పాఞ్చాలాశ్చ మనోజ్ఞాభిర్వాగ్భిః సూర్యమివర్షయః। ఏం స్వశిబిరం ప్రాయాజ్జిత్వా శత్రూన్ధనఞ్జయః
పంచాళులు సూర్యకిరణాల్లా మధురమైన మాటలతో అతడిని పొగిడారు; అలా ధనంజయుడు శత్రువులను జయించి తన శిబిరానికి చేరాడు.
పృష్ఠతః సర్వసైన్యానాం ముదితో వై సకేశవః।। మసారగల్వర్కమువర్ణరూపైర్వజ్రప్రవాలస్ఫటికైశ్చ ముఖ్యైః
కేశవునితో కలిసి ఆనందంగా, అర్జునుడు అన్ని సైన్యాల వెనుకన సాగాడు.
చిత్రే రథే పాణ్డుసుతో బభాసే నక్షత్రచిత్రే వియతీవ చన్ద్రః
బంగారం, పగడ, స్ఫటిక రత్నాలతో అలంకరించబడిన అద్భుతమైన రథంపై పాండు కుమారుడు నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలో చంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
యజ్వానః పుత్రిణో లోక్యాః కృతకృత్యాస్తనుత్యజః। యోక్ష్యమాణాస్తదాఽఽత్మానం యశసా విజయేన చ
యజ్ఞాలు చేసినవారు, సంతానాన్ని పొందినవారు, లోకంలో పేరు పొందినవారు, తమ కర్తవ్యాన్ని పూర్తిచేసినవారు, శరీరాన్ని విడిచిపెట్టబోతున్న వారు, అప్పుడు కీర్తి, విజయాన్ని సిద్ధం చేసుకున్నారు.
బ్రహ్మచర్యుశ్రుతిముఖైః క్రతుభిశ్చాప్తదక్షిణైః। ప్రాప్యాఁల్లోకాన్సుయుద్ధేన క్షిప్రమేవ యియాసవః
బ్రహ్మచర్యం, వేదపఠనం, సమృద్ధిగా దానం చేసిన యజ్ఞాలు, మంచి యుద్ధం ద్వారా లోకాలను పొందిన వారు, త్వరగా అక్కడికి చేరాలని కోరుకున్నారు.
బ్రాహ్మమాంస్తర్పయిత్వా చ నిష్కాన్దత్వా పృథక్పృథక్। గాశ్చ వాసాంసి చ పునః సమాభాష్య పరస్పరమ్
బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచి, తమకు సంబంధించిన హక్కులన్నీ విడిచిపెట్టి, ఒక్కొక్కరు వేర్వేరుగా, ఆవులు, వస్త్రాలు పరస్పరం మళ్లీ ఇచ్చిపుచ్చుకున్నారు.
ద్విజముఖ్యైః సముదితైః కృతస్వస్త్యయనాశిషః। ముదితాశ్చ ప్రహృష్టాశ్చ జలం సంస్పృశ్య నిర్మలమ్
ప్రఖ్యాత ద్విజులతో చుట్టుముట్టబడి, వారు మంగళకరమైన ఆశీర్వచనాలు పలికి, ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా, శుద్ధమైన నీటిని తాకారు.
ప్రజ్వాల్య కృష్ణవర్త్మానముపాగమ్య రణవ్రతమ్। తస్మిన్నగ్నౌ తదా చక్రుః ప్రతిజ్ఞాం దృఢనిశ్చయాః
కృష్ణవర్తి కలిగిన అగ్ని వెలిగించి, యుద్ధవ్రతాన్ని ఆచరించేందుకు దగ్గరగా వచ్చి, ఆ అగ్నిలో దృఢ సంకల్పంతో ప్రతిజ్ఞలు చేశారు.
శృణ్వతాం సర్వభూతానాముచ్చైర్వాచో బభాషిరే। సర్వే ధనఞ్జయవధే ప్రతిజ్ఞాం చాపి చక్రిరే
అందరు జీవులు వింటుండగా, వారు గట్టిగా మాటలు పలికారు. అందరూ ధనంజయుడిని సంహరించేందుకు ప్రతిజ్ఞలు చేశారు.
