స లక్ష్మణస్యేష్వసనం ఛిత్త్వా లక్ష్మ చ భారత। లక్ష్మణే శరజాలాని విసృజన్బహ్వశోభత
భారతా! లక్ష్మణుని విల్లు, లక్ష్యాన్ని కోసి, అతడిపై బాణాల జాలులు వదిలి, లక్ష్మణుని ఎదుట అతడు గొప్పగా మెరిసిపోయాడు.
తతోఽభిమన్యుః కర్మాణి కుర్వన్తం చిత్రయోధినమ్। ఆర్జునిః కృతినం శూరం లక్ష్మణం సమయోధయత్
ఆ తరువాత అర్జునుని కుమారుడు అభిమన్యుడు, యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాలు చేస్తున్న ధైర్యవంతుడైన లక్ష్మణునితో పోరాడాడు.
స సమ్ప్రహారస్తుములస్తయోరాసీన్మహాత్మనోః। శ్రోతౄణామీక్షితౄణాం చ భృశం ప్రీతివివర్ధనః
ఆ ఇద్దరు మహాత్ముల మధ్య జరిగిన ఘోరమైన పోరు, చూసేవారికీ, విన్నవారికీ ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించింది.
వికర్ణస్తు మహాప్రాజ్ఞో యాజ్ఞసేనిం శిఖణ్డినమ్। పర్యవారయదాయాన్తం యువానం సమరే యువా
తర్వాత మహాపండితుడైన వికర్ణుడు, యజ్ఞసేనికి కుమారుడైన యువకుడు శిఖండిని యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నాడు.
తతస్తమిషుజాలేన యాజ్ఞసేనిః సమావృణోత్। విధూయ తద్బాణజాలం బభౌ తవ సుతో బలీ
ఆ సమయంలో యజ్ఞసేనిపుత్రుడు బాణాల వలయంతో అతడిని కప్పివేశాడు. కానీ నీ బలవంతుడైన కుమారుడు ఆ బాణవర్షాన్ని తిప్పికొట్టి ప్రకాశించాడు.
అఙ్గదోఽభిముఖం వీరముత్తమౌజసమాహవే। ద్రోణాయాభిముఖం యాన్తం శరౌఘేణ న్యవారయత్
అంగదుడు, యుద్ధంలో పరాక్రమశాలి ఉత్తమౌజసును ఎదుర్కొని, అతడు ద్రోణుని వైపు పోతుండగా బాణాల వర్షంతో అడ్డగించాడు.
స సమ్ప్రహారస్తుములస్తయోః పురుషసింహయోః। సైనికానాం చ సర్వేషాం తయోశ్చ ప్రీతివర్ధనః
ఆ ఇద్దరు సింహపురుషుల మధ్య జరిగిన ఘోరమైన పోరు, అన్ని సైనికులకూ, వారిద్దరికీ కూడా ఆనందాన్ని పెంచింది.
దుర్ముఖస్తు మహేష్వాసో వీరం పురుజితం బలీ। ద్రోణాయాభిముఖం యాన్తం వత్సదన్తైరవారయత్
మహాశక్తివంతుడైన ధనుర్ధారి దుర్ముఖుడు, ద్రోణుని వైపు పోతున్న పరాక్రమశాలి పురుజిత్ను, కోడిపిల్ల దంతాల్లాంటి బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు.
స దుర్ముఖం భ్రువోర్మధ్యే నారాచేనాభ్యతాడయత్। తస్య తద్ధి బభౌ వక్త్రం సనాలమివ పఙ్కజమ్
అతడు దుర్ముఖుని నుదుట మధ్యలో విశాలమైన బాణంతో కొట్టాడు. దాంతో అతని ముఖం, దండు కలిగిన కమలంలా మెరిసింది.
కర్ణస్తు కేకయాన్భ్రాతౄన్పఞ్చ లోహితకధ్వజాన్। ద్రోణాయాభిముఖం యాతాఞ్శరవర్షైరవారయత్
కర్ణుడు, ఎర్ర జెండాలు పట్టుకున్న ఐదుగురు కేకయ బ్రదర్స్ను, వారు ద్రోణుని వైపు పోతుండగా బాణవర్షంతో అడ్డుకున్నాడు.
తే చైనం భృశసన్తప్తాః శరవర్షైరవాకిరన్। స చ తాంశ్ఛాదయామాస శరజాలైః పునః పునః
వారు కోపంతో కర్ణుని బాణవర్షంతో కప్పివేశారు. కర్ణుడు కూడా వారిని మళ్లీ మళ్లీ బాణాల జాలులతో కప్పేశాడు.
