తం దాశః ప్రతిజగ్రాహ విధివత్ప్రతిపూజ్య చ। అబ్రవీచ్చైనమాసీనం రాజసంసది భారత
ఆ దాసుడు అతన్ని యథావిధిగా సత్కరించి, రాజ సభలో కూర్చోబెట్టి, అతనితో మాట్లాడాడు, ఓ భారత.
రాజ్యశుల్కా ప్రదాతవ్యా కన్యేయం యాచతాం వర। అపత్యం యద్భవేదస్యాః స రాజాఽస్తు పితుః పరమ్
'ఈ యువతిని కోరేవారు రాజశुल्कం ఇవ్వాలి; ఆమెకు పుట్టే కుమారుడు తన తండ్రి తరువాత రాజు కావాలి.'
త్వమేవాత్ర మహాబాహో శాన్తనోర్వంశవర్ధనః। పుత్రః శస్త్రభృతాం శ్రేష్ఠః కిం ను వక్ష్యామి తే వచః
'ఓ మహాబాహువా, నీవే శాంతనువు వంశాన్ని పెంచేవాడవు, శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడవు; నీకు ఇంకేమి చెప్పగలను?'
కుమారికాయాః శుల్కార్థం కించిద్వక్ష్యామి భారత।' కోహి సంబన్ధఖం శ్లాఘ్యమీప్సితం యౌనమీదృశమ్। అతిక్రామన్న తప్యేత సాక్షాదపి శతక్రతుః
'ఈ యువతికి శుల్కం విషయమై ఒక మాట చెబుతాను, ఓ భారత: ఇలాంటి సంబంధాన్ని ఎవరు కోరగలరు? ఎంత శక్తివంతుడైనా, ఇంద్రుడైనా, దాన్ని దాటి పోయి బాధపడకుండా ఉండలేడు.'
అపత్యం చైతదార్యస్య యో యుష్మాకం సమో గుణైః। యస్య శుక్రాత్సత్యవతీ సంభూతా వరవర్ణినీ
'ఈ మహానుభావురాలికి పుట్టే కుమారుడు, మీకు సమానమైన గుణాలు కలవాడు, ఆ మహత్తర వర్ణం గల సత్యవతిని ఎవరి బీజం నుండి పుట్టిందో.'
తేన మే బహుశస్తాత పితా తే పరికీర్తితః। అర్హః సత్యవతీం వోఢుం ధర్మజ్ఞః స నరాధిపః
'ఆయనే, ప్రియమైనవాడా, నీ తండ్రిని తరచూ ప్రశంసించాడు; ఆ రాజు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, సత్యవతిని పెళ్లి చేసుకోవడానికి అర్హుడు.'
ఇయం సత్యవతీ దేవీ పితరం తేఽబ్రవీత్తథా। అర్థితశ్చాపిరాజర్షిః ప్రత్యాఖ్యాతః పురా మయా
ఈ సత్యవతి దేవి నీ తండ్రితో అలా మాట్లాడింది; అప్పట్లో ఆ రాజర్షి నన్ను కోరినా, నేను తిరస్కరించాను.
కన్యాపితృత్వాత్కించిత్తు వక్ష్యామి త్వాం నరాధిప। బలవత్సపత్నతామత్ర దోషం పశ్యామి కేవలమ్
'కానీ, కుమార్తె తండ్రిగా నేను నీతో ఒక మాట చెప్పాలి, ఓ రాజా: ఇక్కడ బలమైన సపత్నత్వం తప్ప మరే దోషం కనిపించదు.'
భూయాంసం త్వయి పశ్యామి తద్దోషమపరాజిత।' యస్య హి త్వం సపత్నః స్యా గన్ధర్వస్యాసురస్య వా
'ఓ అపరాజితా, ఆ దోషం నీలోనే ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది; నీవు గంధర్వుడైనా, అసురుడైనా ఎవరికైనా సపత్నుడివైతే.'
న స జాతు చిరం జీవేత్త్వయి క్రుద్ధే పరన్తప। ఏతావానత్ర దోషో హి నాన్యః కశ్చన పార్థివ
'నీకు కోపం వస్తే, ఓ శత్రువులను జయించేవాడా, అతను ఎక్కువ కాలం బతకడు; ఇక్కడ ఒక్కటే దోషం ఉంది, ఇంకొకటి లేదు, ఓ రాజా.'
