భవద్భిరుపలబ్ధాని కథితాని చ సంసది । పాణ్డవా వాసుదేవశ్చ విదితా మమ సర్వశః
మీరు సభలో వీటన్నిటిని గమనించి చెప్పారు. పాండవులు, వాసుదేవుడు నాకు పూర్తిగా తెలుసు.
అజేయాః పురుషైరన్యైరితి తంశ్చోత్సహామహే। విజయిష్యే రణే పాణ్డూనితి మే నిశ్చితః మనః
వాళ్లను ఇతరులు జయించలేరని అంటున్నా, అయినా నేను యుద్ధంలో పాండవులను ఓడించాలనే సంకల్పంతో ఉన్నాను.
న చ శక్యమవస్రష్టుం వైరమేతత్సుదారుణమ్ । ధనంజయేన యోత్స్యేఽహం స్వధర్మప్రీతమానసః
ఈ ఘోరమైన వైరం వదిలేయడం సాధ్యం కాదు. నా ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, నేను ధనంజయునితో యుద్ధం చేస్తాను.
అనుజానీష్వ మాం తాత యుద్ధాయ కృతనిశ్చయమ్ । అనుజ్ఞాతస్త్వయా వీర యుధ్యేయమితి మే మతిః
తండ్రీ, నాకు యుద్ధానికి అనుమతి ఇవ్వండి. మీరు అనుమతిస్తేనే, వీరుడా, నేను యుద్ధం చేస్తాను అని నా నిర్ణయం.
దురుక్తం విప్రతీపం వా రభసాచ్చాపలాత్తథా । యన్మయేహ కృతం కించిత్తన్మే త్వం క్షన్తుమర్హసి
ఇక్కడ నేను తొందరలో, అవివేకంతో, ఏదైనా దుర్వాక్యం లేదా అనుచితమైన మాటలు మాట్లాడినట్లయితే, దయచేసి వాటిని క్షమించండి.
న చేచ్ఛక్యమవస్రష్టుం వైరమేతత్సుదారుణమ్। అనుజానామి కర్ణ త్వాం యుధ్యస్వ స్వర్గకామ్యయా
ఈ ఘోరమైన వైరం వదిలేయడం సాధ్యం కానిది కాబట్టి, కర్ణా, నేను నీకు అనుమతి ఇస్తున్నాను. స్వర్గాన్ని కోరుకుంటూ యుద్ధం చేయు.
నిర్మన్యుర్గతసంరమ్భః కృతకర్మా రణే స్మ హ। యథాశక్తి యథోత్సాహం సతాం వృత్తేషు వృత్తవాన్
అహంభావం లేకుండా, కోపం లేకుండా, యుద్ధంలో తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చినవాడు, తన శక్తికి తగినంత, ఉత్సాహంతో, మంచి మనుషుల నడవడిలో నడిచాడు.
అహం త్వామనుజానామి యదిచ్ఛసి తదాప్నుహి । క్షత్రధర్మజితాఁల్లోకానవాప్స్యసి ధనంజయాత్
నీవు కోరినది సాధించు అని నేను అనుమతిస్తున్నాను; క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ధనంజయుని ద్వారా లోకాలను పొందుతావు.
యుధ్యస్వ నిరహంకారో బలవీర్యవ్యపాశ్రయః । ధర్మ్యాద్ధి యుద్ధాదధికం క్షత్రియస్య న విద్యతే
అహంభావం లేకుండా, బలంతో, పరాక్రమంతో యుద్ధం చేయు; క్షత్రియునికి ధర్మయుద్ధం కన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు.
ప్రశమే హి కృతో యత్నః సుమహాన్సుచిరం మయా। న చైవ శకితః కర్తుం యతో ధర్మస్తతో జయః
శాంతి కోసం నేను చాలా కాలంగా గొప్ప ప్రయత్నం చేశాను, కానీ అది సాధ్యపడలేదు; ధర్మం ఉన్నచోటే విజయం ఉంటుంది.
ఇత్యుక్తవతి గాఙ్గేయే అభివాద్యోపమన్త్ర్య చ। రాధేయో రథమారుహ్య ప్రాయాత్తవ సుతం ప్రతి
భీష్ముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, కర్ణుడు నమస్కరించి, అనుమతి తీసుకుని, రథంపై ఎక్కి నీ కుమారుని వైపు వెళ్లాడు.
