మృత్యో కిమిదమత్యన్తం తపాంసి చరసీతి హ। తతోఽబ్రవీత్పునర్మృత్యుర్భగవన్తం పితామహమ్
ఓ మృత్యువూ, నీవు ఇంతటి కఠినమైన తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు? అని అడిగినప్పుడు, మృత్యువు మళ్లీ భగవంతుడైన పితామహుడిని ఇలా అడిగింది.
నాఽహం హన్యాం ప్రజా దేవ స్వస్థాశ్చాక్రోశతీస్తథా। ఏతదిచ్ఛామి సర్వేశ త్వత్తో వరమహం ప్రభో
ప్రభూ, నేను ప్రాణులను నాశనం చేయాలని కోరుకోను; వారు ఆరోగ్యంగా, బాధ లేకుండా ఉండాలని ఆశిస్తున్నాను. ఇదే నేను నీ దగ్గర కోరుతున్న వరం, ఓ సమస్త జగత్తు అధిపతీ.
అధర్మభయభీతాఽస్మి తతోఽహం తప ఆస్థితా। భీతాయాస్తు మహాభాగ ప్రయచ్ఛాభయమవ్యయ
అధర్మానికి భయపడి నేనితా తపస్సు చేస్తూ ఉన్నాను. ఓ మహాత్మా, భయపడుతున్న నాకూ, ఎప్పటికీ పోని భయరహితత్వాన్ని దయచేసి ప్రసాదించు.
ఆర్తా చానాగసీ నారీ యాచామి భవ మే గతిః। తామబ్రవీత్తతో దేవో భూతభవ్యభవిష్యవిత్
బాధతో, నిష్కల్మషురాలైన ఒక స్త్రీగా నేను నీ ఆశ్రయం కోరుతున్నాను; నాకు మార్గం చూపించు. అప్పుడు భూత, భవిష్యత్, వర్తమానాన్ని తెలిసిన దేవుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
అధర్మో నాస్తి తే మృత్యో సంహరన్త్యా ఇమాః ప్రజాః। మయా చోక్తం మృషా భద్రే భవితా న కథఞ్చన
ఓ మృత్యువూ, ఈ ప్రాణులను తీసుకుపోవడంలో నీకు అధర్మం ఏమీలేదు. నేను ముందుగా చెప్పినది అబద్ధమే, ఓ సౌమ్యా, అది ఎప్పటికీ జరగదు.
తస్మాత్సంహర కల్యాణి ప్రజాః సర్వాశ్చతుర్విధాః। ధర్మః సనాతనశ్చ త్వాం సర్వథా పావయిష్యతి
కాబట్టి, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు నాలుగు రకాల ప్రాణులను తీసుకో. నిత్యమైన ధర్మం నిన్ను అన్ని విధాలా పవిత్రం చేస్తుంది.
లోకపాలో యమశ్చైవ సహాయా వ్యాధయశ్చ తే। అహం చ విబుధాశ్చైవ పునర్దాస్యామ తే వరమ్
లోకపాలుడైన యముడు, వ్యాధులు నీకు సహాయకులవుతారు. నేను, మిగతా దేవతలూ మళ్లీ నీకు వరం ఇస్తాము.
యథా త్వమేనసా ముక్తా విరజాః ఖ్యాతిమేష్యసి
ఇలా, నీవు పాపం నుండి విముక్తురాలై, నిర్మలమైన కీర్తిని పొందుతావు.
పునరేవాబ్రవీద్వాక్యం ప్రసాద్య శిరసా తదా। యద్యేవమేతత్కర్తవ్యం ధర్మతో నాస్త్యతో భయమ్
ఆమె శిరస్సు వంచి వినయంగా ఇలా అంది: ఇది తప్పనిసరిగా చేయాల్సిందేనని, ఇందులో అధర్మం లేదని అయితే నాకు భయం లేదు.
తవాజ్ఞా మూర్ధ్ని మే న్యస్తా యత్తే వక్ష్యామి తచ్ఛృణు। లోభః క్రోధోఽభ్యసూయేర్ష్యా ద్రోహో మోహశ్చ దేహినాం
నీ ఆజ్ఞను నా తలపై పెట్టుకున్నాను; నేను చెప్పేది విను: లోభం, కోపం, అసూయ, ఈర్ష్య, ద్వేషం, మోహం ఇవన్నీ జీవులను బాధిస్తాయి.
