తస్మిన్పురుషశార్దూలే నిహతే భూరితేజసి। భీష్మః శాన్తనవో రాజా ప్రేతకార్యాణ్యకారయత్
అంతటి మహాశక్తి కలిగిన పురుషశార్దూలుడు అక్కడ హతమైనప్పుడు, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు అతని అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు.
విచిత్రవీర్యం చ తదా బాలమప్రాప్తయౌవనమ్। కురురాజ్యే మహాబాహురభ్యషిఞ్చదనన్తరమ్
ఆ తరువాత, ఇంకా యవ్వనానికి రాని బాలుడైన విచిత్రవీర్యుడిని, బలవంతుడైన భీష్ముడు కురు సింహాసనంపై అభిషేకించాడు.
విచిత్రవీర్యః స తదా భీష్మస్య వచనే స్థితః। అన్వశాసన్మహారాజ పితృపైతామహం పదమ్
ఆ సమయంలో విచిత్రవీర్యుడు భీష్ముని మాటను పాటిస్తూ, తండ్రి, తాతల వారసత్వ రాజ్యాన్ని పాలించాడు, ఓ మహారాజా.
హతే చిత్రాఙ్గదే భీష్మో బాలే భ్రాతరి కౌరవ। పాలయామాస తద్రాజ్యం సత్యవత్యా మతే స్థితః
చిత్రాంగదుడు హతమైన తరువాత, బాలుడైన తన సోదరుని కోసం, సత్యవతీ అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి, భీష్ముడు ఆ రాజ్యాన్ని పరిరక్షించాడు.
తథా విచిత్రవీర్యం తు వర్తమానం సుఖేఽతులే।' సంప్రాప్తయౌవనం దృష్ట్వా భ్రాతరం ధీమతాం వరః। భీష్మో విచిత్రవీర్యస్య వివాహాయాకరోన్మతిమ్
అదేవిధంగా, విచిత్రవీర్యుడు అపూర్వమైన సుఖంలో విరాజిల్లుతూ, యవ్వనాన్ని అందుకున్నప్పుడు, బుద్ధిమంతుల్లో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు తన సోదరుని వివాహాన్ని ఆలోచించాడు.
అథ కాశిపతేర్భీష్మః కన్యాస్తిస్రోఽప్సరోపమాః। శుశ్రావ సహితా రాజన్వృణ్వానా వై స్వయంవరమ్
ఆ సమయంలో, కాశిరాజు కుమార్తెలు ముగ్గురు, అప్సరసులతో సమానంగా ఉన్నారని, వారు కలిసి స్వయంవరాన్ని నిర్వహిస్తున్నారని భీష్ముడు విన్నాడు, ఓ రాజా.
తతః స రథినాం శ్రేష్ఠో రథేనైకేన శత్రుజిత్। జగామానుమతే మాతుః పురీం వారాణసీం ప్రభుః
తర్వాత, రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు, తల్లి అనుమతితో, తన ఒక్కరే రథంలో వారం, వారణాసి నగరానికి వెళ్లాడు.
తత్ర రాజ్ఞః సముదితాన్సర్వతః సముపాగతాన్। దదర్శ కన్యాస్తాశ్వై భీష్మః శాన్తనునన్దనః
అక్కడ, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, అన్ని వైపుల నుంచి వచ్చిన రాజులను, ఆ యువతులను కూడా చూశాడు.
తాసాం కామేన సంమత్తాః సహితాః కాశికోసలాః। వఙ్గాః పుణ్డ్రాః కలిఙ్గాశ్చ తే జగ్ముస్తాం పురీం ప్రతి
ఆ యువతులపై ఆకాంక్షతో మత్తులో ఉన్న కాశి, కోసల, వంగ, పుండ్ర, కలింగ దేశాల రాజులు అందరూ కలసి ఆ నగరానికి వచ్చారు.
కీర్త్యమానేషు రాజ్ఞాం తు తదా నామసు సర్వశః। ఏకాకినం తదా భీష్మం వృద్ధం శాన్తనునన్దనమ్
ఆ సమయంలో, రాజుల పేర్లు ప్రతిదిక్కున వినిపిస్తున్నప్పుడు, వృద్ధుడైన శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు అక్కడ ఒంటరిగా నిలబడ్డాడు.
