తతో విరాటద్రుపదౌ కేకయాః సాత్యకిః శిబిః। వ్యాఘ్రదత్తశ్చ పాఞ్చల్యః సింహసేనశ్చ వీర్యవాన్
ఆ తరువాత విరాటుడు, ద్రుపదుడు, కేకయులు, సాత్యకి, శిబి, పాంచాలుడైన వ్యాఘ్రదత్తుడు, పరాక్రమశాలి సింహసేనుడు
ఏతే చాన్యే చ బహవః పరీప్సన్తో యుధిష్ఠిరమ్। ఆవవ్రుస్తస్య పన్థానం కిరన్తః సాయకాన్బహూన్
ఇంకా మరెందరో యోధులు యుదిష్ఠిరుని రక్షించాలనే తపనతో, అతని దారిని అడ్డగించి, అనేక బాణాలను వర్షంలా వదిలారు.
వ్యాఘ్రదత్తస్తు పాఞ్చాల్యో ద్రోణం వివ్యాధ మార్గణైః। పఞ్చాశతా శితై రాజంస్తత ఉచ్చుక్రుశుర్జనాః
పాంచాలుడైన వ్యాఘ్రదత్తుడు ద్రోణుని యాభై పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. రాజా! అప్పుడు జనాలు పెద్దగా అరవడం మొదలుపెట్టారు.
త్వరితం సింహసేనస్తు ద్రోణం విద్ధ్వా మహారథమ్। ప్రాహసత్సహసా హృష్టస్త్రాసయన్వై మహారథాన్
తర్వాత సింహసేనుడు వేగంగా ద్రోణుని గాయపరిచి, ఆనందంతో పెద్దగా నవ్వి, మహారథులను భయపెట్టాడు.
తతో విష్ఫార్య నయనే ధనుర్జ్యామవమృజ్య చ। తలశబ్దం మహత్కృత్వా ద్రోణస్తం సముపాద్రవత్
అప్పుడు ద్రోణుడు తన ధనుస్సును బిగించి, ధనుర్జ్యను కన్ను వద్దకు తీసుకొని, చేతితో గొప్ప శబ్దం చేసి, అతని మీద దూసుకొచ్చాడు.
తతస్తు సింహసేనస్య శిరః కాయాత్సకుణ్డలమ్। వ్యాఘ్రదత్తస్య చాక్రమ్య భల్లాభ్యామాహరద్బలీ
తర్వాత, శక్తివంతుడైన ద్రోణుడు సింహసేనుని తలని కుండలాలతో సహా శరీరం నుండి వేరు చేసి, వ్యాఘ్రదత్తుని విస్తృత తలబాణాలతో గాయపరిచాడు.
తాన్ప్రమృజ్య శరవ్రాతైః పాణ్డవానాం మహారథాన్। యుధిష్ఠిరరథాభ్యాశే తస్థౌ మృత్యురివాన్తకః
పాండవుల మహారథులను బాణవర్షాలతో తొలగించి, ద్రోణుడు యుదిష్ఠిరుని రథం దగ్గర మరణదేవుడిలా నిలిచాడు.
తతోఽభవన్మహాశబ్దో రాజన్యౌధిష్ఠిరే బలే। హృతో రాజేతి యోధానాం సమీపస్థే యతవ్రతే
ఆ సమయంలో యుదిష్ఠిరుని సైన్యంలో గొప్ప అరుపు వినిపించింది: 'రాజు పట్టుబడ్డాడు!' అని సమీపంలో ఉన్న, వ్రతాన్ని పాటించే యోధులు అరవసాగారు.
అబ్రువన్సైనికాస్తత్ర దృష్ట్వా ద్రోణస్య విక్రమమ్। అద్య రాజా ధార్తరాష్ట్రః కృతార్థో వై భవిష్యతి
అక్కడ ద్రోణుని పరాక్రమాన్ని చూసిన సైనికులు, "ఈ రోజు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు తన కోరిక నెరవేర్చుకుంటాడు," అని అన్నారు.
అస్మిన్మహూర్తే ద్రోణస్తు పాణ్డవం గృహ్య హర్షితః। ఆగమిష్యతి నో నూనం ధార్తరాష్ట్రస్య సంయుగే
"ఈ క్షణంలోనే ద్రోణుడు ఆనందంతో పాండవుణ్ణి పట్టుకుని యుద్ధంలో మన దగ్గరకు తిరిగి వస్తాడు," అని వారు అన్నారు.