తథా భవిష్యతే మృత్యో సాధు సంహర భోః ప్రజాః। అధర్మస్తే న భవితా నాపధ్యాస్యామ్యహం శుభే
అలా జరుగుతుంది, ఓ మృత్యువూ; నీవు వెళ్లి ప్రాణులను తీసుకో. నీకు అధర్మం కలగదు, నేను నిన్ను నిందించను, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
యాన్యశ్రుబిన్దూని కరే మమాసం-- స్తే వ్యాధయః ప్రాణినామాత్మజాతాః। తే మారయిష్యన్తి నరాన్గతాసూ-- న్నాధర్మస్తే భవితా మా స్మ భైషీః
నా చేతి నుండి పడిన ఆ కన్నీటి బిందువులే జీవులకు వ్యాధులుగా మారాయి. అవే ప్రాణం పోయినప్పుడు మనుషులను చంపుతాయి; నీకు అధర్మం కలగదు, భయపడవద్దు.
నాధర్మస్తే భవితా ప్రాణినాం వై త్వం వై ధర్మస్త్వం హి ధర్మస్య చేశా। ధర్మ్యా భూత్వా ధర్మనిత్యా ధరిత్రీ తస్మాత్ప్రాణాన్సర్వథేమాన్నియచ్ఛ
ప్రాణులకు అధర్మం కలగదు; నీవే ధర్మం, నీవే ధర్మానికి అధిపతి. ధర్మబద్ధురాలై, ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ఓ భూమాతా, అందరి ప్రాణాలను నియంత్రించు.
మిథ్యావృత్తం మారయిష్యత్యధర్మః
అబద్ధంగా ప్రవర్తించేవారిని అధర్మమే సంహరిస్తుంది.
తేనాత్మానం పావయస్వాత్మనా త్వం పాపేఽఽత్మానం మజ్జయిష్యన్త్యసత్యాత్। తస్మాత్కామం రోషమప్యాగతం త్వం సన్త్యజ్యాన్తః సంహరస్వేతి జీవాన్
కాబట్టి, నీవు నీ స్వంత శక్తితో నీను పవిత్రం చేసుకో. పాపులు అబద్ధం వల్ల తాము పాపంలో మునిగిపోతారు. కావున, కోరిక లేదా కోపం వచ్చినా, వాటిని లోపల వదిలేసి, ప్రాణాలను తీసుకో.
సా వై భీమా మృత్యుసంజ్ఞోపదేశా-- చ్ఛాపాద్భీతా బాఢమిత్యబ్రవీత్తమ్। సా చ ప్రాణం ప్రాణినామన్తకాలే కామక్రోధౌ త్యజ్య హరత్యసక్తా
ఈ విధంగా, మృత్యువు అనే భయంకరమైన ఉపదేశాన్ని శాపభయంతో 'అలా జరుగుతుంది' అని అంగీకరించింది. ఆమె, కోరికను, కోపాన్ని వదిలేసి, ఆసక్తి లేకుండా, ప్రాణుల ప్రాణాన్ని చివర్లో తీసుకుంటుంది.
మృత్యుస్త్వేషాం వ్యాధయస్తత్ప్రసూతా వ్యాధీ రోగో రుజ్యతే యేన జన్తుః। సర్వేషాం చ ప్రాణినాం ప్రాయణాన్తే తస్మాచ్ఛోకం మాకృథా నిష్ఫలం త్వమ్
మృత్యువు నుండి పుట్టిన వ్యాధులే జీవులను బాధించే రోగాలు. అన్ని ప్రాణులు చివర్లో మరణిస్తారు; అందుకే, నీవు వృథాగా శోకించవద్దు.
సర్వే దేవాః ప్రాణిభిః ప్రాయణాన్తే గత్వా వృత్తాః సన్నివృత్తాస్తథైవ। ఏవం సర్వే ప్రాణినస్తత్ర గత్వా వృత్తా దేవా మర్త్యవద్రాజసింహ
అన్ని దేవతలు కూడా, ప్రాణుల ప్రాణాంతంలో, వెళ్లి అంతమవుతారు. అలాగే, ఓ రాజసింహా, దేవతలు కూడా మానవుల వలె అక్కడ అంతమవుతారు.
వాయుర్భీమో భీమనాదో మహౌజా భేత్తా దేహాన్ప్రాణినాం సర్వగోఽసౌ। నో వా వృత్తిం కదాచి-- త్ప్రాప్నోత్యుగ్రోఽనన్తతేజోవిశిష్టః
వాయువు లాంటి భీముడు, భయంకరమైన గర్జనతో, అపారమైన శక్తితో ఉన్నవాడు. అన్ని ప్రాణుల శరీరాలను ఛిద్రం చేసే వాడు, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించిన వాడు. అతడు తన సంకల్పంలో ఎప్పుడూ విఫలమవడు; అతని ఉగ్రత, అనంతమైన తేజస్సు, అతడిని ప్రత్యేకుడిగా చేస్తాయి.
