స శూరః సత్యవాక్ప్రాజ్ఞో బలవాన్సత్యవిక్రమః। మహానుభావః కల్పాన్తే రౌద్రాం భీరువిభీషణామ్
ఆయన సత్యవాది, జ్ఞానవంతుడు, బలవంతుడు, సత్యవిక్రముడు, మహాశక్తిశాలి. యుగాంతంలో భయంకరమైన, భయపెట్టే విధంగా సంహారం చేశాడు.
కవచోర్మిధ్వజావర్తాం మర్త్యకూలాపహారిణీమ్।। గజవాజిమహాగ్రాహామసిమీనాం దురాసదామ్
ఆ నది కవచాలు, ధ్వజాలతో అలలు, మానవ సమూహాలను కొట్టుకుపోతూ, ఏనుగులు, గుర్రాలు పెద్ద మొసళ్లుగా, ఖడ్గాలు ప్రమాదకరమైన చేపలుగా ఉండింది.
వీరాస్యిశర్కరాం రౌద్రాం భేరీమురజకచ్ఛపామ్। చర్మవర్మప్లవాం ఘోరాం కేశశైవలశాద్వలామ్
వీరుల దంతాలు రాళ్లలా, భయంకరంగా, బేరీలు మురజాలు తాబేళ్ళుగా, కవచాలు రక్షలు తేలియాడే పడవలుగా, జుట్టు మొక్కజొన్నలుగా ఉన్న ఆ నది భయానకంగా కనిపించింది.
శరౌఘిణీం ధనుఃస్రోతాం బాహుపన్నగసఙ్కులామ్। రణభూమివహాం తీవ్రాం కురుసృఞ్జయవాహినీమ్
ఆ నది ప్రవాహం బాణాలతో, ప్రవాహ మార్గం విల్లులతో, చేతుల పాములతో నిండిపోయి, కురువులూ శ్రీంజయుల సైన్యాలను కొట్టుకుపోయే యుద్ధభూమి నదిగా ఉగ్రంగా ప్రవహించింది.
మనుష్యశీర్షపాషాణాం శక్తిమీనాం గదోడుపామ్। ఉష్ణీషఫేనవసనాం వికీర్ణాన్త్రసరీసృపామ్
మనిషి తలల ఆకారంలో ఉన్న రాళ్లు, చేపల వంటి శక్తులు, నక్షత్రాల్లాంటి గదలు, తలపాగాలుగా నురుగు వస్త్రాలు, చుట్టూ చెల్లిపోయిన ప్రాణాంతరాలతో పాములు వస్త్రాలుగా కనిపించాయి.
వీరాపహారిణీముగ్రాం మాంసశోమితకర్దమామ్। హస్తిగ్రాహాం కేతువృక్షాం క్షత్రియాణాం నిమజ్జనీమ్
వీరులను మింగేసే భయంకరమైన నది, మాంసం రక్తంతో మురికి మడుగై, ఏనుగులతో నిండిపోయి, జెండాలు చెట్లలా అలరారు, క్షత్రియుల మునిగే ప్రదేశంగా మారింది.
క్రూరాం శరీరసఙ్ఘాటాం సాదినక్రాం దురత్యయామ్। ద్రోణః ప్రావర్తయత్తత్ర నదీమన్తకగామినీమ్
దారుణమైన, శరీరాలతో కూడిన, గుర్రస్వారులతో నిండిన, దాటి పోవడం అసాధ్యమైన నదిని ద్రోణుడు అక్కడ ప్రవహింపజేశాడు, అది అంతానికి దారితీస్తూ సాగింది.
క్రవ్యాదగణసఞ్జుష్టాం శ్వశృగాలగణాయుతామ్। నిషేవితాం మహారౌద్రైః పిశితాశైః సమన్తతః
ఆ నది చుట్టూ మాంసాహార జంతువుల గుంపులతో, కుక్కలు, నక్కలు సమేతంగా, అన్ని వైపులా మాంసం కోసం తహతహలాడే భయంకరమైన జంతువులతో నిండిపోయింది.
తం దహన్తమనీకాని రథోదారం కృతాన్తవత్। సర్వతోఽభ్యద్రవన్ద్రోణం కున్తీపుత్రపురోగమాః
ఆ నది సైన్యాలను కాల్చుతూ, రథాలు యమధర్మరాజు వలె విస్తరించి, అన్ని వైపులా ద్రోణుని ముందుండి కుంతీ కుమారులు ఎదుర్కొన్నారు.
తే ద్రోణం సహితాః శూరాః సర్వతః ప్రత్యవారయన్। గభస్తిభిరివాదిత్యం తపన్తం భువనం యథా
వీరులందరూ కలసి ద్రోణుని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు, అది సూర్యుని కిరణాలు ప్రపంచాన్ని కాల్చినట్లు ఉండింది.
