అప్రాప్తవతి తస్మింస్తు యౌవనం పురుషర్షభే। స రాజా శాన్తనుర్ధీమాన్కాలధర్మముపేయివాన్
పురుషులలో శ్రేష్ఠుడైన విచిత్రవీర్యుడు ఇంకా యవ్వనాన్ని చేరకముందే, ధీరుడైన రాజు శాంతనువు కాలధర్మాన్ని అనుసరించి పరమపదానికి వెళ్ళిపోయాడు.
స్వర్గతే శాన్తనౌ భీష్మశ్చిత్రాఙ్గదమరిన్దనమ్। స్థాపయామాస వై రాజ్యే సత్యవత్యా మతే స్థితః
శాంతనువు స్వర్గానికి వెళ్ళిన తరువాత, సత్యవతి సూచనతో భీష్ముడు శత్రువులను జయించిన చిత్రాంగదుడిని సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టాడు.
స తు చిత్రాఙ్గదః శౌర్యాత్సర్వాంశ్చిక్షేప పార్థివాన్। మనుష్యం న హి మేన స కంచిత్సదృశమాత్మనః
చిత్రాంగదుడు తన శౌర్యంతో అందరు రాజులను సవాలు చేశాడు. తనకు సమానుడు ఎవ్వరూ లేరని భావించాడు.
తం క్షిపన్తం సురాంశ్చైవ మనుష్యానసురాంస్తథా। గన్ధర్వరాజో బలవాంస్తుల్యనామాఽభ్యయాత్తదా
అతడు దేవతలు, మనుషులు, అసురులను సవాలు చేస్తుండగా, అదే పేరుగల శక్తివంతమైన గంధర్వ రాజు అతని వద్దకు వచ్చాడు.
త్వం వై సదృశనామాసి యుద్ధం దేహి నృపాత్మజ। నామ వాఽన్యత్ప్రగృహ్ణీష్వ యది యుద్ధం న దాస్యసి
నరపుత్రా, నీవు నా పేరుతో ఉన్నావు. నాతో యుద్ధం చేయి. లేకపోతే యుద్ధం చేయకపోతే ఇంకో పేరు పెట్టుకో.
త్వయాహం యుద్ధమిచ్ఛామి త్వత్సకాశం తు నామతః। ఆగతోస్మి వృథాఽఽభాష్య న గచ్ఛేన్నామ తే మమ
నేను నీవు ఉన్న చోటకు యుద్ధం కోసం వచ్చాను. నీవు యుద్ధం చేయకపోతే, నా పేరు నీదిగా ఉండదు.
ఇత్యుక్త్వా గర్జమానౌ తౌ హిరణ్వత్యాస్తటం గతౌ'। తేనాస్య సుమహద్యుద్ధం కురుక్షేత్రే బభూవ హ
ఇలా ఇద్దరూ గర్జిస్తూ మాట్లాడి, హిరణ్యవతి నది తీరానికి వెళ్లారు. అక్కడ కురుక్షేత్రంలో గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
తయోర్బలవతోస్తత్ర గన్ధర్వకురుముఖ్యయోః। నద్యాస్తీరే హిరణ్వత్యాః సమాస్తిస్రోఽభవద్రణః
హిరణ్యవతి నది తీరంలో, గంధర్వుడు మరియు కురు వీరుడు, ఇద్దరూ శక్తివంతులై, అక్కడ మూడు ఘోరమైన యుద్ధాలు జరిగాయి.
తస్మిన్విమర్దే తుములే శస్త్రవర్షసమాకులే। మాయాధికోఽవధీద్వీరం గన్ధర్వః కురుసత్తమమ్
ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో, ఆయుధాల వర్షం కురిసే ఆ కలకలంలో, మాయాశక్తి కలిగిన గంధర్వుడు, ధైర్యవంతుడైన కురు నాయకుడిని సంహరించాడు.
స హత్వా తు నరశ్రేష్ఠం చిత్రాఙ్గదమరిన్దమమ్। అన్తాయ కృత్వా గన్ధర్వో దివమాచక్రమే తతః
శత్రువులను జయించిన మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన చిత్రాంగదుడిని సంహరించిన తర్వాత, గంధర్వుడు తన కార్యాన్ని పూర్తి చేసి, ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు.