ఏవం సఞ్జల్పతాం తేషాం తావకానాం మహారథః। ఆయాజ్జవేన కౌన్తేయో రథఘోషేణ నాదయన్
వారు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, కుంతీ కుమారుడు మహాశక్తివంతుడు తన రథం ఘోషంతో ప్రతిధ్వనిస్తూ వేగంగా అక్కడికి వచ్చాడు.
శోణితోదాం రథావర్తాం కృత్వా విశసనే నదీమ్। శూరాస్థిచయసఙ్కీర్ణాం ప్రేతకూలాపహారిణీమ్
రక్తపు ప్రవాహాలతో, వీరుల ఎముకల మేడలు నిండిన, మృతుల ఒడ్డులను కొట్టుకుపోతున్న భయంకరమైన నదిని అతడు సృష్టించాడు.
తాం శరౌఘమహాఫేనాం ప్రాసమత్స్యసమాకులామ్। నదీముత్తీర్య వేగేన కురూన్విద్రావ్య పాణ్డవః
బాణాల ప్రవాహాలతో నిండిన, కటారులు, చేపలు కలిసిన ఆ నదిని వేగంగా దాటి, పాండవుడు కౌరవులను చెల్లాచెదురుగా చేసాడు.
తతః కిరీటి సహసా ద్రోణానీకముపాద్రవత్। ఛాదయన్నిషుజాలేన మహతా మోహయన్నివ
అప్పుడే కిరీటధారి అర్జునుడు అకస్మాత్తుగా ద్రోణుని సైన్యంపై దూసుకెళ్లి, గొప్ప బాణవర్షంతో వారిని ముంచి, మాయలో పడేసినట్లు చేశాడు.
శీఘ్రమభ్యస్యతో బాణాన్సన్దధానస్య చానిశమ్। నాన్తరం దదృశే కశ్చిత్కౌన్తేయస్య యశస్వినః
అతడు వేగంగా బాణాలు ఎక్కిస్తూ, విడిచిపెడుతూ ఉండగా, కుంతీ కుమారుని చేతుల్లో ఎలాంటి విరామం ఎవరికీ కనబడలేదు.
న దిశో నాన్తరిక్షం చ న ద్యౌర్నైవ చ మేదినీ। అదృశ్యన్త మహారాజ బాణభూతా ఇవాభవన్
ఓ రాజా! దిక్కులు, ఆకాశం, స్వర్గం, భూమి ఏదీ కనిపించలేదు — అన్నీ బాణాలతో కలిసిపోయినట్లయ్యాయి.
నాదృశ్యత తదా రాజంస్తత్ర కిఞ్చన సంయుగే। బాణాన్ధకారే మహతి కృతే గాణ్డీవధన్వనా
ఆ సమయంలో, ఓ రాజా! ఆ యుద్ధంలో ఏదీ కనిపించలేదు; గాండీవధారి అర్జునుడు గొప్ప బాణాంధకారాన్ని సృష్టించాడు.
సూర్యే చాస్తమనుప్రాప్తే తమసా చాభిసంవృతే। నాజ్ఞాయత తదా శత్రుర్న సుహృన్న చ కశ్చన
సూర్యుడు అస్తమించగా, చీకటి వ్యాపించినప్పుడు, అప్పుడు శత్రువు ఎవరో, మిత్రుడు ఎవరో ఎవరికీ తెలియలేదు.
తతోఽవహారం చక్రుస్తే ద్రోణదుర్యోధనాదయః। తాన్విదిత్వా పునస్త్రస్తా న యుద్ధమనసః పరాన్
అప్పుడు ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు మరియు ఇతరులు వెనక్కు వెళ్లిపోయారు; అది తెలుసుకున్న పాండవుల పక్షం కూడా భయంతో యుద్ధానికి మనసు లేకుండా వెనుదిరిగింది.
స్వాన్యనీకాని బీభత్సుః శనకైరవహారయత్। తతోఽభితుష్టువుః పార్థం ప్రహృష్టాః పాణ్డుసృఞ్జయాః
అర్జునుడు తన సైన్యాలను మెల్లగా వెనక్కు తీసుకెళ్లాడు; ఆ తరువాత పాండవులు, శ్రీంజయులు ఆనందంతో పార్థుణ్ణి స్తుతించారు.