తం తు శూరం మహేష్వాసం తావకాఽభ్యుద్యతాయుధాః। రాజానో రాజపుత్రాశ్చ సమన్తాత్పర్యవారయన్
మీ వైపు రాజులు, యువరాజులు, ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న వారు, ఆ మహాశూరుడైన ధనుర్ధారిని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.
శిఖణ్డీ తు తతో ద్రోణం పఞ్చభిర్నతపర్వభిః। క్షత్రవర్మా చ వింశత్యా వసుదానశ్చ పఞ్చభిః
అప్పుడు శిఖండీ ఐదు పదునైన బాణాలతో ద్రోణునిపై విసిరాడు; క్షత్రవర్మన్ ఇరవై బాణాలతో, వసుదానుడు ఐదు బాణాలతో దాడి చేశారు.
ఉత్తమౌజాస్త్రిభిర్బాణైః క్షత్రదేవశ్చ సప్తభిః। సాత్యకిశ్చ శతేనాజౌ యుధామన్యుస్తథాఽష్టభిః
ఉత్తమౌజాస్ మూడు బాణాలతో, క్షత్రదేవుడు ఏడుతో, సత్యకి యుద్ధంలో వంద బాణాలతో, యుధామన్యుడు ఎనిమిది బాణాలతో దాడి చేశారు.
యుధిష్ఠిరో ద్వాదశభిర్ద్రోణం వివ్యాధ సాయకైః। ధృష్టద్యుమ్నశ్చ దశభిశ్చేకితానస్త్రిభిః శరైః
యుధిష్ఠిరుడు పన్నెండు బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచాడు; ధృష్టద్యుమ్నుడు పది బాణాలతో, చెకితానుడు మూడు బాణాలతో దాడి చేశాడు.
తతో ద్రోణః సత్యసన్ధః ప్రభిన్న ఇవ కుఞ్జరః। అభ్యతీత్య స్థానీకం దృఢసేనమపాతయత్
అప్పుడు సత్యవంతుడైన ద్రోణుడు, గాయపడ్డ ఏనుగు వలె, శత్రు వలయాన్ని దాటి, దృఢసేనుడిని కూలదోశాడు.
తతో రాజానమాసాద్య ప్రహరన్తమభీతవత్। అవిధ్యన్నవభిః క్షేమం స హతఃప్రాపతద్రథాత్
తర్వాత, భయంలేకుండా పోరాడుతున్న రాజును చేరి, తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు; గాయపడి, అతను తన రథం నుంచి కిందపడిపోయాడు.
స మధ్యం ప్రాప్య సైన్యానాం సర్వాః ప్రవిచరన్దిశః। త్రాతా హ్యభవదన్యేషాం న త్రాతవ్యః కథంచన
అతడు సైన్యాల మధ్యలోకి చేరి, అన్ని దిశల్లో సంచరించేవాడు; ఇతరులకు రక్షకుడయ్యాడు, కాని అతనిని ఎవరూ రక్షించలేకపోయారు.
శిఖణ్డినం ద్వాదశభిర్వింశత్యా చోత్తమౌజసమ్। వసుదానం చ భల్లేన ప్రైషయద్యమసాదనమ్
ద్రోణుడు శిఖండిని పన్నెండు బాణాలతో, ఉత్తమౌజసును ఇరవై బాణాలతో గాయపరిచాడు; వసుదానుని విశాలమైన బాణంతో యమలోకానికి పంపాడు.
అశీత్యా క్షత్రవర్మాణం షడ్వింశత్యా సుదక్షిణమ్। క్షత్రదేవం తు భల్లేన రథనీడాడపాతయత్
క్షత్రవర్మనిని ఎనభై బాణాలతో, సుదక్షిణుడిని ఇరవై ఆరు బాణాలతో గాయపరిచాడు; క్షత్రదేవుని విశాలమైన బాణంతో రథం మీద నుంచి పడగొట్టాడు.
యుధామన్యుం చతుఃషష్ట్యా త్రింశతా చైవ సాత్యకిమ్। విద్ధ్వా రుక్మరథస్తూర్ణం యుధిష్ఠిరముపాద్రవత్
యుధామన్యుని అరవై నాలుగు బాణాలతో, సత్యకిని ముప్పై బాణాలతో గాయపరిచాడు; ఆపై తన బంగారు రథంతో వేగంగా యుధిష్ఠిరుని వైపు దూసుకొచ్చాడు.