ఏతజ్జానీహి భద్రం తే దానాదానే పరన్తప
'ఇది తెలుసుకో, నీకు మేలు కలగాలి, ఓ శత్రువులను జయించేవాడా, ఇవ్వడంలో, ఇవ్వకపోవడంలో.'
ఏవముక్తస్తు గాఙ్గేయస్తద్యుక్తం ప్రత్యభాషత। శృణ్వతాం భూమిపాలానాం పితురర్థాయ భారత
ఇలా అడిగినప్పుడు, గంగాపుత్రుడు రాజులందరి సమక్షంలో తన తండ్రి కోరిక కోసం యోగ్యంగా సమాధానం ఇచ్చాడు, ఓ భారత.
ఇదం వచనమాధత్స్వ నాస్తి వక్తాస్య మత్సమః। అన్యో జాతో న జనితా న చ కశ్చన సంప్రతి
ఈ మాటను నమ్ము; ఇతని కోసం మాట్లాడటంలో నాకంటే సమానుడు ఎవరూ లేరు. ఇంతవరకు అలాంటి వారు పుట్టలేదు, ఇప్పుడూ ఎవ్వరూ లేరు.
ఏవమేతత్కరిష్యామి యథా త్వమనుభాషసే। యోఽస్యాం జనిష్యతే పుత్రః స నో రాజా భవిష్యతి
నీవు చెప్పినట్లు నేనూ చేస్తాను; ఆమెకు పుట్టే కుమారుడు మన రాజుగా అవుతాడు.
ఇత్యుక్తః పునరేవ స్మ తం దాశః ప్రత్యభాషత। చికీర్షుర్దుష్కరం కర్మ రాజ్యార్థే భరతర్షభ
అలా అన్న తర్వాత, ఆ మత్స్యకారుడు రాజ్యం కోసం కష్టమైన పని చేయాలని కోరుతూ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
త్వమేవ నాథః సంప్రాప్తః శాన్తనోరమితద్యుతే। కన్యాయాశ్చైవ ధర్మాత్మన్ప్రభుర్దానాయ చేశ్వరః
శాంతనువుకు, ఆ యువతికి రక్షకుడిగా నువ్వే వచ్చావు. నీతిమంతుడవు, దానం విషయంలో యజమానుడవు కూడా నువ్వే.
ఇదం తు వచనం సౌమ్య కార్యం చైవ నిబోధ మే। కౌమారికాణాం శీలేన వక్ష్యామ్యహమరిన్దమ
కానీ, ఓ మృదువైనవాడా, నా మాటను, నా కర్తవ్యాన్ని విను. యువతుల ఆచారాన్ని అనుసరించి నేను చెబుతాను.
యత్త్వయా సత్యవత్యర్థే సత్యధర్మపరాయణ। రాజమధ్యే ప్రతిజ్ఞాతమనురూపం తవైవ తత్
సత్యవతిని 위해, నీవు సభలో ఇచ్చిన వాగ్దానం నీకు తగినదే, ఎందుకంటే నీవు సత్యాన్ని, ధర్మాన్ని పాటించేవాడవు.
నాన్యథా తన్మహాబాహో సంశయోఽత్ర న కశ్చన। తవాపత్యం భవేద్యత్తు తత్ర నః సంశయో మహాన్
ఇది వేరేలా జరగదు, ఓ బలవంతుడా; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కానీ నీ సంతానం విషయంలో మాకు పెద్ద సందేహమే ఉంది.
తస్యైతన్మతమాజ్ఞాయ సత్యధర్మపరాయణః। ప్రత్యజానాత్తదా రాజన్పితుః ప్రియచికీర్షయా
ఆ మాట విని, సత్యధర్మాన్ని పాటించేవాడు తన తండ్రికి ఆనందం కలిగించాలనే కోరికతో దాన్ని అంగీకరించాడు.
