పురా కృతయుగే తాత ఆసీద్రాజా హ్యకమ్పనః। స శత్రువశమాపన్నో మధ్యే సఙ్గ్రామమూర్ధని। `యోధయామాస బలవాన్బద్ధశ్చాసీదకమ్పనః
పూర్వం కృతయుగంలో, తాత, అకంపనుడు అనే రాజు ఉండేవాడు; యుద్ధమధ్యంలో శత్రువుల చేతికి చిక్కి బంధించబడ్డాడు.
తస్య పుత్రో హరిర్నామ నారాయణసమో బలే। శ్రీమాన్కృతాస్త్రో మేధావీ యుధి శక్రోపమో బలీ
ఆయన కుమారుడు హరి అనే వాడు, నారాయణునితో సమానమైన బలశాలి, మహిమతో కూడినవాడు, ఆయుధాల్లో నిపుణుడు, బుద్ధిమంతుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రుడితో సమానమైనవాడు.
స దృష్ట్వా పితరం యుద్ధే తదవస్థం మహాద్యుతిః। అచిన్తయిత్వా మరణం శత్రుమధ్యం తతోఽవిశత్
తండ్రిని అలా యుద్ధంలో బంధించబడినట్టు చూసి, ఆ తేజోవంతుడు మరణాన్ని లెక్కచేయకుండా, శత్రువుల మధ్యలోకి ప్రవేశించాడు.
స శత్రుభిః పరివృతో బహుధా రణమూర్ధని। యోధయామాస తాన్సర్వాన్సర్వాస్త్రకుశలో బలీ
యుద్ధ మధ్యంలో అన్ని వైపులా శత్రువులు చుట్టుముట్టినప్పటికీ, ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలిగి, బలవంతుడైన వాడు వారందరితో పోరాడాడు.
వర్షన్బాణసహస్రాణి శత్రుష్వమితవిక్రమః। పదాతిరథనాగాశ్వాన్ప్రమమాథ మహాబలః
అపారమైన వీరత్వం కలిగిన వాడు, తన శత్రువులపై వేలబాణాలు వర్షంలా కురిపించాడు. తన గొప్ప బలంతో కాలాళ్లు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలను నాశనం చేశాడు.
స శరైరాచితశ్చక్రైర్గదాభిర్ముసలైరపి। మృద్గన్రథసహస్రాణి పదాతీన్వాజివారణాన్
బాణాలతో పూర్తిగా కప్పబడి, చక్రాలు, గదలు, ముసలులతో తాకబడిన వాడు, వేలాది కాలాళ్లు, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులను ఛిద్రం చేశాడు.
పరానీకం విభిద్యాజౌ మోక్షయిత్వా చ తం నృపమ్। పునరేవాకరోద్యుద్ధం శత్రుమధ్యగతో బలీ
యుద్ధంలో శత్రుసేనను చీల్చి, ఆ రాజును విడిపించి, ఆ బలవంతుడు మళ్ళీ శత్రువుల మధ్య నిలబడి యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు.
తతస్తే రథినః సర్వే సమేత్య పునరాహవే। జఘ్నుస్తం పరివార్యైకం తోమరైరివ కుఞ్జరమ్
తర్వాత అందరు రథస్వారులు మళ్ళీ యుద్ధరంగంలో చేరి, ఒక్కడే ఉన్న వాడిని చుట్టుముట్టి, కుఱ్ఱాలతో ఏనుగును ఎలా కొడతారో అలా దాడి చేశారు.
స కర్మ దుష్కరం కృత్వా సఙ్గ్రామే శత్రుతాపనః। శత్రుభిర్నిహతః సఙ్ఖ్యే పృతానాయాం యుధిష్ఠిర
ఆ శత్రువులను బాధించిన వాడు, యుద్ధంలో ఆ కష్టమైన కార్యాన్ని చేసి, చివరకు శత్రువుల చేతిలో సైన్యంలోనే పడిపోయాడు, యుధిష్ఠిరా.
ద్విషద్భిర్నిహతం దృష్ట్వా ప్రియం పుత్రమకమ్పనః। అమర్షజనితక్రోధ ఆహవాత్సహసాఽఽగతః
తన ప్రియమైన కుమారుడు శత్రువుల చేతిలో చనిపోయినట్టు చూసి, దృఢమైన మనస్సున్న వాడు, కోపంతో వెంటనే యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాడు.
