సుమిత్రాశ్వాన్రణే క్షిప్రం ద్రోణానీకాయ చోదయ
సుమిత్రులైన గుర్రాలను యుద్ధంలో వేగంగా నడిపించి ద్రోణుని వ్యూహం వైపు తీసుకెళ్ళు.
ప్రవర్తమానే సఙ్గ్రామే తస్మిన్నతిభయఙ్కరే। ద్రోణస్య మిషతో వ్యూహం భిత్త్వా వ్యచరదార్జునిః
ఆ భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, ద్రోణుడు చూస్తుండగానే అర్జునుని కుమారుడు వ్యూహాన్ని ఛేదించి అక్కడక్కడ తిరిగాడు.
ద్వైధీభవతి మే చిత్తం శుచా తుష్ట్యా చ సఞ్జయ। మమ పుత్రస్య యత్నైన్యం సౌభద్రః సమవారయత్
సంజయా! నా మనసు దుఃఖంతో, సంతృప్తితో రెండుగా విడిపోతుంది. ఎందుకంటే నా కుమారుని ప్రయత్నాన్ని సుభద్ర కుమారుడు ఒక్కడే అడ్డుకున్నాడు.
విస్తరేణైవ మే శంస సర్వం గావల్గణే పునః। విక్రీడితం కుమారస్య స్కన్దస్యేవాసురైః సహ
గావల్గణా! కుమారుడు యుద్ధంలో చేసిన పరాక్రమాన్ని, స్కందుడు అసురులతో ఆడినట్లు, మళ్లీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు.
హన్త తే సమ్ప్రవక్ష్యామి విమర్దమతిదారుణమ్। ఏకస్య చ బహూనాం చ యథాసీత్తుములో రణః
ఇప్పుడు నేను నీకు ఒకరి మీద అనేక మంది పడిన ఆ ఘోరమైన యుద్ధాన్ని, ఎంత భయంకరంగా జరిగింది అనేది చెప్పబోతున్నాను.
అభిమన్యుః కృతోత్సాహః కృతోత్సాహానరిన్దమాన్। రథస్థో రథినః సర్వాంస్తావకానభ్యవర్షయత్
ఉత్సాహంతో నిండిన అభిమన్యుడు, శత్రువులను సంహరించడంలో అగ్రగణ్యుడు, తన రథంపై నిలబడి, నీ సైనికులందరిపైనా బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
ద్రోణం కర్ణం కృపం శల్యం ద్రౌణిం భోజం బృహద్బలమ్।। దుర్యోధనం సౌమదత్తిం శకునిం చ మహాబలమ్
అతడు ద్రోణుడు, కర్ణుడు, కృపాచార్యుడు, శల్యుడు, ద్రౌణి, భోజుడు, బృహద్బలుడు, దుర్యోధనుడు, సౌమదత్తి, మహాబలుడు అయిన శకుని— వీరందరినీ బాణాలతో తాకాడు.
నానానృపాన్నృపసుతాన్సైన్యాని వివిధాని చ। అలాతచక్రవత్సర్వాంశ్చరన్బాణైః సమార్పయత్
వివిధ రాజులు, రాజ కుమారులు, అనేక రకాల సైన్యాల మీద, అగ్ని చక్రంలా తిరుగుతూ, అభిమన్యుడు బాణాలతో వారందరినీ గాయపరిచాడు.
నిఘ్నన్నమిత్రాన్సౌభద్రః పరమాస్త్రైః ప్రతాపవాన్। అదర్శయత తేజస్వీ దిక్షు సర్వాసు భారత
పరాక్రమశాలి, మహా ఆయుధాలు ఉపయోగించిన సౌభద్రుడు, శత్రువులను సంహరిస్తూ, తన తేజస్సును అన్ని దిశల్లో ప్రదర్శించాడు, ఓ భారత!
తద్దృష్ట్వా చరితం తస్య సౌభద్రస్యామితౌజసః। సమకమ్పన్త సైన్యాని త్వదీయాని సహస్రశః
అమిత తేజస్సుతో కూడిన సౌభద్రుని подుగులు చూసి, నీ సైన్యాలు వేల సంఖ్యలో వణికిపోయాయి.