ఇత్యేతద్బహువృత్తాన్తం భీష్మపర్వాఖిలం మయా। శృణ్వతే తే మహారాజ ప్రోక్తం పాపహరం శుభమ్
ఓ మహారాజా! పాపాలను తొలగించే, మంగళకరమైన, అనేక సంఘటనలతో కూడిన భీష్మపర్వాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా వివరించాను.
యః శ్రావయేత్సదా రాజన్బ్రాహ్మణాన్వేదపారగాన్ । శ్రద్ధావన్తశ్చ యే చాపి శ్రోష్యన్తి మనుజా భువి
వేదాలను పూర్తిగా అభ్యసించిన బ్రాహ్మణులకు, భక్తితో వినే మనుష్యులకు ఈ కథను ఎవరైనా వినిపిస్తే,
విధూయ సర్వపాపాని విహాయాన్తే కలేవరమ్ । ప్రయాన్తి తత్పదం విష్ణోర్యత్ప్రాప్య న నివర్తతే
వారు అన్ని పాపాలను తొలగించుకొని, చివరికి శరీరం విడిచిన తర్వాత, తిరిగి రాని విష్ణువు లోకాన్ని చేరుకుంటారు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన భారతం భరతర్షభ। శృణుయాత్సిద్ధిమన్విచ్ఛన్నిహ వాముత్ర మానవః
అందువల్ల, ఓ భరతశ్రేష్ఠా! విజయాన్ని కోరే వాడు, ఇక్కడ లేదా పరలోకంలో, భరతాన్ని అన్ని ప్రయత్నాలతో వినాలి.
భోజనం భోజయేద్విప్రాన్గన్ధమాల్యైరలఙ్కృతాన్ । భీష్మపర్వణి రాజేన్ద్ర దద్యాత్పానీయముత్తమమ్
భీష్మపర్వంలో, సుగంధమాలలు ధరించిన బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాలి, రాజేంద్రా! ఉత్తమమైన నీటిని కూడా ఇవ్వాలి.
పతితే భరతశ్రేష్ఠే బభూవ కురువాహినీ। ద్యౌరివాపేతనక్షత్రా హీనం ఖమివ వాయునా
భరతులలో శ్రేష్ఠుడు పడిపోవడంతో, కౌరవ సేన, నక్షత్రాలు లేని ఆకాశంలా, గాలి వలన ఖం ఖాళీ అయినట్లు అయింది.
విపన్నసస్యేవ మహీ వాక్చైవాసంస్కృతా యథా। ఆసురీవ యథా సేనా నిగృహీతే నృపే బలౌ
పంటలు నాశనం అయిన పొలంలా భూమి, సంస్కారం లేని మాటలవంటి మాట, రాజు ఓడిపోయినప్పుడు రాక్షస సేనలా ఆ సైన్యం అయింది.
విధవేవ వారారోహా శుష్కతోయేవ నిమ్నగా। వృకైరివ వనే రుద్ధా పృషతీ హతయూథపా
భర్తను కోల్పోయిన విధవలా, నీరు ఎండిపోయిన నది వలె, నాయకుడు చనిపోయిన తర్వాత అడవిలో చిక్కుకున్న జింకల మంద వలె అయింది.
శరభాఽఽహతసింహేవ మహతీ గిరికన్దరా। సా సేనా భరతశ్రేష్ఠే పతితే జాహ్నవీసుతే
శరభుడు కొట్టి పడగొట్టిన సింహంతో గొప్ప కొండ గుహ ఎలా ఉంటుందో, అలాగే, జాహ్నవీ కుమారుడు అయిన భరతశ్రేష్ఠుడు పడిపోవడంతో ఆ సైన్యం అయింది.
విష్వగ్వాతాహతిక్షుబ్ధా నౌరివాసీన్మహార్ణవే। బలిభిః పాణ్డవైర్వీరైర్లబ్ధలక్షైర్భృశార్దితా
విపరీతమైన గాలులతో తిప్పబడుతున్న మహాసముద్రంలో నౌకలా, లక్ష్యాన్ని సాధించిన బలవంతులైన పాండవ వీరుల చేత తీవ్రంగా నొప్పిపెట్టబడింది.