సోద్వేగా ఇవ తం దృష్ట్వా కన్యాః పరమశోభనాః। అపాక్రామన్త తాః సర్వా వృద్ధ ఇత్యేవ చిన్తయా
అతన్ని చూసి, అందమైన ఆ యువతులు అంతా, వృద్ధుడు అనే ఆలోచనతో, ఆందోళనతో అక్కడినుంచి దూరంగా వెళ్లిపోయారు.
వృద్ధః పరమధర్మాత్మా వలీపలితధారణః। కికారణమిహాయాతో నిర్లజ్జో భరతర్షభః
వృద్ధుడు, పరమధార్మికుడు, ముడతలు, తెల్లజుట్టుతో ఉన్న ఈ భారతవంశశ్రేష్ఠుడు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చాడు? ఏమాత్రం సిగ్గు లేకుండా!
మిథ్యాప్రతిజ్ఞో లోకేషు కిం వదిష్యతి భారత। బ్రహ్మచారీతి భీష్మో హి వృథైవ ప్రథితో భువి
భీష్ముడు బ్రహ్మచారి అని భూమిపై వృథాగా పేరు పొందాడు. ఇప్పుడు అతని గురించి జనాలు ఏమంటారు?
క్షత్రియాణాం వచః శ్రుత్వా భీష్మశ్చుక్రోధ భారత
క్షత్రియుల మాటలు విని, భీష్ముడు కోపంతో మండిపడ్డాడు, ఓ భారతవంశీయా.
భీష్మస్తదా స్వయం కన్యా వరయామాస తాః ప్రభుః। ఉవాచ చ మహీపాలాన్రాజఞ్జలదనిఃస్వనః
ఆ సమయంలో భీష్ముడు స్వయంగా ఆ యువతులను ఎంచుకుని, మేఘగర్జనలా రాజులతో మాట్లాడాడు, ఓ రాజా.
రథమారోప్య తాః కన్యా భీష్మః ప్రహరతాం వరః। ఆహూయ దానం కన్యానాం గుణవద్భ్యః స్మృతం బుధైః
పోరాటంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు ఆ యువతులను తన రథంలో కూర్చోబెట్టి, మంచి గుణాలున్నవారికి యువతులను ఇచ్చే దానం మేధావులు ప్రశంసిస్తారని ప్రకటించాడు.
అలఙ్కృత్య యథాశక్తి ప్రదాయ చ ధనాన్యపి। ప్రయచ్ఛన్త్యపరే కన్యాం మిథునేన గవామపి
తమ శక్తికి తగినట్టుగా ఆ అమ్మాయిని అలంకరించి, ధనం కూడా ఇచ్చి, కొందరు ఆ కూతురిని రెండు ఆవులతో కూడి ఇస్తారు.
విత్తేన కథితేనాన్యే బలేనాన్యేఽనుమాన్య చ। ప్రమత్తాముపయన్త్యన్యే స్వయమన్యే చ విన్దతే
కొంతమంది నిర్ణయించిన ధనంతో, మరికొందరు బలవంతంగా లేదా సమ్మతితో, ఇంకొందరు ఆమె అజాగ్రత్తగా ఉన్నప్పుడు, మరికొందరు తమ ప్రయత్నంతో ఆ అమ్మాయిని పొందుతారు.
ఆర్షం విధిం పురస్కృత్య దారాన్విన్దన్తి చాపరే। అష్టమం తమథో విత్త వివాహం కవిభిర్వృతమ్
ఇంకొందరు ఋషుల వివాహ పద్ధతిని అనుసరించి భార్యలను పొందుతారు. ఎనిమిదవది, అంటే ధనంతో జరిగే వివాహాన్ని పండితులు సమ్మతిస్తారు.
స్వయంవరం తు రాజన్యాః ప్రశంసన్త్యుపయాన్తి చ। ప్రమథ్య తు హృతామాహుర్జ్యాయసీం ధర్మవాదినః
రాజులు స్వయంవరాన్ని ప్రశంసించి, ఆమోదిస్తారు. కానీ ధర్మాన్ని పాటించేవారు బలవంతంగా తీసుకుపోవడమే శ్రేష్ఠమని అంటారు.
