అశక్యం తు తమన్యేన ద్రోణం మత్త్వా యుధిష్ఠిరః। అవిషహ్యం గుర భారం సౌభద్రే సమవాసృజత్
ద్రోణుని మరొకరు జయించలేరని గ్రహించిన యుధిష్ఠిరుడు, ఆ భారాన్ని భరించలేక సుభద్ర కుమారుడిని పంపించాడు.
వాసుదేవాదనవరం ఫల్గునాచ్చామితౌజసమ్। అబ్రవీత్పరవీరఘ్నమభిమన్యుమిదం వచః
వాసుదేవుడు, అర్జునుడు ఎల్లప్పుడూ తోడుగా ఉన్నారని తెలుసుకొని, శత్రు వీరులను సంహరించే అభిమన్యునితో యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు:
ఏత్య నో నార్జునో గర్హేద్యథా తాత తథా కురు। ద్రోణానీకస్య న వయం విద్మో భేదం కథఞ్చన
బిడ్డా, అర్జునుడు మనల్ని నిందించకుండా ఉండేందుకు నీవు ముందుకు వెళ్లి, అతను చేసేలా చేయు. ద్రోణుని వ్యూహాన్ని ఎలా ఛేదించాలో మాకు తెలియదు.
త్వం వాఽర్జునో వా కృష్ణో వా భిన్ద్యాత్ప్రద్యుమ్న ఏవ వా। ద్రోణానీకం మహాబాహో పఞ్చమో నోపపద్యతే
నీవు, అర్జునుడు, కృష్ణుడు లేదా ప్రద్యుమ్నుడు మాత్రమే ద్రోణుని వ్యూహాన్ని ఛేదించగలరు, ఓ బలవంతుడా. ఐదవవాడు చేయలేడు.
అభిమన్యో వరం తాత యాచే త్వాం దాతుమర్హసి। పితౄణాం మాతులానాం చ సైన్యానాం చైవ సర్వశః
అభిమన్యూ, బిడ్డా, నేను నిన్ను ఒక వరం అడుగుతున్నాను. మన తండ్రులు, మామలు, సైన్యాల కోసం ఈ వరాన్ని ఇవ్వాలి.
ధనఞ్జయో హి నస్తాత గర్హయేదేత్య సంయుగాత్। క్షిప్రమస్త్రం సమాదాయ ద్రోణానీకం విశాతయ
ధనంజయుడు యుద్ధం నుంచి తిరిగి వచ్చి మనల్ని నిందించకముందే, నీవు త్వరగా ఆయుధాలు పట్టుకుని ద్రోణుని వ్యూహాన్ని ఛేదించు.
ద్రోణస్య దృఢమత్యుగ్రమనీకప్రవరం యుధి। పితౄణాం జయమాకాఙ్క్షన్నవగాహేఽవిలమ్బితమ్
మన పితృవులు విజయం సాధించాలనే కోరికతో, నేను ఆలస్యం చేయకుండా ద్రోణుని భయంకరమైన, దుర్జయమైన యుద్ధవ్యూహంలోకి ప్రవేశిస్తాను.
ఉపదిష్టో హి మే పిత్రా యోగోఽనీకవిశాతనే। నోత్సహే హి వినిర్గన్తుమహం కస్యాఞ్చిదాపది
నా తండ్రి యుద్ధవ్యూహాలను చీల్చే విధానాన్ని నాకు బోధించాడు. ఏ అపాయంలోనైనా నేను వెనక్కి తగ్గలేను.
భిన్ధ్యనీకం యుధాంశ్చేష్ఠ ద్వారం సఞ్జనయస్వ నః। వయం త్వాఽనుగమిష్యామో యేన త్వం తాత యాస్యసి
యుద్ధంలో శత్రువుల వ్యూహాన్ని నువ్వు ఛేదించి, మాకు దారి తెరువు. నువ్వు ఎక్కడికి పోయినా, తండ్రి, మేమంతా నిన్ను అనుసరిస్తాము.
ధనఞ్జయసమం యుద్ధే త్వాం వయం తాత సంయుతే। ప్రణిధాయానుయాస్యామో రక్షన్తః సర్వతోముఖాః
యుద్ధంలో, తండ్రి, మేమంతా నిన్ను ధనంజయుని సమానంగా పోరాడుతూ దగ్గరగా ఉండి, అన్ని వైపులా నిన్ను రక్షిస్తూ అనుసరిస్తాము.