తతో యుధిష్ఠిరః క్షిప్రం గురుతో రాజసత్తమః। అపాయాఞ్జవనైరశ్వైః పాఞ్చాల్యో ద్రోణమభ్యయాత్
అప్పుడు రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడు, వేగవంతమైన గుర్రాలతో వెంటనే వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు; పాంచాలుడు ద్రోణుని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
తం ద్రోణః సధనుష్కం తు సాశ్వయన్తారమాక్షిణోత్। స హతః ప్రాపతద్భూమౌ రథాజ్జ్యోతిరివామ్బరాత్। `హత్వా తం విబభౌ ద్రోణః కురుభిః పరివారితః
ద్రోణుడు అతడిని, ధనుస్సుతో పాటు, గుర్రాలు, రథసారథిని కూడా బాణాలతో గాయపరిచాడు; అతడు హతుడై, రథం నుంచి భూమిపై నక్షత్రం ఆకాశం నుంచి పడినట్లు పడిపోయాడు. దానితో ద్రోణుడు, కౌరవులతో చుట్టుముట్టబడి, ప్రకాశించాడు.
వార్ధక్షేమిస్తు వార్ష్ణేయో ద్రోణం విద్ధ్వా శరోత్తమైః। నవభిశ్చ మహీపాలః పునర్వివ్యాధ పఞ్చభిః
వార్ధక్షేమి అనే వృష్ణి వీరుడు, ఉత్తమమైన బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచాడు. ఆ తర్వాత ఆ రాజు ఇంకో ఐదు బాణాలతో మళ్లీ ద్రోణుని తాకాడు.
స సాత్యకిశ్చతుష్షష్ట్యా రాజన్వివ్యాధ సాయకైః। సుచిత్రో దశభిర్బాణైర్ద్రోణం విద్వ్వాఽనదద్బలీ
సాత్యకి అరసే, అరవై నాలుగు బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచాడు. యుద్ధంలో బలమైన సుచిత్రుడు, పది మంచి బాణాలతో ద్రోణుని తాకాడు.
తం ద్రోణః సమరే రాజఞ్శరవర్షైరవాకిరత్। అపాతయత్తయో ద్రోణః సుచిత్రం సహసారథిమ్
రాజా, ఆ సమయంలో ద్రోణుడు యుద్ధంలో బాణాల వర్షం కురిపించాడు. ద్రోణుడు సుచిత్రుడిని అతని రథసారథితో కలిసి పడగొట్టాడు.
సాశ్వం చ సమరే రాజన్హతో వై ప్రాపతత్క్షితౌ। పాత్యమానో మహారాజ బభౌ జ్యోతిరివామ్బరాత్
రాజా, యుద్ధంలో అతని గుర్రాలు చనిపోయి, సుచిత్రుడు నేలపై పడిపోయాడు. పడిపోతున్నప్పుడు, మహారాజా, ఆకాశం నుంచి పడే నక్షత్రంలా మెరిసిపోయాడు.
తస్మిన్హతే రాజపుత్రే పాఞ్చాలానాం యశస్కరే। హత ద్రోణం హత ద్రోణమిత్యాసీన్నిఃస్వనో మహాన్
పాంచాళుల కీర్తిని తెచ్చిన ఆ రాజపుత్రుడు చనిపోయినప్పుడు, 'ద్రోణుడు చనిపోయాడు! ద్రోణుడు చనిపోయాడు!' అని పెద్ద అరుపు వినిపించింది.
తాంస్తథా భృశసంరబ్ధాన్పాఞ్చాలాన్మత్స్యకేకయాన్। సృఞ్జయాన్పాణ్డవాంశ్చైవ ద్రోణో వ్యక్షోభయద్బలీ
అప్పుడు యుద్ధంలో బలమైన ద్రోణుడు, కోపంతో ఉన్న పాంచాళులు, మత్స్యులు, కేకయులు, శృంజయులు, పాండవులను కలవరపరిచాడు.
సాత్యకిం చేకితానం చ ధృష్టద్యుమ్నశిఖణ్డినౌ। వార్ధక్షేమిం చైత్రసేనిం సేనాబిన్దుం సువర్చసమ్
సాత్యకి, చేతితాన, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండీ, వార్ధక్షేమి, చైత్రసేనుడు, సేనాబిందువు, సువర్చసు — వీళ్లందరినీ అతడు ఓడించాడు.
ఏతాంశ్చాన్యాంశ్చ సుబహూన్నానాజనపదేశ్వరాన్। సర్వాన్ద్రోణోఽజయద్యుద్ధే కురుభిః పరివారితః
ఇంకా అనేక దేశాల రాజులను కూడా, కురువంశీయులు చుట్టుముట్టగా, ద్రోణుడు యుద్ధంలో అందరినీ ఓడించాడు.