తా ఇమాః పృథివీపాలా జిహీర్షామి బలాదితః। తే యతధ్వం పరం శక్త్యా విజయాయేతరాయ వా
ఈ విధాలే, ఓ భూమిపాలకులారా, నేను ఆమెను బలంతో పొందాలని కోరుకుంటున్నాను. అందుకే మీ శక్తిని పూర్తిగా ఉపయోగించి, గెలవండి లేదా ఓడిపోండి.
ఏవముక్త్వా మహీపాలాన్కాశిరాజం చ వీర్యవాన్
ఇలా అన్నాక, ఆ వీరుడు రాజులతో పాటు కాశిరాజునితో కూడా మాట్లాడాడు.
సర్వాః కన్యాః స కౌరవ్యో రథమారోప్య చ స్వకమ్। ఆమన్త్ర్య చ స తాన్ప్రాయాచ్ఛీఘ్రం కన్యాః ప్రగృహ్య తాః
ఆ కౌరవుడు అన్ని కన్యలను తన రథంలో కూర్చోబెట్టి, వారితో వీడ్కోలు చెప్పి, వెంటనే ఆ అమ్మాయిలను తీసుకుని అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
తతస్తే పార్థివాః సర్వే సముత్పేతురమర్షితాః। సంస్పృశన్తః స్వకాన్బాహూన్దశన్తో దశనచ్ఛదాన్
అప్పుడు ఆ రాజులందరూ కోపంతో లేచి, తమ భుజాలను పట్టుకుని, కోపంతో పెదవులను కొరికారు.
తేషామాభరణాన్యాశు త్వరితానాం విముఞ్చతామ్। ఆముఞ్చతాం చ వర్మాణి సంభ్రమః సుమహానభూత్
వారు తొందరగా ఆభరణాలు, కవచాలు వేసుకుంటూ ఉండగా, అక్కడ పెద్ద గందరగోళం ఏర్పడింది.
తారాణామివ సంపాతో బభూవ జనమేజయ। భూషణానాం చ సర్వేషాం కవచానాం చ సర్వశః
ఓ జనమేజయా, ఆభరణాలు, కవచాలు చుట్టూ చెల్లాచెదురుగా పడిపోవడంతో, అది నక్షత్రాల సమూహంలా కనిపించింది.
సవర్మభిర్భూషణైశ్చ ప్రకీర్యద్బిరితస్తతః। సక్రోధామర్షజిహ్మభ్రూకషాయీకృతలోచనాః
కవచాలు, ఆభరణాలు చుట్టూ పడి ఉండగా, వారు కోపంతో కళ్లను ఎరుపు చేసుకుని, కోపంతో కనుబొమ్మలు వంచారు.
సూతోపక్లృప్తాన్ రుచిరాన్సదశ్వైరుపకల్పితాన్। రథానాస్థాయ తే వీరాః సర్వప్రహరణాన్వితాః
ఆ వీరులు, సారథులు సిద్ధం చేసిన, మంచి గుర్రాలతో జోడించిన అందమైన రథాలలో ఎక్కి, అన్ని ఆయుధాలతో సిద్ధమయ్యారు.
ప్రయాన్తమథ కౌరవ్యమనుసస్రురుదాయుధాః। తతః సమభవద్యుద్ధం తేషాం తస్య చ భారత। ఏకస్య చ బహూనాం చ తుములం రోమహర్షణమ్
తర్వాత ఆయుధాలతో సిద్ధంగా వారు వెళ్తున్న కౌరవుని వెంబడించారు. అప్పుడు అతనికి, అనేకమంది రాజులకు మధ్య భయంకరమైన, గుండె గుబురుపడే యుద్ధం జరిగింది.
తే త్విషూన్దశసాహస్రాంస్తస్మిన్యుగపదాక్షిపన్। అప్రాప్తాంశ్చైవ తానాశు భీష్మః సర్వాంస్తథాఽన్తరా
వారు ఒకేసారి పది వేల బాణాలను అతనిపై విసిరారు. కానీ అవి చేరకముందే, భీష్ముడు వాటిని అంతరంలోనే అడ్డుకున్నాడు.