తే వికీర్ణరథాశ్చిత్రాః ప్రాయశశ్చ పరాఙ్ముఖః। కురవః కర్ణకర్ణేతి హాహేతి చ విచుక్రుశుః
వారి రథాలు చెల్లాచెదురై, ఎక్కువ మంది వెనక్కు తిరిగి, 'కర్ణ! కర్ణ!' అని కౌరవులు విలపిస్తూ అరవసాగారు.
తమాధిరథిరాక్రన్దం విజ్ఞాయ శరణైషిణామ్। మా భైష్టేతి ప్రతిశ్రుత్య యయావభిముఖోఽర్జునమ్
ఆ శరణార్థుల అరుపులు విని, అధిరథి కుమారుడు 'భయపడకండి' అని ధైర్యం చెప్పి అర్జునుని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
స భారతరథశ్రేష్ఠః సర్వభారతహర్షణః। ప్రాదుశ్చక్రే తదాగ్నేయమస్త్రమస్త్రవిదాం వారః
భారత వంశపు శ్రేష్ఠుడు, అందరికీ ఆనందదాయకుడు, ఆయుధ నిపుణుల్లో అగ్రగణ్యుడు, ఆ సమయంలో అగ్నేయాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
తస్య దీప్తశరౌఘస్య దీప్తచాపధరస్య చ। `వారుణేన తదస్త్రేణ విధూయాథ ధనఞ్జయః'। శరౌఘాఞ్శరజాలేన విదుధావ ధనఞ్జయః
అతడు ప్రకాశించే ధనుస్సుతో బాణాల వర్షాన్ని వదిలినప్పుడు, ధనంజయుడు వారుణాస్త్రంతో ఆ బాణవర్షాన్ని తిప్పికొట్టాడు.
తథైవాధిరథిస్తస్య బాణాజ్జ్వలితతేజసః। అస్త్రమస్త్రేణ సంవార్య ప్రాణదద్విసృజఞ్శరాన్
అలాగే అధిరథి కూడా, అర్జునుని ప్రకాశించే బాణాలను తన ఆయుధంతో ఆపి, తిరిగి తన బాణాలను వదిలాడు.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ భీమశ్చ సాత్యకిశ్చ మహారథః। వివ్యధుః కర్ణమాసాద్య త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః
ధృష్టద్యుమ్నుడు, భీముడు, మహారథి సాత్యకి — వీరు ముగ్గురు కర్ణుని దగ్గరకు వెళ్లి, తత్క్షణం మూడు మూడు నేరుగా వెళ్లే బాణాలతో అతన్ని గాయపరిచారు.
అర్జునాస్త్రం తు రాధేయః సంవార్య శరవృష్టిభిః। తేషాం త్రయాణాం చాపాని చిచ్ఛేద విశిఖైస్త్రిభిః
అయితే రాధేయుడు, అర్జునుని ఆయుధాన్ని బాణవర్షంతో తిప్పికొట్టి, ఆ ముగ్గురి ధనుస్సులను మూడు పదునైన బాణాలతో కోసేశాడు.
తే నికృత్తాయుఘాః శూరా నిర్విషా భుజగా ఇవ। రథశక్తీః సముత్క్షిప్య భృశం సింహా ఇవానదన్
వారి ధనుస్సులు తెగిపోవడంతో, ఆ వీరులు విషం లేని పాముల్లా, రథశక్తులను ఎత్తుకొని సింహాల్లా గర్జించారు.
తా భుజాగ్రైర్మహావేగా నిసృష్టా భుజగోపమాః। దీప్యమానా మహాశక్త్యో జగ్మురాధిరథిం ప్రతి
వారు చేతులతో బలంగా విసిరిన ఆ మహాశక్తులు, పాముల్లా మెరిసిపోతూ, అధిరథి వైపు దూసుకెళ్లాయి.
తా నికృత్య శరవ్రాతైస్త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః। ననాద బలవాన్కర్ణః పార్థాయ విసృజఞ్శరాన్
బలవంతుడైన కర్ణుడు, మూడు మూడు బాణాల వర్షాలతో ఆ శక్తులను కోసి, పార్థుడిపై తన బాణాలను వదిలి గర్జించాడు.
అర్జునశ్చాపి రాధేయం విద్ధ్వా సప్తభిరాశుగైః। కర్ణాదవరజం బాణైర్జఘాన నిశితైః శరైః
అర్జునుడు రాధేయుడిని ఏడు వేగవంతమైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. తరువాత కర్ణుని తమ్ముడిని పదునైన బాణాలతో సంహరించాడు.
