గృహాణేమం మహారాజ మయా సంవర్ధితం సుతమ్। ఆదాయ పురుషవ్యాఘ్ర నయస్వైనం గృహం విభో
మహారాజా! నేను పెంచిన ఈ కుమారుడిని తీసుకో. మహాబలశాలి! ఇతడిని తీసుకుని నీ ఇంటికి తీసుకువెళ్ళు.
వేదానధిజగే సాఙ్గాన్వసిష్ఠాదేష వీర్యవాన్। కృతాస్త్రః పరమేష్వాసో దేవరాజసమో యుధి
వీరు వశిష్ఠుని వద్ద నుండి అన్ని శాఖలతో కూడిన వేదాలను అభ్యసించాడు. ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడు, అద్భుతమైన విలువిద్యావంతుడు, యుద్ధంలో దేవేంద్రునితో సమానం.
సురాణాం సంమతో నిత్యమసురాణాం చ భారత। ఉశా వేద యచ్ఛాస్త్రమయం తద్వేద సర్వశః
భారతా! ఇతడు దేవతలు, అసురులు ఎప్పుడూ గౌరవించే వాడు. ఉశానుడు తెలిసిన ఆయుధ విద్య అంతా ఇతడికి పూర్తిగా తెలుసు.
తథైవాఙ్గిరసః పుత్రః సురసురనమస్కృతః। యద్వేద శాస్త్రం తచ్చాపి కృత్స్నమస్మిన్ప్రతిష్ఠితమ్
అలాగే, దేవతలు, అసురులు నమస్కరించే అంగిరసుని కుమారుడు తెలిసిన ఆయుధ శాస్త్రం మొత్తం కూడా ఇతడిలో స్థిరంగా ఉంది.
తవ పుత్రే మహాబాహౌ సాఙ్గోపాఙ్గం మహాత్మని। ఋషిః పరైరనాధృష్యో జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్
మహాబాహువైన నీ కుమారుడిలో అన్ని శాఖలతో కూడిన సంపూర్ణ విద్య స్థిరంగా ఉంది. ఇతరులకు ఎదురులేని జమదగ్ని మహర్షి ఎంత ప్రతాపవంతుడో, ఇతడూ అంతే.
యదస్త్రం వేద రాభశ్చ తదేతస్మిన్ప్రతిష్ఠితమ్। మహేష్వాసమిమం రాజన్రాజధర్మార్థకోవిదమ్
రాభుడు తెలిసిన ఆయుధ విద్య కూడా ఇతడిలో స్థిరంగా ఉంది. రాజా! ఇతడు గొప్ప విలువిద్యావంతుడు, రాజధర్మాలు, ఆర్థిక విషయాల్లో నిపుణుడు.
ఇత్యుక్త్వా సా మహాభాగా తత్రైవాన్తరధీయత।' తయైవం సమనుజ్ఞాతః పుత్రమాదాయ శాన్తనుః
ఇలా చెప్పి ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు అక్కడే అంతర్ధానమైంది. ఆమె అనుమతితో శాంతను తన కుమారుడిని తీసుకున్నాడు.
భ్రాజమానం యథాఽదిత్యమాయయౌ స్వపురం ప్రతి। పౌరవస్తు పురీం గత్వా పురన్దరపురోపమామ్
ఆయన సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ తన నగరానికి బయలుదేరాడు. పౌరవుడు, ఇంద్రుని నగరంతో సమానమైన తన రాజధానిలోకి ప్రవేశించాడు.
సర్వకామసమృద్ధార్థం మేనే సోత్మానమాత్మనా। పౌరవేషు తతః పుత్రం రాజ్యార్థమభయప్రదమ్
అతడు తనకు కావలసిన అన్ని ఐశ్వర్యాలు లభించాయని భావించి, పౌరవులలో రాజ్యాన్ని కాపాడేందుకు తన కుమారుడిని భద్రతను ఇచ్చే వారిగా నియమించాడు.
గుణవన్తం మహాత్మానం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయత్। పౌరవాఞ్శాన్తనోః పుత్రః పితరం చ మహాయశాః
గుణవంతుడు, మహాత్ముడు అయిన శాంతనువు కుమారుడు పౌరవులలో తన తండ్రిని యువరాజుగా అభిషేకించాడు.