యే వై లోకాశ్చావ్రతినాం యే చైవ బ్రహ్మఘాతినామ్। మద్యపస్య చ యే లోకా గురుదారరతస్య చ
వ్రతాలు పాటించని వారికి, బ్రాహ్మణ హంతకులకు, మద్యం సేవించేవారికి, గురుపత్నిని అపహరించేవారికి లభించే లోకాలు—
బ్రహ్మస్వహారిణశ్చైవ రాజపిణ్డాపహారిణః। శరణాగతం చ త్యజతో యాచమానం తథా ఘ్నతః
బ్రాహ్మణుల సంపదను దోచేవారికి, రాజు భోజనాన్ని అపహరించేవారికి, ఆశ్రయం కోరినవారిని వదిలిపెట్టేవారికి, భిక్షగాన్ని హత్యచేసేవారికి లభించే లోకాలు—
అగారదాహినాం చైవ యే చ గాం నిఘ్నతామపి। అపకారిణాం చ యే లోకా యే చ బ్రహ్మద్విషామపి
ఇళ్లను కాల్చేవారికి, ఆవులను హత్యచేసేవారికి, దుష్కర్మలు చేసే వారికి, బ్రాహ్మణ ద్వేషించేవారికి లభించే లోకాలు—
స్వభార్యామృతుకాలేషు మోహాద్వై నాభిగచ్ఛతామ్। శ్రాద్ధమైథునికానాం చ యే చాప్యాత్మాపహారిణామ్
తప్పుదారిలో, తగిన సమయంలో భార్యను దగ్గరపడని వారికి, శ్రాద్ధ సమయంలో లేదా సంయోగ సమయంలో భోజనం చేసే వారికి, తమను తాము నాశనం చేసుకునేవారికి లభించే లోకాలు—
న్యాసాపహారిణాం యే చ శ్రుతం నాశయతాం చ యే। క్లీబనే యుధ్యమానానాం యే చ నీచానుసారిణామ్
అప్పగించిన వస్తువులను దోచేవారికి, వేదాన్ని నాశనం చేసేవారికి, పౌరుషహీనంగా యుద్ధం చేసేవారికి, నీచులను అనుసరించేవారికి లభించే లోకాలు—
నాస్తికానాం చ యే లోకా యేఽగ్నిమాతృపితృత్యజామ్। తానాప్నుయామహే లోకాన్యే చ పాపకృతామపి
నాస్తికులకు, అగ్ని, తల్లి, తండ్రిని వదిలిపెట్టేవారికి లభించే లోకాలు, అలాగే పాపకారులకు లభించే లోకాలు మేము పొందాలి.
యద్యహత్వా వయం యుద్ధే నివర్తేమ ధనఞ్జయమ్। తేన చాభ్యర్దితాస్త్రాసాద్భవేమహి పరాఙ్ముఖాః
యుద్ధంలో ధనంజయుడిని సంహరించకుండా, అతని భయంతో మేము వెనక్కు తిప్పుకుంటే, ఆ లోకాలను మేము పొందాలి.
యది త్వసుకరం లోకే కర్మ కుర్యామ సంయుగే। ఇష్టాఁల్లోకాన్ప్రాప్నుయామో వయమద్య న సంశయః
కాని, యుద్ధంలో ఈ లోకంలో చేయడం కష్టమైన కార్యాన్ని మేము చేస్తే, మేము కోరిన లోకాలను నిశ్చయంగా పొందుతాము—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవముక్త్వా తదా రాజంస్తేఽభ్యవర్తన్త సంయుగే। ఆహ్వయన్తోఽర్జునం వీరాః పితృజుష్టాం దిశం ప్రతి
ఇలా చెప్పి, రాజా! వారు యుద్ధంలో ముందుకు సాగారు. వీరులు అర్జునుడిని పిలుస్తూ, తమ పితృపురుషులు ఆశించిన దిశగా వెళ్లారు.
ఆహూతస్తైర్నరవ్యాఘ్రైః పార్థః పరపురఞ్చయః। ధర్మరాజమిదం వాక్యమపదాన్తరమబ్రవీత్
ఆ మనుష్యసింహులు పిలిచినప్పుడు, శత్రు నగరాలను నాశనం చేసే పార్థుడు, యుధిష్ఠిరునికి ఈ మాటలు స్పష్టంగా చెప్పాడు.
ఆహూతో న నివర్తేయమితి మే వ్రతమాహితమ్। సంశప్తకాశ్చ మాం రాజన్నాహ్వయన్తి మహామృధే
పిలవబడితే వెనక్కు తిరగను—ఇది నా వ్రతం. రాజా! సంశప్తకులు నన్ను గొప్ప యుద్ధానికి ఆహ్వానిస్తున్నారు.