అహం త్వాఽనుగమిష్యామి ధృష్టద్యుమ్నోఽథ సాత్యకిః। పాఞ్చలాః కేకయా మాత్స్యాస్తథా సర్వే ప్రభద్రకాః
నేను నిన్ను అనుసరిస్తాను. ధృష్టద్యుమ్నుడు, సాత్యకి, పాంచాళులు, కేకయులు, మత్స్యులు, ప్రభద్రకులు అందరూ నిన్ను వెంటపడతారు.
సకృద్భిన్నం త్వయా వ్యూహం తత్ర తత్ర పునః పునః। వయం ప్రధ్వంసయిష్యామో నిఘ్నామానా వరాన్వరాన్
నువ్వు ఎక్కడైనా వ్యూహాన్ని ఛేదించినప్పుడు, మేము మళ్లీ మళ్లీ అక్కడ అక్కడ ఎదురయ్యే శ్రేష్ఠ యోధులను సంహరిస్తాము.
అహమేతత్ప్రవేక్ష్యామి ద్రోణానీకం దురాసదమ్। పతఙ్గ ఇవ సఙ్క్రుద్ధో జ్వలితం జాతవేదసమ్
ఈ దుర్భేద్యమైన ద్రోణుని వ్యూహంలోకి, కోపంతో ఉన్న ఒక పురుగు ఎలా అగ్ని లోపలికి దూసుకెళ్తుందో, అలా నేను ప్రవేశిస్తాను.
తత్కర్మాద్య కరిష్యామి హితం యద్వంశయోర్ద్వయోః। మాతులస్య చ యత్ప్రీతిం కరిష్యతి పితుశ్చ మే
ఈ రోజు నేను రెండు వంశాలకు మేలు కలిగించే పని చేస్తాను. అది నా మామగారికి, నా తండ్రికీ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
శిశునైకేన సఙ్గ్రమే కాల్యమానాని సఙ్ఘశః। ద్రక్ష్యన్తి సర్వభూతాని ద్విషత్సైన్యాని వై మయా
ఈ యుద్ధంలో, నేను ఒక్కడే అయినా, శత్రు సేనలను గుంపులుగా ఇబ్బంది పెడుతున్నదాన్ని అన్ని జీవులు చూస్తాయి.
నాహం పార్థేన జాతః స్యాం న చ జాతః సుభద్రయా। యది మే సంయుగే కశ్చిజ్జీవితో నాద్య ముచ్యతే
ఈ రోజు యుద్ధంలో ఒక శత్రువును అయినా బతికించిపంపితే, నేను పార్థుని కుమారుడిని, సుభద్రయా పుత్రుడిని కాను.
యది చైకరథేనాహం సమగ్రం క్షత్రమణ్డలమ్। న కరోమ్యష్టధా యుద్ధే న భవామ్యర్జునాత్మజః
ఒకే రథంతో యుద్ధంలో మొత్తం క్షత్రియ సేనను ఎనిమిది భాగాలుగా విడగొట్టలేకపోతే, నేను అర్జునుని కుమారుడిని కాను.
ఏవం తే భాషమాణస్య బలం సౌభద్ర వర్ధతామ్। యత్సముత్సహసే భేత్తుం ద్రోణానీకం దురాసదమ్
సుభద్ర కుమారుడా! నువ్వు ఇలా ధైర్యంగా మాట్లాడుతున్నప్పుడు నీ బలం మరింత పెరగాలి. ఎందుకంటే ద్రోణుని దుర్భేద్య వ్యూహాన్ని ఛేదించేందుకు నువ్వు సిద్ధంగా ఉన్నావు.
రక్షితం పురుషవ్యాఘ్రైర్మహేష్వాసైర్మహాబలై। సాధ్యరుద్రమరుత్తుల్యైర్వస్వగ్న్యాదిత్యవిక్రమైః
ఆ వ్యూహాన్ని పులిలాంటి పురుషులు, మహాశక్తి కలిగిన ధనుర్ధారులు, సాధ్యులు, రుద్రులు, మరుత్స్వరూపులు, వసువులు, అగ్ని, ఆదిత్యుల వలె వీరులు కాపాడుతున్నారు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా స యన్తారమచోదయత్
ఆ మాటలు విని, అతడు తన రథసారథిని ముందుకు నడిపించమని ఆదేశించాడు.
