్సఙ్గ్రామే నిహతాన్మయా। క్షిప్రం ద్రక్ష్యన్తి తే నూనం మమ పుత్రం నిహత్య వై
యుద్ధంలో ఏనుగులు, రథాలు, కుదిరాళ్లు చంపినవారు, నా కుమారుణ్ణి నేను చంపినట్టు త్వరలోనే చూస్తారు.
కథం చ వః కృతాస్త్రాణాం సర్వేషాం శస్త్రపాణినామ్। సౌభద్రో నిధనం గచ్ఛేద్వజ్రిణాపి సమాగతః
మీ అందరిలో ఆయుధ నైపుణ్యం ఉన్నవారు, ఆయుధాలు ధరించినవారు ఉన్నా, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు ఉన్నా, సౌభద్రుడు ఎలా మరణించాడు?