నైవ కర్ణో న తే పఞ్చ దదృశర్బాణసంవృతాః। సాశ్వసూతధ్వజరథాః పరస్పరశరాచితాః
బాణాలతో పూర్తిగా కప్పబడిన కర్ణుని, ఆ ఐదుగురు, వారి గుర్రాలు, రథసారథులు, జెండాలు, రథాలు — ఎవ్వరినీ ఎవ్వరూ చూడలేకపోయారు.
పుత్రాస్తే దుర్జయశ్చైవ జయశ్చ విజయశ్చ హ। నీలకాశ్యజయత్సేనాంస్త్రయస్త్రీన్ప్రత్యవారయన్
నీ కుమారులు దుర్జయుడు, జయుడు, విజయుడు — వారిలో ప్రతి ఒక్కరు మూడు మూడు సేనలను అడ్డుకున్నారు.
తద్యుద్ధమభవద్ధోరమీక్షితృప్రీతివర్ధనమ్। సింహవ్యాఘ్రతరక్షూణాం యథర్క్షమహిషర్షభైః
ఆ యుద్ధం ఎంతో భయంకరంగా, చూసేవారికి ఆనందాన్ని కలిగించేలా మారింది. అది సింహాలు, పులులు, ఎలుగుబంట్లు, ఎద్దులు, మహిషులతో పోరాడినట్లుగా కనిపించింది.
క్షేమధూర్తిబృహన్తౌ తు భ్రాతరౌ సాత్వతం యుధి। ద్రోణాయాభిముఖం యాన్తం శరైస్తీక్ష్ణైస్తతక్షతుః
క్షేమధూర్తి, బృహంతు అనే ఇద్దరు సోదరులు, యుద్ధంలో ద్రోణుని వైపు పోతున్న సాత్యకిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచారు.
తయోస్తస్య చ తద్యుద్ధమత్యద్భుతమివాభవత్। సింహస్య ద్విపముఖ్యాభ్యాం ప్రభిన్నాభ్యాం యథా వనే
వారిద్దరూ, అతడు పోరాడిన యుద్ధం అద్భుతంగా జరిగింది. అది అడవిలో మత్తెక్కిన రెండు గొప్ప ఏనుగులతో సింహం పోరాడినట్లుండింది.
రాజానం తు తథామ్బష్ఠమేకం యుద్ధాభినన్దినమ్। చేదిరాజః శరానస్యన్క్రుద్ధో ద్రోణాదవారయత్
ఆయుధాలలో ఆనందించే అంబష్ట రాజును ద్రోణునిపై దూసుకొచ్చే వేళ, చేదిరాజు కోపంతో తన బాణాలతో అతన్ని అడ్డుకున్నాడు.
తతోఽమ్బష్ఠోఽస్థిభేదిన్యా నిరభిద్యచ్ఛలాకయా। స త్యక్త్వా సశరం చాపం రథాద్భూమిముపాగమత్
ఆ తరువాత, అంబష్టుడు ఎముకలు ఛేదించే బాణంతో గాయపడి, తన విల్లు బాణాలను వదిలిపెట్టి, రథం నుండి భూమిపైకి దిగాడు.
వార్ధక్షేమిం తు వార్ష్ణేయం కృపః శారద్వతః శరైః। అక్షుద్రః క్షుద్రకైర్బాణైః క్రుద్ధరూపమవారయత్
శారద్వతుని కుమారుడు కృపుడు, తాను చిన్నవాడు కాకపోయినా, చిన్న చిన్న బాణాలతో కోపంగా ముందుకు వచ్చే వృష్ణికుల వీరుడు సత్యకిని అడ్డుకున్నాడు.
యుధ్యన్తౌ కృపవార్ష్ణేయౌ యేఽపశ్యంశ్చిత్రయోధినౌ। తే యుద్ధాసక్తమనసో నాన్యం బుబుధిరే క్రియామ్
కృపుడు, వృష్ణికుల సైనికుడు ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తుండగా, వారిద్దరిని చూసినవారు ఆ యుద్ధంలో అంతగా మునిగిపోయి, ఇంకేమీ గమనించలేదు.