తతః శత్రుంజయం హత్వా పార్థః షఙ్భిరజిహ్మగైః। జహార సద్యో భల్లేన విపాటస్య శిరో రథాత్
తర్వాత పార్థుడు ఆరు నేరుగా వెళ్లే బాణాలతో శత్రుజయుడిని చంపి, వెంటనే విపాటుని తలని ఒక విశాలమైన బాణంతో అతని రథం మీద నుంచే వేరు చేశాడు.
పశ్యతాం ధార్తరాష్ట్రాణామేకేనైవ కిరీటినా। ప్రముఖే సూతపుత్రస్య సోదర్యా నిహతాస్త్రయః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు చూస్తుండగానే, కిరీటధారి అర్జునుడు కేవలం ఒక్క దాడిలోనే కర్ణుని ముందే అతని ముగ్గురు సోదరులను సంహరించాడు.
తతో భీమః సముత్పత్య స్వరథాద్వైనతేయవత్। వరాసినా కర్ణపక్షాఞ్జధాన దశ పఞ్చ చ
ఆ తర్వాత భీముడు తన రథం నుండి గరుడుడిలా ఎగిరి, తన గొప్ప ఖడ్గంతో కర్ణుని పక్షపాతులను పదిహేను మందిని కొట్టి పడేశాడు.
పునస్తు రథమాస్థాయ ధనురాదాయ చాపరమ్। వివ్యాధ దశభిః కర్ణం సూతమశ్వాంశ్చ పఞ్చభిః
తిరిగి తన రథంలోకి ఎక్కి, ఇంకొక విల్లు తీసుకుని, భీముడు కర్ణుని మీద పది బాణాలు, సారథి మీద అయిదు బాణాలు, గుర్రాల మీద కూడా బాణాలు వదిలాడు.
ధృష్టద్యుమ్నోఽప్యసివరం చర్మ చాదాయ భాస్వరమ్। జఘాన చన్ద్రవర్మాణం బృహత్క్షత్రం చ నైషధమ్
ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా తన గొప్ప ఖడ్గం, మెరిసే కవచం ధరించి, చంద్రవర్మను, నైషధుడైన బృహత్క్షత్రుని సంహరించాడు.
తతః స్వరథమాస్థాయ పాఞ్చాల్యోఽన్యచ్చ కార్ముకమ్। ఆదాయ కర్ణం వివ్యాధ త్రిసప్తత్యా నదన్రణే
తర్వాత పాంచాల యువరాజు తన రథంలోకి ఎక్కి, ఇంకొక విల్లు తీసుకుని, యుద్ధంలో గర్జిస్తూ కర్ణుని మీద డబ్బై ఒకటి బాణాలు వదిలాడు.
శైనేయోఽప్యన్యదాదాయ ధనురిన్దుసమద్యుతిః। సూతపుత్రం చతుఃషష్ట్యా విద్ధ్వా సింహ ఇవానదత్
చంద్రుడిలా ప్రకాశించే సత్యకి, ఇంకొక విల్లు తీసుకుని, సింహంలా గర్జిస్తూ, సూతపుత్రుడైన కర్ణుని మీద అరవై నాలుగు బాణాలు వదిలాడు.
భల్లాభ్యాం సాధు ముక్తాభ్యాం ఛిత్త్వా కర్ణస్య కార్ముకమ్। పునః కర్ణం త్రిభిర్బాణైర్బాహ్వోరురసి చార్పయత్
రెండు బాగా లక్ష్యాన్ని తాకిన విశాలమైన బాణాలతో కర్ణుని విల్లు కోసి, తరువాత మూడు బాణాలతో కర్ణుని చేతులు, ఛాతీ మీద గాయపరిచాడు.
తతో దుర్యోధనో ద్రోణో రాజా చైవ జయద్రథః। నిమ़జ్జమానం రాధేయముజ్జహ్రుః సాత్యకార్ణవాత్
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, ద్రోణుడు, రాజు జయద్రథుడు కలిసి, సత్యకి దాడిలో మునిగిపోతున్న రాధేయుడిని రక్షించారు.
పత్త్యశ్వరథమాతఙ్గాస్త్వదీయాః శతశోఽపరే। కర్ణమేవాభ్యధావన్త త్రాస్యమానాః ప్రహారిణః
నీ సైన్యంలో ఉన్న వందలాది కాలాళ్లు, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, భయంతో పరుగెత్తుతూ రక్షణ కోసం కర్ణుని వైపు పరుగెత్తాయి.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ భీమశ్చ సౌభద్రోఽర్జున ఏవ చ। నకులః సహదేవశ్చ సాత్యకిం జుగుపూ రణే
ధృష్టద్యుమ్నుడు, భీముడు, అభిమన్యుడు, అర్జునుడు, నకులు, సహదేవుడు — వీరందరూ యుద్ధంలో సత్యకిని కాపాడారు.