సా తదాసీద్భృశం సేనా వ్యాకులాశ్వరథద్విపా। విపన్నభూయిష్ఠనరా కృపణా ధ్వస్తమానసా
ఆ సమయంలో ఆ సైన్యం గాడిదలు, రథాలు, ఏనుగులు గందరగోళంలో, ఎక్కువ మంది పడిపోయి, దయనీయంగా, మనస్సు తడబడిపోయినట్లు అయింది.
తస్యాం త్రస్తా నృపతయః సైనికాశ్చ పృథగ్విధాః। పాతాల ఇవ మజ్జన్తో హీనా దేవవ్రతేన తే
ఆ సైన్యంలో, దేవవ్రతుడిని కోల్పోయిన రాజులు, వివిధ రకాల సైనికులు భయంతో, పాతాళంలో మునిగిపోతున్నట్టు అయ్యారు.
కర్ణస్య కురవోఽస్మార్షుః స హి దేవవ్రతోపమః। సర్వశస్త్రభృతాం శ్రేష్ఠం రోచమానమివాతిథిమ్
కౌరవులు కర్ణుని వైపు చూశారు, ఎందుకంటే అతడు దేవవ్రతుడితో సమానుడు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు, అతిథిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండేవాడు.
బన్ధుమాపద్గతస్యేవ తమేవోపాగమన్మనః। చుక్రుశుః కర్ణకర్ణేతి తత్ర భారత పార్థివాః
బాధలో ఉన్న బంధువును మనసు ఎలా ఆశ్రయించదో, అట్లే అందరి మనస్సులు అతనివైపు మళ్ళాయి. అక్కడ, ఓ భారతా, రాజులు 'కర్ణా! కర్ణా!' అని అరవసాగారు.
రాధేయం హితమస్మాకం సూతపుత్రం తనుత్యజమ్। స హి నాబుధ్యత తదా దశాహాని మహాయశాః
మన మేలుకోసం, ప్రాణాన్నిచ్చే రాధేయుడైన సూతపుత్రుడిని పిలిచారు. అయినా, ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలిగినవాడు పది రోజులు స్పందించలేదు.
సామాత్యబన్ధుః కర్ణో వై తమానయత మాచిరమ్। భీష్మేణ హి మహాబాహుః సర్వక్షత్రస్య పశ్యతః
కర్ణుడు తన మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి ఆలస్యం చేయకుండా పిలవబడ్డాడు. ఎందుకంటే, మహాబాహువైన భీష్ముడు అందరు క్షత్రియుల ముందే అతన్ని పిలిచాడు.
రథేషు గణ్యమానేషు బలవిక్రమశాలిషు। సఙ్ఖ్యాతోఽర్ధరథః కర్ణో ద్విగుణః సన్నరర్షభః
యుద్ధారోహుల శక్తిని లెక్కించేటప్పుడు, కర్ణుణ్ణి అరధరథుడిగా భావించారు. కానీ, నరశ్రేష్ఠుడా, అతడు నిజంగా రెండింతలు శక్తివంతుడు.
రథాతిరథసఙ్ఖ్యాయాం యోఽగ్రణీః శూరసమ్భతః। సాసురానపి దేవేశాన్రణే యో యోద్ధుముత్సహేత్
రథి, అతిరథులలో అతడు ముందుండేవాడు, వీరత్వంతో నిండినవాడు. యుద్ధంలో దేవతలకైనా, అసురులకైనా ఎదిరించగలిగినవాడు ఒక్క అతడే.
స తు తేనైవ కోపేన రాజన్గాఙ్గేయముక్తవాన్। త్వయి జీవతి కౌరవ్య నాహం యోత్స్యే కదాచన
కానీ, రాజా, ఆ కోపంతో ఆంగ రాజుని కుమారుడు ఇలా ప్రకటించాడు: 'నీకు ప్రాణం ఉన్నంతవరకు, ఓ కౌరవా, నేను ఎప్పుడూ యుద్ధం చేయను.'