ఉచ్చైశ్శ్రవః సమాధత్స్వ ప్రతిజ్ఞాం జనసంసది। ఋషయో వాథ వా దేవా భూతాన్యన్తర్హితాని చ
నీ ప్రతిజ్ఞను ప్రజల సమక్షంలో బలంగా ప్రకటించు; అక్కడ ఋషులు, దేవతలు, కనబడని జీవులు ఎవరు ఉన్నా వినగలరు.
యాని యానీహ శృణ్వన్తు నాస్తి వక్తాస్య మత్సమః।' దాశరాజ నిబోధేదం వచనం మే నృపోత్తమ
ఇక్కడ ఉన్న అందరూ వినండి—ఎవరు ఉన్నా సరే; ఇతని కోసం మాట్లాడటంలో నాకంటే సమానుడు లేరు. ఓ మత్స్యరాజా, నా మాటను గమనించు.
శృణ్వతాం భూమిపాలానాం యద్బ్రవీమి పితుః కృతే। రాజ్యం తావత్పూర్వమేవ మయా త్యక్తం నరాధిపాః
రాజులు అందరూ వింటున్నప్పుడు, నా తండ్రి కోసం నేను చెప్పేది ఇదే: నేను రాజ్యాన్ని ముందే వదిలేశాను, ఓ నరాధిపులారా.
అపత్యహేతోరపి చ కరిష్యేఽద్య వినిశ్చయమ్। అద్యప్రభృతి మే దాశ బ్రహ్మచర్యం భవిష్యతి
సంతానం కోసం అయినా, ఈ రోజు నేను నిర్ణయం తీసుకుంటున్నాను: ఈ రోజు నుంచి, ఓ మత్స్యకారుడా, నేను బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తాను.
అపుత్రస్యాపి మే లోకా భవిష్యన్త్యక్షయా దివి। `న హి జన్మప్రభృత్యుక్తం మయా కించిదిహానృతమ్
నాకు కుమారుడు లేకపోయినా, నా లోకాలు స్వర్గంలో ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి; ఎందుకంటే పుట్టినప్పటి నుంచి నేను ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు.
యావత్ప్రాణా ధ్రియన్తే వై మమ దేహం సమాశ్రితాః। తావన్న జనయిష్యామి పిత్రే కన్యాం ప్రయచ్ఛ మే
నా శరీరంలో ప్రాణం ఉన్నంత వరకు నేను సంతానం కలగజేయను; కాబట్టి నా తండ్రికోసం ఆ యువతిని నాకు ఇవ్వు.
పరిత్యజామ్యహం రాజ్యం మైథునం చాపి సర్వశః। ఊర్ధ్వరేతా భవిష్యామి దాశ సత్యం బ్రవీమి తే
నేను రాజ్యాన్ని, వివాహ సంబంధాన్ని పూర్తిగా వదిలేస్తున్నాను; ఎప్పటికీ బ్రహ్మచారి గా ఉంటాను. ఓ మత్స్యకారుడా, నేను నీకు సత్యమే చెబుతున్నాను.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సంప్రహృష్టతనూరుహః। దదానీత్యేవ తం దాశో ధర్మాత్మా ప్రత్యభాషత
ఆ మాటలు విని, ఆనందంతో ఒళ్ళు గుబుసుగా, ఆ ధర్మాత్ముడు మత్స్యకారుడు 'ఇవ్వగలను' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తతోన్తరిక్షేఽప్సరసో దేవాః సర్షిగణాస్తదా। `తద్దృష్టా దుష్కరం కర్మ ప్రశశంసుశ్చ పార్థివాః
అప్పుడే ఆకాశంలో అప్సరసలు, దేవతలు, ఋషులు, ఆ ఘనమైన కార్యాన్ని చూచిన రాజులు—all వారు అతన్ని ప్రశంసించారు.
అభ్యవర్షన్త కుసుమైర్భీష్మోఽయమితి చాబ్రువన్। తతః స పితురర్థాయ తామువాచ యశస్వినీమ్
వారు పుష్పాలను వర్షించగా, 'ఇతడు భీష్ముడు!' అని పలికారు. ఆ తర్వాత తన తండ్రి కోసం ఆ ప్రతిష్ఠాత్మకురాలైన యువతిని సంబోధించాడు.