రాష్ట్రం చ రఞ్జయామాస వృత్తేన భరతర్షభ। స తథా సహ పుత్రేణ రమమాణో మహీపతిః
భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ రాజు తన ప్రవర్తనతో రాజ్యాన్ని సంతోషపరిచాడు. కుమారుడితో కలిసి ఆనందంగా గడిపాడు.
వర్తయామాస వర్షాణి చత్వార్యమితవిక్రమః। స కదాచిద్వనం యాతో యమునామభితో నదీమ్
అతడు తన శక్తిని అదుపులో ఉంచుకుంటూ నాలుగు సంవత్సరాలు గడిపాడు. ఒకసారి యమునా నదికి దగ్గరగా ఉన్న అడవికి వెళ్ళాడు.
మహీపతిరనిర్దేశ్యమాజిఘ్రద్గన్ధముత్తమమ్। తస్య ప్రభవమన్విచ్ఛన్విచచార సమన్తతః
ఆ రాజు చెప్పలేని గొప్ప సువాసనను గమనించాడు. ఆ సువాసన ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో తెలుసుకోవాలని చుట్టూ తిరిగాడు.
స దదర్శ తదా కన్యాం దాశానాం దేవరూపిణీమ్। తామపృచ్ఛత్స దృష్ట్వైవ కన్యామసితలోచనామ్
ఆ సమయంలో అతడు దేవతలవంటి రూపం గల దాశ కులానికి చెందిన ఒక యువతిని చూశాడు. ఆమెను చూసి, ఆ నల్లని కళ్ల యువతిని అడిగాడు.
కస్య త్వమసి కా చాసి కిం చ భీరు చికీర్షసి। సాఽబ్రవీద్దాశకన్యాఽస్మి ధర్మార్థం వాహయే తరిమ్
"నువ్వెవరి అమ్మాయి? నువ్వు ఎవరు? భయపడే వాడివి, ఏం చేయాలని అనుకుంటున్నావు?" అని అడిగాడు. ఆమె, "నేను దాశుని కుమార్తెను. ధర్మార్థం కోసం, జీవనోపాధి కోసం జనాలను నదికి ఆపక్క దించుతాను," అని సమాధానం చెప్పింది.
పితుర్నియోగాద్భద్రం తే దాశరాజ్ఞో మహాత్మనః। రూపమాధుర్యగన్ధైస్తాం సంయుక్తాం దేవరూపిణీమ్
"నా తండ్రి, దాశుల రాజు, మహాత్ముడు ఆజ్ఞతోనే నేను ఇలా చేస్తున్నాను," అని ఆ అందమైన రూపం, మాధుర్యం, సువాసన కలిగిన దేవతాసదృశురాలు చెప్పింది.
సమీక్ష్య రాజా దాశేయీం కామయామాస శాన్తనుః। స గత్వా పితరం తస్యా వరయామాస తాం తదా
దాశుని కుమార్తెను చూసి రాజు శాంతనువు ఆమెను కోరుకున్నాడు. వెంటనే ఆమె తండ్రి వద్దకు వెళ్లి పెండ్లి కోసం అడిగాడు.
పర్యపృచ్ఛత్తతస్తస్యాః పితరం సోత్మకారణాత్। స చ తం ప్రత్యువాచేదం దాశరాజో మహీపతిమ్
తన కుమారుని కోసం ఆమె తండ్రిని అడిగాడు. దాశుల రాజు ఆ మహారాజుకు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
జాతమాత్రైవ మే దేయా వరాయ వరవర్ణినీ। హృది కామస్తు మే కశ్చిత్తం నిబోధ జనేశ్వర
"నా కుమార్తె దేవతలవంటి రూపం కలది. పుట్టిన వెంటనే మంచి వరుణికి ఇచ్చేయాలి. రాజా, నా మనసులో ఉన్న కోరికను విను."
యదీమాం ధర్మపత్నీం త్వం మత్తః ప్రార్థయసేఽనఘ। సత్యవాగసి సత్యేన సమయం కురు మే తతః
"పాపాన్ని లేని వాడవు, నువ్వు నిజాయితీగా ఈ అమ్మాయిని నా దగ్గర నుంచి ధర్మపత్నిగా కోరుకుంటే, నిజం మీద ప్రమాణం చేసి నాకు మాటివ్వు."