అథాబ్రవీన్మహాప్రాజ్ఞో భారద్వాజః ప్రతాపవాన్। హర్షేణోత్ఫుల్లనయనః కృపమాభాష్య సత్వరమ్
అప్పుడు మహా జ్ఞాని, పరాక్రమవంతుడు అయిన భారద్వాజుడు, ఆనందంతో కళ్లు మెరిపిస్తూ, త్వరగా కృపాచార్యునితో ఇలా అన్నాడు.
ఘటయన్నివ మర్మాణి పుత్రస్య తవ భారత। అభిమన్యుం రణే దృష్ట్వా తదా రణవిశారదమ్
ఓ భారత! యుద్ధంలో నిపుణుడైన అభిమన్యుని చూసి, నీ కుమారుని హృదయాన్ని గాయపరిచినట్టుగా అనిపించింది.
ఏష గచ్ఛతి సౌభద్రః పార్థానాం ప్రథితో యువా। నన్దయన్సుహృదః సర్వాన్రాజానం చ యుధిష్ఠిరమ్
ఈ సౌభద్రుడు, పాండవులలో ప్రసిద్ధుడైన యువకుడు, యుద్ధంలో తన మిత్రులందరినీ, యుధిష్ఠిర మహారాజును ఆనందింపజేస్తూ ముందుకు సాగుతున్నాడు.
నకులం సహదేవం చ భీమసేనం చ పాణ్డవమ్। బన్ధూన్సమ్బన్ధినశ్చాన్యాన్మధ్యస్థాన్సుహృదస్తథా
అతడు నకులుడు, సహదేవుడు, భీమసేనుడు, తన బంధువులు, ఇతర స్నేహితులు, మధ్యవర్తులు— అందరినీ ఆనందింపజేస్తున్నాడు.
నాస్య యుద్ధే సమం మన్యే కఞ్చిదన్యం ధనుర్ధరమ్। ఇచ్ఛన్హన్యాదిమాం సేనాం కిమర్థమపి నేచ్ఛతి
యుద్ధంలో ఇతనికి సమానంగా మరొక ధనుర్ధారి లేడని నేను భావించను; ఇతడు కోరుకుంటే ఈ సైన్యాన్ని నాశనం చేయగలడు, కానీ ఏదో కారణం వల్ల అలా చేయడం లేదు.
ద్రోణస్య ప్రీతిసంయుక్తం శ్రుత్వా వాక్యం తవాత్మజః। ఆర్జునిం ప్రతి సఙ్క్రుద్ధో ద్రోణం దృష్ట్వా స్మయన్నివ
ద్రోణుని ప్రేమతో కూడిన మాటలు విని, నీ కుమారుడు అర్జునుని కుమారునిపై కోపంతో, ద్రోణుని వైపు చిరునవ్వుతో చూశాడు.
అథ దుర్యోధనః కర్ణమబ్రవీద్బాహ్లికం నృపః। దుఃశాసనం మద్రరాజం తాంస్తథాఽన్యాన్మహారథాన్
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, బాహ్లికుడు, దుఃశాసనుడు, మద్రరాజు, ఇతర మహారథులందరితో మాట్లాడాడు.
సర్వభూర్ధాభిషిక్తానామాచార్యో బ్రహ్మవిత్తమః। అర్జునస్య సుతం మూఢం నాయం హన్తుమిహేచ్ఛతి
వేదాల్లో ప్రావీణ్యమున్న గురువు, అందరికి ఆచార్యుడు అయిన ద్రోణుడు, అర్జునుని కుమారుడిని మూర్ఖుడని భావించి, అతన్ని చంపాలని కోరడం లేదు.
న హ్యస్య సమరే యుద్ధ్యేదన్తకోఽప్యాతతాయినః। కిమఙ్గ పునరేవాన్యో మర్త్యః సత్యం బ్రవీమి వః
యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న యముడు కూడా ఇతనితో యుద్ధం చేయడు; మరి మానవుడు ఎలా చేయగలడు? ఇదే నిజం, నేను మీకు చెబుతున్నాను.
అర్జునస్య సుతం త్వేష శిష్యత్వాదభిరక్షతి। శిష్యాః పుత్రాశ్చ దయితాస్తదపత్యం చ ధర్మిణామ్
ఇతడు అర్జునుని కుమారుడు కాబట్టి, గురుశిష్య సంబంధం వల్ల ద్రోణుడు ఇతనిని కాపాడుతున్నాడు; శిష్యులు, కుమారులు, ధర్మవంతుల సంతానం అందరికీ ప్రియమైనవారు.