స రాజా ప్రేతకృత్యాని తస్య కృత్వా శుచాన్వితః। శోచన్నహని రాత్రౌ చ నాలభత్సుఖమాత్మనః
ఆ రాజు, కుమారునికి అంత్యక్రియలు చేసి, దుఃఖంతో నిండిపోయి, పగలు రాత్రి ఏడుస్తూ, తనకు శాంతి దొరకలేదు.
తస్య శోకం విదిత్వా తు పుత్రవ్యసనసమ్భవమ్। ఆజగామాథ దేవర్షిర్నారదోఽస్య సమీపతః
తన కుమారుని నష్టంతో కలిగిన దుఃఖాన్ని తెలుసుకుని, ఆ సమయంలో దేవర్షి నారదుడు అతని దగ్గరకు వచ్చాడు.
స తు రాజా మహాభాగో దృష్ట్వా దేవర్షిసత్తమమ్। పూజయిత్వా యథాన్యాయం కథామకథయత్తదా
ఆ మహాత్ముడు రాజు, దేవర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన నారదుని చూసి, యథావిధిగా సత్కరించి, తన కథను వివరంగా చెప్పాడు.
తస్య సర్వం సమాచష్ట యథావృత్తం యుధిష్ఠిర। శత్రుభిర్విజయం సఙ్ఖ్యే పుత్రస్య చ వధం తథా
యుధిష్ఠిరా, తన కుమారుని యుద్ధ విజయాన్ని, అలాగే శత్రువుల చేతిలో మరణాన్ని, జరిగినదంతా నారదునికి చెప్పాడు.
మమ పుత్రో మహావీర్య ఇన్ద్రవిష్ణుసమద్యుతిః। శత్రుభిర్బహుభిః సఙ్ఖ్యే పరాక్రమ్య హతో బలీ
నా కుమారుడు గొప్ప వీరుడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువులతో సమానమైన తేజస్సు కలవాడు. అయినా శత్రువులచేతిలో యుద్ధంలో పడిపోయాడు.
శృణు మే ప్రాణినాం చాపి మృత్యుః ప్రభవతే కిల। క ఏష మృత్యుర్భగవన్కింవీర్యబలపౌరుషః। ఏతదిచ్ఛామి తత్త్వేన శ్రోతుం మతిమతాం వర
ప్రాణులందరిపై మరణం ప్రభావం చూపుతుందని విను. ఈ మరణం ఎవరు? ఆయనకు ఎంత బలం, శక్తి, సామర్థ్యం? దీనిని నిజంగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, జ్ఞానవంతుడా.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా నారదో వరదః ప్రభుః। ఆఖ్యానమిదమాచష్ట పుత్రశోకాపహం మహత్
ఆ మాటలు విని, దయామయుడైన నారదుడు, కుమారుని దుఃఖాన్ని తొలగించే గొప్ప కథను చెప్పాడు.
శృణు రాజన్మహాబాహో ఆఖ్యానం బహువిస్తరమ్। యథావృత్తం శ్రుతం చైవ మయాఽపి వసుధాధిప
ఓ మహాబాహువంతుడా రాజా, నేను వినినట్లు, జరిగినట్లు, ఈ విస్తృతమైన కథను విను, భూమిపతీ.
ప్రజాః సృష్టా తదా బ్రహ్మా ఆదిసర్గే పితామహః। అసంహృతం మహాతేజా దృష్ట్వా జగదిదం ప్రభుః
సృష్టి ప్రారంభంలో, పితామహుడు బ్రహ్మా ప్రాణులను సృష్టించాడు. ఆ ప్రభువు, ఈ లోకాన్ని నియంత్రణ లేకుండా ఉన్నదిగా చూసాడు.
తస్య చిన్తా సముత్పన్నా సంహారం ప్రతి పార్థివ। చిన్తయన్న హ్యసౌ దేవ సంహారం వసుధాధిప
ఓ రాజా, ఆ దేవుడు లోక సంహారం గురించి ఆలోచిస్తూ, మనసులో ఆలోచన కలిగించుకున్నాడు.