సుమిత్రాశ్వాన్రణే క్షిప్రం ద్రోణానీకాయ చోదయ
సుమిత్రులైన గుర్రాలను యుద్ధంలో వేగంగా నడిపించి ద్రోణుని వ్యూహం వైపు తీసుకెళ్ళు.
ప్రవర్తమానే సఙ్గ్రామే తస్మిన్నతిభయఙ్కరే। ద్రోణస్య మిషతో వ్యూహం భిత్త్వా వ్యచరదార్జునిః
ఆ భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, ద్రోణుడు చూస్తుండగానే అర్జునుని కుమారుడు వ్యూహాన్ని ఛేదించి అక్కడక్కడ తిరిగాడు.
ద్వైధీభవతి మే చిత్తం శుచా తుష్ట్యా చ సఞ్జయ। మమ పుత్రస్య యత్నైన్యం సౌభద్రః సమవారయత్
సంజయా! నా మనసు దుఃఖంతో, సంతృప్తితో రెండుగా విడిపోతుంది. ఎందుకంటే నా కుమారుని ప్రయత్నాన్ని సుభద్ర కుమారుడు ఒక్కడే అడ్డుకున్నాడు.
విస్తరేణైవ మే శంస సర్వం గావల్గణే పునః। విక్రీడితం కుమారస్య స్కన్దస్యేవాసురైః సహ
గావల్గణా! కుమారుడు యుద్ధంలో చేసిన పరాక్రమాన్ని, స్కందుడు అసురులతో ఆడినట్లు, మళ్లీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు.
హన్త తే సమ్ప్రవక్ష్యామి విమర్దమతిదారుణమ్। ఏకస్య చ బహూనాం చ యథాసీత్తుములో రణః
ఇప్పుడు నేను నీకు ఒకరి మీద అనేక మంది పడిన ఆ ఘోరమైన యుద్ధాన్ని, ఎంత భయంకరంగా జరిగింది అనేది చెప్పబోతున్నాను.
అభిమన్యుః కృతోత్సాహః కృతోత్సాహానరిన్దమాన్। రథస్థో రథినః సర్వాంస్తావకానభ్యవర్షయత్
ఉత్సాహంతో నిండిన అభిమన్యుడు, శత్రువులను సంహరించడంలో అగ్రగణ్యుడు, తన రథంపై నిలబడి, నీ సైనికులందరిపైనా బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
ద్రోణం కర్ణం కృపం శల్యం ద్రౌణిం భోజం బృహద్బలమ్।। దుర్యోధనం సౌమదత్తిం శకునిం చ మహాబలమ్
అతడు ద్రోణుడు, కర్ణుడు, కృపాచార్యుడు, శల్యుడు, ద్రౌణి, భోజుడు, బృహద్బలుడు, దుర్యోధనుడు, సౌమదత్తి, మహాబలుడు అయిన శకుని— వీరందరినీ బాణాలతో తాకాడు.
నానానృపాన్నృపసుతాన్సైన్యాని వివిధాని చ। అలాతచక్రవత్సర్వాంశ్చరన్బాణైః సమార్పయత్
వివిధ రాజులు, రాజ కుమారులు, అనేక రకాల సైన్యాల మీద, అగ్ని చక్రంలా తిరుగుతూ, అభిమన్యుడు బాణాలతో వారందరినీ గాయపరిచాడు.
నిఘ్నన్నమిత్రాన్సౌభద్రః పరమాస్త్రైః ప్రతాపవాన్। అదర్శయత తేజస్వీ దిక్షు సర్వాసు భారత
పరాక్రమశాలి, మహా ఆయుధాలు ఉపయోగించిన సౌభద్రుడు, శత్రువులను సంహరిస్తూ, తన తేజస్సును అన్ని దిశల్లో ప్రదర్శించాడు, ఓ భారత!
తద్దృష్ట్వా చరితం తస్య సౌభద్రస్యామితౌజసః। సమకమ్పన్త సైన్యాని త్వదీయాని సహస్రశః
అమిత తేజస్సుతో కూడిన సౌభద్రుని подుగులు చూసి, నీ సైన్యాలు వేల సంఖ్యలో వణికిపోయాయి.