సమయేన ప్రదద్యాం తే కన్యామహమిమాం నృప। న హి మే త్వత్సమః కశ్చిద్వరో జాతు భవిష్యతి
"ప్రమాణం చేస్తేనే ఈ అమ్మాయిని నీకు ఇస్తాను రాజా. నీకు సమానమైన వరుడు ఎప్పుడూ దొరకడు."
శ్రుత్వా తవ వరం దాశ వ్యవస్యేయమహం తవ। దాతవ్యం చేత్ప్రదాస్యామి న త్వదేయం కథంచన
"నీ కోరిక విన్నాను దాశా. నేను ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకుంటాను. ఇవ్వదగినదైతే ఇస్తాను, లేకపోతే ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇవ్వను."
అస్యాం జాయేత యః పుత్రః స రాజా పృథివీపతే। త్వదూర్ధ్వమభిషేక్తవ్యో నాన్యః కశ్చన పార్థివ
"ఈ అమ్మాయికి పుట్టే కుమారుడే నీ తర్వాత రాజుగా అభిషేకించాలి. ఇంకెవరూ కాదు రాజా."
నాకామయత తం దాతుం వరం దాశాయ శాన్తనుః। శరీరజేన తీవ్రేణ దహ్యమానోఽపి భారత
శాంతనువు తన శరీర కోరిక ఎంతగా వేధించినా, ఆ వరాన్ని దాశునికి ఇవ్వాలని ఇష్టపడలేదు, ఓ భారతా.
స చిన్తయన్నేవ తదా దాశకన్యాం మహీపతిః। ప్రత్యయాద్ధాస్తినపురం కామోపహతచేతనః
దాశుని కుమార్తెను గురించి ఆలోచిస్తూ, కోరికతో మనసు మునిగిపోయిన ఆ రాజు హస్తినపురానికి తిరిగి వచ్చాడు.
తతః కదాచిచ్ఛోచన్తం శాన్తనుం ధ్యానమాస్థితమ్। పుత్రో దేవవ్రతోఽభ్యేత్య పితరం వాక్యమబ్రవీత్
ఒకసారి శాంతనువు దుఃఖంతో ధ్యానంలో కూర్చున్నప్పుడు, అతని కుమారుడు దేవవ్రతుడు వచ్చి తన తండ్రిని అడిగాడు.
సర్వతో భవతః క్షేమం విధేయాః సర్వపార్థివాః। తత్కిమర్థమిహాభీక్ష్ణం పరిశోచసి దుఃఖితః
ప్రపంచంలోని అన్ని రాజులు నీకు విధేయులుగా ఉన్నారు, నీకు ఎక్కడా కూడా భయం లేదు. అయినా నీవు ఎందుకు ఇంతగా బాధపడుతూ, మళ్లీ మళ్లీ విచారిస్తున్నావు?
ధ్యాయన్నివ చ మాం రాజన్నాభిభాషసి కించన। న చాశ్వేన వినిర్యాసి వివర్ణో హరిణః కృశః
ఓ రాజా, నీవు నన్ను చూసి ఏమీ మాట్లాడటం లేదు, ఎప్పుడూ ఆలోచనల్లో మునిగిపోయినట్టు ఉన్నావు. గుర్రంతో బయటకూ వెళ్ళడం లేదు, నీ ముఖంలో రంగు తగ్గిపోయింది, జింకలా క్షీణించిపోయావు.
వ్యాధిమిచ్ఛామి తే జ్ఞాతుం ప్రతికుర్యాం హి తత్ర వై
నీకు ఏ బాధ ఉందో తెలుసుకోవాలని నాకు ఉంది, అప్పుడు దానికి తగినట్టు నేను సహాయం చేయగలను.
వివర్తుం నాశకత్తస్మై పితా పుత్రస్య శాన్తనుః।' ఏవముక్తః స పుత్రేణ శాన్తనుః ప్రత్యభాషత
తన కుమారుని ప్రశ్నకు తండ్రైన శాంతను వెంటనే సమాధానం చెప్పలేకపోయాడు. కానీ కుమారుడు ఇలా అడిగిన తర్వాత శాంతను మాట్లాడాడు.