సౌమదత్తిస్తు రాజానం మణిమన్తమతన్ద్రితమ్। పర్యవారయదాయాన్తం యశో ద్రోణస్య వర్ఘయన్
సౌమదత్తి అనే రాజు, ఏ మాత్రం అలసట లేకుండా, ద్రోణుని కీర్తిని పెంచాలని ఆశించి, ముందుకు వచ్చే మణిమంతుని అడ్డుకున్నాడు.
స సౌమదత్తేస్త్వరితశ్చిత్రేష్వసనకేతనే। పునః పతాకాం సూతం చచ్ఛత్రం చాపాతయద్రథాత్
ఆ అద్భుతమైన యుద్ధంలో, సౌమదత్తి వేగంగా మణిమంతుని రథంపై ఉన్న జెండా, రథసారథి, వడగండ్లను కూల్చేశాడు.
అథాప్లుత్య రథాత్తూర్ణం యూపకేతురమిత్రహా। సాశ్వసూతధ్వజరథం తం చకర్త వరాసినా
తర్వాత, యూపకేతు అనే శత్రునాశకుడు తన రథం నుండి త్వరగా దిగి, గొప్ప కత్తితో ఆ రథాన్ని, దాని గుర్రాలు, సారథి, జెండాతో సహా నరికేశాడు.
రథం చ స్వం సమాస్థాయ ధనురాదాయ చాపరమ్। స్వయం యచ్ఛన్హయాన్రాజన్వ్యధమత్పాణ్డవీం చమూమ్
తన రథాన్ని ఎక్కి, మరో విల్లు తీసుకుని, తానే స్వయంగా గుర్రాలను నడిపిస్తూ, పాండవుల సైన్యాన్ని ఛేదించాడు, ఓ రాజా.
పాణ్డ్యమిన్ద్రమివాయాన్తమసురాన్ప్రతి దుర్జయమ్। సమర్థః సాయకౌఘేన వృషసేనో న్యవారయత్
ఇంద్రునిలా రాక్షసులను ఎదుర్కొంటూ ముందుకు వచ్చే పాండ్యుడిని, అప్రతిహత శక్తి గల వృషసేనుడు బాణాల వర్షంతో అడ్డుకున్నాడు.
అథాజగామ హైడిమ్బో మహామాయో మహాబలః। పితౄణాం హితమన్విచ్ఛన్దహన్కౌరవవాహినీమ్
తర్వాత, గొప్ప మాయలు, అపార బలమున్న హైడింబుడు తన తండ్రుల మేలుకోసం కోరుకుంటూ, కౌరవుల సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటూ వచ్చాడు.
గదాపరిఘనిస్త్రింశపట్టసాయోఘనోపలైః। కడఙ్గరైర్భుశుణ్డీభిః ప్రాసైస్తోమరసాయకైః
గదలు, ఇనుప గదలు, కత్తులు, వంకర కత్తులు, బరువైన ముష్టులు, ముళ్ల గదలు, భుజశక్తి ఆయుధాలు, కుంచెలు, జావళి, బాణాలతో,
ముసలైర్ముద్గరైశ్చక్రైర్న్భిణ్డిపాలపరశ్వథైః। పాంసువాతాగ్నిసలిలైర్భస్మలోష్ఠతృణద్రుమైః
ముసల్లు, ముద్గరాలు, చక్రాలు, గులికాయుధాలు, గొడ్డళ్లతో పాటు, దుమ్ము, గాలి, అగ్ని, నీరు, బూడిద, మట్టికట్టలు, గడ్డి, చెట్లతో,
ఆతుదన్ప్రరుజన్భఞ్జన్నిఘ్నన్విద్రావయన్క్షిపన్। సేనాం విభీషయన్నాయాద్దోణప్రేప్సుర్ఘటోత్కచః
కొడుతూ, గాయపరుస్తూ, విరుచుతూ, చంపుతూ, పారదోపెడుతూ, విసిరేస్తూ, ఆ సైన్యాన్ని భయపెట్టుతూ, ఘటోత్కచుడు ద్రోణుని వెతుకుతూ ముందుకు దూసుకొచ్చాడు.
తం తు నానాప్రహరణైర్నానాయుద్ధవిశేషణైః। రాక్షసం రాక్షసః క్రుద్ధః సమాజఘ్నే హ్యలమ్బుసః
అప్పుడు అలంబుస అనే రాక్షసుడు, కోపంతో, ఆ రాక్షసుడిని అనేక ఆయుధాలతో, అనేక విధాలుగా యుద్ధం చేస్తూ ఎదుర్కొన్నాడు.