పాఞ్చాలాశ్చ మనోజ్ఞాభిర్వాగ్భిః సూర్యమివర్షయః। ఏం స్వశిబిరం ప్రాయాజ్జిత్వా శత్రూన్ధనఞ్జయః
పంచాళులు సూర్యకిరణాల్లా మధురమైన మాటలతో అతడిని పొగిడారు; అలా ధనంజయుడు శత్రువులను జయించి తన శిబిరానికి చేరాడు.
పృష్ఠతః సర్వసైన్యానాం ముదితో వై సకేశవః।। మసారగల్వర్కమువర్ణరూపైర్వజ్రప్రవాలస్ఫటికైశ్చ ముఖ్యైః
కేశవునితో కలిసి ఆనందంగా, అర్జునుడు అన్ని సైన్యాల వెనుకన సాగాడు.
చిత్రే రథే పాణ్డుసుతో బభాసే నక్షత్రచిత్రే వియతీవ చన్ద్రః
బంగారం, పగడ, స్ఫటిక రత్నాలతో అలంకరించబడిన అద్భుతమైన రథంపై పాండు కుమారుడు నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలో చంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
యజ్వానః పుత్రిణో లోక్యాః కృతకృత్యాస్తనుత్యజః। యోక్ష్యమాణాస్తదాఽఽత్మానం యశసా విజయేన చ
యజ్ఞాలు చేసినవారు, సంతానాన్ని పొందినవారు, లోకంలో పేరు పొందినవారు, తమ కర్తవ్యాన్ని పూర్తిచేసినవారు, శరీరాన్ని విడిచిపెట్టబోతున్న వారు, అప్పుడు కీర్తి, విజయాన్ని సిద్ధం చేసుకున్నారు.
బ్రహ్మచర్యుశ్రుతిముఖైః క్రతుభిశ్చాప్తదక్షిణైః। ప్రాప్యాఁల్లోకాన్సుయుద్ధేన క్షిప్రమేవ యియాసవః
బ్రహ్మచర్యం, వేదపఠనం, సమృద్ధిగా దానం చేసిన యజ్ఞాలు, మంచి యుద్ధం ద్వారా లోకాలను పొందిన వారు, త్వరగా అక్కడికి చేరాలని కోరుకున్నారు.
బ్రాహ్మమాంస్తర్పయిత్వా చ నిష్కాన్దత్వా పృథక్పృథక్। గాశ్చ వాసాంసి చ పునః సమాభాష్య పరస్పరమ్
బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచి, తమకు సంబంధించిన హక్కులన్నీ విడిచిపెట్టి, ఒక్కొక్కరు వేర్వేరుగా, ఆవులు, వస్త్రాలు పరస్పరం మళ్లీ ఇచ్చిపుచ్చుకున్నారు.
ద్విజముఖ్యైః సముదితైః కృతస్వస్త్యయనాశిషః। ముదితాశ్చ ప్రహృష్టాశ్చ జలం సంస్పృశ్య నిర్మలమ్
ప్రఖ్యాత ద్విజులతో చుట్టుముట్టబడి, వారు మంగళకరమైన ఆశీర్వచనాలు పలికి, ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా, శుద్ధమైన నీటిని తాకారు.
ప్రజ్వాల్య కృష్ణవర్త్మానముపాగమ్య రణవ్రతమ్। తస్మిన్నగ్నౌ తదా చక్రుః ప్రతిజ్ఞాం దృఢనిశ్చయాః
కృష్ణవర్తి కలిగిన అగ్ని వెలిగించి, యుద్ధవ్రతాన్ని ఆచరించేందుకు దగ్గరగా వచ్చి, ఆ అగ్నిలో దృఢ సంకల్పంతో ప్రతిజ్ఞలు చేశారు.
శృణ్వతాం సర్వభూతానాముచ్చైర్వాచో బభాషిరే। సర్వే ధనఞ్జయవధే ప్రతిజ్ఞాం చాపి చక్రిరే
అందరు జీవులు వింటుండగా, వారు గట్టిగా మాటలు పలికారు. అందరూ ధనంజయుడిని సంహరించేందుకు ప్రతిజ్ఞలు చేశారు.
యే వై లోకాశ్చావ్రతినాం యే చైవ బ్రహ్మఘాతినామ్। మద్యపస్య చ యే లోకా గురుదారరతస్య చ
వ్రతాలు పాటించని వారికి, బ్రాహ్మణ హంతకులకు, మద్యం సేవించేవారికి, గురుపత్నిని అపహరించేవారికి లభించే లోకాలు—