తస్మిన్పురుషశార్దూలే నిహతే భూరితేజసి। భీష్మః శాన్తనవో రాజా ప్రేతకార్యాణ్యకారయత్
అంతటి మహాశక్తి కలిగిన పురుషశార్దూలుడు అక్కడ హతమైనప్పుడు, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు అతని అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు.
విచిత్రవీర్యం చ తదా బాలమప్రాప్తయౌవనమ్। కురురాజ్యే మహాబాహురభ్యషిఞ్చదనన్తరమ్
ఆ తరువాత, ఇంకా యవ్వనానికి రాని బాలుడైన విచిత్రవీర్యుడిని, బలవంతుడైన భీష్ముడు కురు సింహాసనంపై అభిషేకించాడు.
విచిత్రవీర్యః స తదా భీష్మస్య వచనే స్థితః। అన్వశాసన్మహారాజ పితృపైతామహం పదమ్
ఆ సమయంలో విచిత్రవీర్యుడు భీష్ముని మాటను పాటిస్తూ, తండ్రి, తాతల వారసత్వ రాజ్యాన్ని పాలించాడు, ఓ మహారాజా.
హతే చిత్రాఙ్గదే భీష్మో బాలే భ్రాతరి కౌరవ। పాలయామాస తద్రాజ్యం సత్యవత్యా మతే స్థితః
చిత్రాంగదుడు హతమైన తరువాత, బాలుడైన తన సోదరుని కోసం, సత్యవతీ అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి, భీష్ముడు ఆ రాజ్యాన్ని పరిరక్షించాడు.
తథా విచిత్రవీర్యం తు వర్తమానం సుఖేఽతులే।' సంప్రాప్తయౌవనం దృష్ట్వా భ్రాతరం ధీమతాం వరః। భీష్మో విచిత్రవీర్యస్య వివాహాయాకరోన్మతిమ్
అదేవిధంగా, విచిత్రవీర్యుడు అపూర్వమైన సుఖంలో విరాజిల్లుతూ, యవ్వనాన్ని అందుకున్నప్పుడు, బుద్ధిమంతుల్లో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు తన సోదరుని వివాహాన్ని ఆలోచించాడు.
అథ కాశిపతేర్భీష్మః కన్యాస్తిస్రోఽప్సరోపమాః। శుశ్రావ సహితా రాజన్వృణ్వానా వై స్వయంవరమ్
ఆ సమయంలో, కాశిరాజు కుమార్తెలు ముగ్గురు, అప్సరసులతో సమానంగా ఉన్నారని, వారు కలిసి స్వయంవరాన్ని నిర్వహిస్తున్నారని భీష్ముడు విన్నాడు, ఓ రాజా.
తతః స రథినాం శ్రేష్ఠో రథేనైకేన శత్రుజిత్। జగామానుమతే మాతుః పురీం వారాణసీం ప్రభుః
తర్వాత, రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు, తల్లి అనుమతితో, తన ఒక్కరే రథంలో వారం, వారణాసి నగరానికి వెళ్లాడు.
తత్ర రాజ్ఞః సముదితాన్సర్వతః సముపాగతాన్। దదర్శ కన్యాస్తాశ్వై భీష్మః శాన్తనునన్దనః
అక్కడ, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, అన్ని వైపుల నుంచి వచ్చిన రాజులను, ఆ యువతులను కూడా చూశాడు.
తాసాం కామేన సంమత్తాః సహితాః కాశికోసలాః। వఙ్గాః పుణ్డ్రాః కలిఙ్గాశ్చ తే జగ్ముస్తాం పురీం ప్రతి
ఆ యువతులపై ఆకాంక్షతో మత్తులో ఉన్న కాశి, కోసల, వంగ, పుండ్ర, కలింగ దేశాల రాజులు అందరూ కలసి ఆ నగరానికి వచ్చారు.
కీర్త్యమానేషు రాజ్ఞాం తు తదా నామసు సర్వశః। ఏకాకినం తదా భీష్మం వృద్ధం శాన్తనునన్దనమ్
ఆ సమయంలో, రాజుల పేర్లు ప్రతిదిక్కున వినిపిస్తున్నప్పుడు, వృద్ధుడైన శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు అక్కడ ఒంటరిగా నిలబడ్డాడు.