సంరక్ష్యమాణో ద్రోణేన మన్యతే వీర్యమాత్మనః। ఆత్మసమ్భావితో మూఢస్తం ప్రమథ్నీత మాచిరమ్
ద్రోణుడు కాపాడుతున్నందువల్ల ఇతడు తన శక్తిని ఎక్కువగా భావిస్తున్నాడు; మూర్ఖుడు, అహంకారంతో ఉన్న ఇతడిని త్వరగా సంహరించాలి.
ఏవముక్తాస్తు తే రాజ్ఞా సాత్వతీపుత్రమభ్యయుః। సంరబ్ధాస్తే జిఘాంసన్తో భారద్వాజస్య పశ్యతః
రాజు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, వారు సాత్వతుడి కుమారునిపై దాడికి వెళ్లారు; భారద్వాజుడు చూస్తుండగానే, కోపంతో అతన్ని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ముందుకు సాగారు.
దుఃశాసనస్తు తచ్ఛ్రుత్వా దుర్యోధనవచస్తదా। అబ్రవీత్కురుశార్దూల దుర్యోధనమిదం వచః
ఆ సమయంలో దుర్యోధనుడు చెప్పిన మాటలు విని, కురు వంశశార్దూలా, దుఃశాసనుడు దుర్యోధనునికి ఇలా అన్నాడు.
అహమేనం హనిష్యామి మహారాజ బ్రవీమి తే। మిషతాం పాణ్డు పుత్రాణాం పాఞ్చాలానాం చ పశ్యతామ్
మహారాజా, నేను అతన్ని చంపుతాను — ఇది నీకు చెప్పుతున్నాను. పాండవులు, పాంచాళులు చూస్తుండగానే ఈ పని చేస్తాను.
గ్రసిష్యామ్యద్య సౌభద్రం యథా రాహుర్దివాకరమ్। ఉత్క్రుశ్య చాబ్రవీద్వాక్యం కురురాజమిదం పునః
ఈ రోజు నేను సౌభద్రుడిని రాహువు సూర్యుని మింగినట్టు మింగేస్తాను. అలా గొంతెత్తి, మళ్లీ కురు రాజుని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
శ్రుత్వా కృష్ణౌ మయా గ్రస్తం సౌభద్రమతిమానినౌ। గమిష్యతః ప్రేతలోకం జీవలోకాన్న సంశయః
కృష్ణుడు, అర్జునుడు నేను గర్వంగా ఉన్న సౌభద్రుడిని పట్టుకున్నానని వింటే, వారు నిస్సందేహంగా ప్రాణాలను విడిచి పితృలోకానికి వెళ్ళిపోతారు.
తౌ చ శ్రుత్వా మృతౌ వ్యక్తం పాణ్డోః క్షేత్రోద్భవాః సుతాః। ఏకాహ్వా ససుహృద్వర్గాః క్లైబ్యాద్ధాస్యన్తి జీవితమ్
వారిద్దరూ చనిపోయారని పాండవులు, వారి మిత్రులు వింటే, ఒక్కరోజులోనే బలహీనతతో ప్రాణాలు విడిచిపెడతారు.
తస్మాదస్మిన్హతే శత్రౌ హతాః సర్వేఽహితాస్తవ। శివేన మాం ధ్యాహి రాజన్నేష హన్మి రిపూంస్తవ
కాబట్టి ఈ శత్రువు చనిపోతే నీ శత్రువులందరూ నశించిపోతారు. రాజా, శుభంగా నన్ను గుర్తు పెట్టుకో, నేను నీ శత్రువులను సంహరిస్తాను.
ఏవముక్త్వాఽనదద్రాజన్పుత్రో దుఃశాసనస్తవ। సౌభద్రమభ్యయాత్క్రుద్ధః శరవర్షైరవాకిరన్
ఇలా చెప్పి, రాజా, నీ కుమారుడు దుఃశాసనుడు కోపంతో సౌభద్రుడిపై దూకి, బాణవర్షాలతో అతన్ని ముంచెత్తాడు.
తమతిక్రుద్ధమాయాన్తం తవ పుత్రమరిందమః। అభిమన్యుః శరైస్తీక్ష్ణైః షడ్వింశత్యా సమార్పయత్
అప్పుడు శత్రువులను సంహరించే అభిమన్యుడు, అత్యంత కోపంతో ముందుకు వస్తున్న నీ కుమారుడిని ఇరవై ఆరు పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.