తస్య రోషాన్మహారాజ ముఖేభ్యోఽగ్నిరజాయత। తేన సర్వా దిశో వ్యాప్తాః సాన్తర్దేశా దిధక్షతా
ఓ మహారాజా, అతని కోపంతో అతని నోళ్ల నుంచి అగ్ని పుట్టింది. ఆ అగ్నితో అన్ని దిక్కులు, మధ్యభాగాలు కూడా కాలిపోవడానికి సిద్ధమయ్యాయి.
తతో దివం భువం చైవ జ్వాలామాలాసమాకులమ్। చారచరం జగత్సర్వం దదాహ భగవాన్ప్రభుః
అప్పుడా ప్రభువు, ఆకాశం, భూమిని జ్వాలామాలలతో నింపి, చలించే, నిలిచే సమస్త లోకాన్ని కాల్చేశాడు.
తతో హతాని భూతాని చరాణి స్థావరాణి చ। మహతా క్రోధవేగేన త్రాసయన్నివ వీర్యవాన్
ఆ సమయంలో అతని గొప్ప కోపశక్తితో, మహాబలుడు చరాచర ప్రాణులను భయపెట్టి, నాశనం చేశాడు.
తతో రుద్రో జటీ స్యాణుర్నిశాచరపతిర్హరః। జగామ శరణం దేవం బ్రహ్మాణం పరమేష్ఠినమ్
ఆ తరువాత జటాజూటంతో ఉన్న రుద్రుడు, రాత్రివేళ సంచరించే భూతాల అధిపతి హరుడు, పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మను ఆశ్రయించేందుకు వెళ్లాడు.
తస్మిన్నాపతితే స్థాణౌ ప్రజానాం హితకామ్యయా। అబ్రవీత్పరమో దేవో జ్వలన్నివ మహామునిః
అప్పుడు శివుని దగ్గరకు వచ్చి, ప్రజల శ్రేయస్సు కోరుతూ, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, పరమదేవుడు మహామునివలె మాట్లాడాడు.
కిం కర్మ కామం కామార్హ కామాజ్జాతోఽసి పుత్రక। కరిష్యామి ప్రియం సర్వం బ్రూహి స్థాణో యదిచ్ఛసి
పిల్లా, నీవు ఏ కార్యానికి, ఏ కోరికతో, ఏ అభిలాషతో ఇక్కడికి వచ్చావో చెప్పు. శివా, నీవు ఏది కోరుకుంటే అది అన్నీ నేను చేయగలను.
ఉపసంహరతస్తస్య తమగ్నిం రోషజం తథా। ప్రాదుర్బభూవ విశ్వేభ్యో గోభ్యోనారీ మహాత్మనః
అతడు ఆ కోపాగ్నిని ఉపసంహరించగా, అన్ని లోకాల్లోని గోవులలోంచి ఒక మహాత్మురాలు అవతరించింది.
కృష్ణరక్తా తథా పిఙ్గా రక్తజిహ్వాస్యలోచనా। కుణ్డలాభ్యాం చ రాజేన్ద్ర తప్తాభ్యాం తప్తభూషణా
ఆమె నల్లగా, ఎరుపుగా, పింగళంగా, ఎర్ర నాలుక, నోరు, కళ్లతో, రెండు దహనమైన కుండలాలతో, మెరిసే ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది, ఓ రాజా.
సా నిఃసృత్య తథా ఖేభ్యో దక్షిణాం దిశమాశ్రితా। స్మయమానా చ సాఽవేక్ష్య దేవౌ విశ్వేశ్వరావుభౌ
ఆమె అలా ఆకాశంలో నుంచి బయటకు వచ్చి, దక్షిణ దిశను ఆశ్రయించి, చిరునవ్వుతో విశ్వేశ్వరులిద్దరిని చూచింది.
తాం తు తత్ర తదా దేవీం బ్రహ్మా లోకపితామహః। ఉక్తవాన్మధురం వాక్యం సాన్త్వయిత్వా పునః పునః'। మృత్యో ఇతి మహీపాల జహి చేమాః ప్రజా ఇతి
అప్పుడు అక్కడ బ్రహ్మ, లోకాల పితామహుడు, ఆ దేవిని మధురంగా పలకరించి, మళ్లీ మళ్లీ ఓ మృత్యూ, ఈ ప్రజలను నాశనం చేయుమని అన్నారు.