సోద్వేగా ఇవ తం దృష్ట్వా కన్యాః పరమశోభనాః। అపాక్రామన్త తాః సర్వా వృద్ధ ఇత్యేవ చిన్తయా
అతన్ని చూసి, అందమైన ఆ యువతులు అంతా, వృద్ధుడు అనే ఆలోచనతో, ఆందోళనతో అక్కడినుంచి దూరంగా వెళ్లిపోయారు.
వృద్ధః పరమధర్మాత్మా వలీపలితధారణః। కికారణమిహాయాతో నిర్లజ్జో భరతర్షభః
వృద్ధుడు, పరమధార్మికుడు, ముడతలు, తెల్లజుట్టుతో ఉన్న ఈ భారతవంశశ్రేష్ఠుడు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చాడు? ఏమాత్రం సిగ్గు లేకుండా!
మిథ్యాప్రతిజ్ఞో లోకేషు కిం వదిష్యతి భారత। బ్రహ్మచారీతి భీష్మో హి వృథైవ ప్రథితో భువి
భీష్ముడు బ్రహ్మచారి అని భూమిపై వృథాగా పేరు పొందాడు. ఇప్పుడు అతని గురించి జనాలు ఏమంటారు?
క్షత్రియాణాం వచః శ్రుత్వా భీష్మశ్చుక్రోధ భారత
క్షత్రియుల మాటలు విని, భీష్ముడు కోపంతో మండిపడ్డాడు, ఓ భారతవంశీయా.
భీష్మస్తదా స్వయం కన్యా వరయామాస తాః ప్రభుః। ఉవాచ చ మహీపాలాన్రాజఞ్జలదనిఃస్వనః
ఆ సమయంలో భీష్ముడు స్వయంగా ఆ యువతులను ఎంచుకుని, మేఘగర్జనలా రాజులతో మాట్లాడాడు, ఓ రాజా.
రథమారోప్య తాః కన్యా భీష్మః ప్రహరతాం వరః। ఆహూయ దానం కన్యానాం గుణవద్భ్యః స్మృతం బుధైః
పోరాటంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు ఆ యువతులను తన రథంలో కూర్చోబెట్టి, మంచి గుణాలున్నవారికి యువతులను ఇచ్చే దానం మేధావులు ప్రశంసిస్తారని ప్రకటించాడు.
అలఙ్కృత్య యథాశక్తి ప్రదాయ చ ధనాన్యపి। ప్రయచ్ఛన్త్యపరే కన్యాం మిథునేన గవామపి
తమ శక్తికి తగినట్టుగా ఆ అమ్మాయిని అలంకరించి, ధనం కూడా ఇచ్చి, కొందరు ఆ కూతురిని రెండు ఆవులతో కూడి ఇస్తారు.
విత్తేన కథితేనాన్యే బలేనాన్యేఽనుమాన్య చ। ప్రమత్తాముపయన్త్యన్యే స్వయమన్యే చ విన్దతే
కొంతమంది నిర్ణయించిన ధనంతో, మరికొందరు బలవంతంగా లేదా సమ్మతితో, ఇంకొందరు ఆమె అజాగ్రత్తగా ఉన్నప్పుడు, మరికొందరు తమ ప్రయత్నంతో ఆ అమ్మాయిని పొందుతారు.
ఆర్షం విధిం పురస్కృత్య దారాన్విన్దన్తి చాపరే। అష్టమం తమథో విత్త వివాహం కవిభిర్వృతమ్
ఇంకొందరు ఋషుల వివాహ పద్ధతిని అనుసరించి భార్యలను పొందుతారు. ఎనిమిదవది, అంటే ధనంతో జరిగే వివాహాన్ని పండితులు సమ్మతిస్తారు.
స్వయంవరం తు రాజన్యాః ప్రశంసన్త్యుపయాన్తి చ। ప్రమథ్య తు హృతామాహుర్జ్యాయసీం ధర్మవాదినః
రాజులు స్వయంవరాన్ని ప్రశంసించి, ఆమోదిస్తారు. కానీ ధర్మాన్ని పాటించేవారు బలవంతంగా తీసుకుపోవడమే శ్రేష్ఠమని అంటారు.