సర్వే దేవా మర్త్యసంజ్ఞావిశిష్టా-- స్తస్మాత్పుత్రం మాశుచో రాజసింహ। స్వర్గం ప్రాప్తో మోదతే తే తనూజో నిత్యం రమ్యాన్వీరలోకానవాప్య
అన్ని దేవతలు, మానవులని పిలవబడినా, ప్రత్యేకమైనవారు. అందువల్ల, రాజసింహా, నీ కుమారుని కోసం బాధపడవద్దు. అతడు స్వర్గాన్ని చేరుకొని ఆనందంగా ఉన్నాడు, శాశ్వతంగా వీరుల లోకాల్లో సుఖంగా విహరిస్తున్నాడు.
త్యక్త్వా దుఃఖం సఙ్గతః పుణ్యకృద్భి-- రేషా మృత్యుర్దేవదిష్టా ప్రజానామ్। ప్రాప్తే కాలే సంహరన్తీ యథావ-- త్స్వయం కృతా ప్రాణహరా ప్రజానామ్
బాధను వదిలిపెట్టి, పుణ్యశీలులతో కలిసిపోయాడు. సమస్త ప్రాణులకు దేవతలిచ్చిన మరణం ఇదే. సమయం వచ్చినప్పుడు, అది ప్రతి ఒక్కరి ప్రాణాన్ని తగిన విధంగా తీసుకుపోతుంది; అది సర్వప్రాణులకు ప్రాణహరమే.
పుత్రాన్నష్టాచ్ఛోకమాశు త్యజస్వ
నీ కుమారుని నష్టానికి కలిగిన దుఃఖాన్ని త్వరగా వదిలిపెట్టు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వార్థవద్వాక్యం నారదేన ప్రకాశితమ్। ఉవాచాకమ్పనో రాజా సఖాయం నారదం తథా
నారదుడు చెప్పిన అర్థవంతమైన మాటలు విని, రాజు అకంపనుడు తన మిత్రుడైన నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
వ్యపేతశోకః ప్రీతోఽస్మి భగవన్నృషిసత్తమ। శ్రుత్వేతిహాసం త్వత్తస్తు కృతార్థోఽస్మ్యభివాదయే
భగవంతుడా, మునిశ్రేష్ఠుడా, నేను ఇప్పుడు శోకాన్ని వదిలి సంతోషంగా ఉన్నాను. నీ నుండి ఈ కథ విని, నేను సార్థకుడనై, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.
తథోక్తో నారదస్తేన రాజ్ఞా దేవర్షిసత్తమః। జగామ నన్దనం శీఘ్రమశోకవనమాత్మనః
రాజు ఇలా పలికిన తరువాత, దేవర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు వెంటనే తన ఆనందమైన నందనవనానికి, దుఃఖం లేని స్థలానికి వెళ్ళిపోయాడు.
పుణ్యం యశస్యం స్వర్గ్యం చ ధన్యమాయుష్యమేవ చ। అస్యేతిహాసస్య సదా శ్రవణం శ్రావణం తథా
ఈ ఇతిహాసాన్ని ఎప్పుడూ వినడం, వినిపించడం పుణ్యాన్ని, కీర్తిని, స్వర్గాన్ని, భాగ్యాన్ని, దీర్ఘాయువును ఇస్తుంది.
ఏతదర్థపదం శ్రుత్వా తదా రాజా యుధిష్ఠిర। క్షత్రధర్మం చ విజ్ఞాయ శూరాణాం చ పరాం గతిమ్। సమ్ప్రాప్తోఽసౌ మహావీర్యః స్వర్గలోకం మహారథః
ఈ అర్థవంతమైన మాటలు విని, యుధిష్ఠిరుడు క్షత్రియ ధర్మాన్ని, వీరుల పరమగతిని గ్రహించి, ఆ మహావీరుడు, మహారథుడు స్వర్గలోకాన్ని పొందాడు.
అభిమన్యుః పరాన్హత్వా ప్రముఖే సర్వధన్వినామ్। యుధ్యమానో మహేష్వాసో హతః సోఽభిముఖో రణే
అభిమన్యుడు, అన్ని ధనుర్ధారుల ముందర శత్రువులను సంహరించి, ధైర్యంగా యుద్ధం చేసి, ఎదురుగా నిలబడి యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు.
అసినా గదయా శక్త్యా ధనుషా చ మహారథః। విరజాః సోమసూనుః స పునస్తత్ర ప్రలీయతే
ఖడ్గం, గద, శక్తి, ధనుస్సుతో ఆ మహారథుడు, పావనుడైన సోముని కుమారుడు, అక్కడ చివరకు పరాజితుడయ్యాడు.
తస్మాత్పరాం ధృతిం కృత్వా భ్రాతృభిః సహ పాణ్డవ। అప్రమత్తః సుసన్నద్ధః శీఘ్రం యోద్ధుముపాక్రమ
కాబట్టి, పాండవా, నీ అన్నదమ్ములతో కలసి గొప్ప ధైర్యాన్ని కూడగట్టుకుని, అప్రమత్తంగా, బలమైన కవచంతో త్వరగా యుద్ధానికి సిద్ధమవు.