ఏష చ భ్రాతృభిః సార్ధం సుశర్మాఽఽహ్వయతే రణే। వధాయ సగణస్యాస్య మామనుజ్ఞాతుమర్హసి
ఇక్కడ, తన సోదరులతో కలిసి సుశర్మ నన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు. తన సేనతో కలిసి నన్ను సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ఉన్నాడు. మీరు నాకు అనుమతి ఇవ్వాలి.
నైతచ్ఛక్నోమి సంసోఢుమాహ్వానం పురుషర్షభ। సత్యం తే ప్రతిజానామి హతాన్విద్ధి పరాన్యుధి
ఈ ఆహ్వానాన్ని నేను భరించలేను, పురుషోత్తమా! నిజంగా నేను హామీ ఇస్తున్నాను: శత్రువులు యుద్ధంలో హతమవుతారని తెలుసుకో.
శ్రుతం తే తత్త్వతస్తాత యద్ద్రోణస్య చికీర్షితమ్। యథా తదనృతం తస్య భవేతత్త్వం సమాచర
తండ్రి! ద్రోణుడు ఏం చేయాలనుకుంటున్నాడో నీవు సరిగ్గా విన్నావు. అతని సంకల్పం ఫలించకుండా ఉండేలా నీవు చర్య తీసుకో.
ద్రోణో హి బలవాఞ్శూరః కృతాస్త్రశ్చ జితశ్రమః। ప్రతిజ్ఞాతం చ తేనైతద్గ్రహణం మే మహారథ
ద్రోణుడు బలవంతుడు, వీరుడు, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడు, అలసట లేని యోధుడు. మహారథుడా! నన్ను పట్టుకోవాలని అతడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
అయం వై సత్యజిద్రాజన్నద్య త్వాం రక్షితా యుధి। ధ్రియమాణే చ పాఞ్చాల్యే నాచార్యః కామమాప్స్యతి
ఓ రాజా! నేడు యుద్ధంలో సత్యజిత్ నిన్ను రక్షిస్తాడు. పాంచాలి దగ్గర ఉన్నంతవరకు గురువు తన కోరికను సాధించలేడు.
హతే తు పురుషవ్యాఘ్రే రణే సత్యజితి ప్రభో। సర్వైరపి సమేతైర్వా న స్థాతవ్యం కథంచన
యుద్ధంలో ఆ పురుషశార్దూలుడు సత్యజిత్ చనిపోతే, ప్రభూ! అందరూ కలిసినా అక్కడ నిలబడలేరు.
అనుజ్ఞాతస్తతో రాజ్ఞా పరిష్వక్తశ్చ ఫల్గునః। ప్రేమ్ణా దృష్టశ్చ బహుధా హ్యాశిషశ్చాస్య యోజితాః
తర్వాత రాజు అనుమతితో ఫల్గుణుడు అతన్ని ఆలింగనం చేసి, ఎంతో ప్రేమతో పలకరించి, అనేక ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చాడు.
విహాయైనం తతః పార్థస్త్రిగర్తాన్ప్రత్యయాద్బలీ। క్షుధితః క్షుద్విఘాతార్థం సింహో మృగగణానివ
అతన్ని వదిలి, పార్థుడు త్రిగర్తులను ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు. ఆకలితో ఉన్న సింహం మృగాలను ఎలా దాడి చేస్తుందో అలా అతడు యుద్ధానికి వెళ్లాడు.
తతో దౌర్యోధనం సైన్యం ముదా పరమయా యుతమ్। ఋతేఽర్జునం భృశం క్రుద్ధం ధర్మరాజస్య నిగ్రహే
అర్జునుడు తప్ప, దుర్యోధన సైన్యం ధర్మరాజును అడ్డుకోవడానికి ఎంతో కోపంతో, గొప్ప ఆనందంతో నిండిపోయింది.
తతోఽన్యోన్యేన తే సైన్యే సమాజగ్మతురోజసా। గఙ్గాసరయ్వౌ వేగేన ప్రావృషీవోల్బణోదకే
ఆ సైన్యాలు పరస్పరం బలంగా ఢీకొన్నాయి. వర్షాకాలంలో గంగ, సరస్వతి నదులు ఉప్పొంగిన నీటితో కలిసిపోవడం లాగా అది జరిగింది.