ఏవమేష మహారౌద్రః క్షయార్థం సర్వధన్వినామ్। తావకానాం పరేషాం చ త్యక్త్వా ప్రాణానభూద్రణః।। పదాతిరథనాగాశ్వా గజాశ్వరథపత్తిభిః। రథినో నాగపత్త్యశ్వైరథ పత్తీరథ ద్విపైః
ఇలా, నీవారు మరియు శత్రువులు ప్రాణాలను త్యజించి, అందరు విల్లుదారుల వినాశనానికి ఈ భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
అశ్వైరశ్వా గజైర్నాగా రథినో రథిభిః సహ। సంయుక్తాః సమదృశ్యన్త పత్తయశ్చాపి పత్తిభిః।। ఏవం సుకలిలం యుద్ధమాసీత్క్రవ్యాదహర్షణమ్। మహద్భిస్తైరభీతానాం యమరాష్ట్రవివర్ధనమ్
గుర్రాలు గుర్రాలతో, ఏనుగులు ఏనుగులతో, రథికులు రథికులతో, కాలాళ్లు కాలాళ్లతో పోరాడుతూ కనిపించారు. అలా, ఈ యుద్ధం నైపుణ్యంగా సాగింది. మృగపక్షులు ఆనందించేలా, ధైర్యవంతుల వల్ల యమలోకానికి విస్తరణ కలిగించేలా సాగింది.
తతో హతా నరరథవాజికుఞ్జరై రనేకశో ద్విపరథపత్తివాజినః। గజైర్గజా రథిభిరుదాయుధా రథా। హయైర్హయాః పత్తిగణైశ్చ పత్తయః
తర్వాత యుద్ధంలో అనేక రకాలుగా మనుషులు, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు చంపబడ్డారు. ఏనుగులు ఏనుగులతో, రథాలు రథికులతో, గుర్రాలు గుర్రాలతో, కాలాళ్లు కాలాళ్లతో పోరాడారు.
రథైర్ద్విపా ద్విరదవరైర్మహాహయా హయైర్నరా వరరథిభిశ్చ వాజినః। నిరస్తజిహ్వాదశనేక్షణాః క్షితౌ క్షయం గతాః ప్రమథితవర్మభూషణాః
ఏనుగులు రథాలతో, గొప్ప గుర్రాలు ఏనుగులతో, మనుషులు గుర్రాలతో, గుర్రాలు ఉత్తమ రథికులతో కొట్టబడి, వారి నాలుకలు కోసి, కళ్ళు పాడై, కవచాలూ అలంకారాలూ నశించి, భూమిపై పడి చనిపోయారు.
తథా పరైర్బహుకరణైర్వరాయుధై- ర్హతా గతాః ప్రతిభయదర్శనాః క్షితిమ్। విపోథితా హయగజపాదతాడితా భృశాకులా రథముఖనేమిభిః క్షతాః
అలాగే, శత్రువులు అనేక ఆయుధాలతో, గొప్ప ఆయుధాలతో చంపినవారు భయంకరంగా కనిపించారు. గుర్రాలు, ఏనుగులు, కాలాళ్లు తాడులతో నలిపి, రథాల చక్రాలు, ముఖాల వల్ల గాయపడి, వారు పూర్తిగా కలవరపడి పడిపోయారు.
ప్రమోదనే శ్వాపదపక్షిరక్షసాం జనక్షయే వర్తతి తత్ర దారుణే। మహాబలాస్తే కుపితాః పరస్పరం నిషూదయన్తః ప్రవిచేరురోజసా
ఆ భయంకరమైన సంహారంలో, అక్కడ మృగాలు, పక్షులు, రాక్షసులు ఆనందించేవారు. మహాబలులు కోపంతో పరస్పరం కొట్టుకుంటూ, గొప్ప శక్తితో చుట్టూ సంచరించారు.
తతో బలే భృశలులితే పరస్పరం నిరీక్షమాణే రుధిరౌఘసమ్ప్లుతే। దివాకరేఽస్తంగిరిమాస్థితే శనై రుభే ప్రయాతే శిబిరాయ భారత
ఆయుధబలాలు బలహీనమై, రక్తంతో తడిసి, ఒకరిని ఒకరు చూస్తూ ఉండగా, పశ్చిమ పర్వతం వెనుక సూర్యుడు అస్తమించగా, యోధులు నెమ్మదిగా తమ తమ శిబిరాలకు వెళ్లారు, ఓ భారతా.
తదనీకమనాధృష్టం భారద్వాజేన రక్షితమ్। పార్థాః సమభ్యవర్తన్త భీమసేనపురోగమాః
భారద్వాజుడు కాపాడుతున్న ఆ దళాన్ని, భీమసేనుడు ముందుండగా పాండవులు సమీపించారు.