దదృశుః సమరే భీష్మం సముద్యతమహాయుధమ్ । తే సర్వే దృఢధన్వానః సంయుగేష్వపలాయినః
వారు యుద్ధంలో, మహాయుద్ధాయుధాన్ని ఎత్తిపట్టిన భీష్ముని చూశారు. అందరూ ధృఢమైన ధనుస్సు పట్టినవారు, యుద్ధంలో వెనక్కు తగలని వీరులు.
బహుధా భీష్మమానర్చ్ఛుర్మార్గణైః క్షతమార్గణైః । విధూయ తాన్బాణగణాన్యే ముక్తాః పార్థివోత్తమైః
వారు అనేక విధాలుగా బాణాలతో భీష్మునికి గౌరవం చూపారు, ఆయన్ని గాయపరిచారు. అయితే, రాజులలో శ్రేష్ఠులైన వారు వదిలిన ఆ బాణాల మేఘాలను భీష్ముడు తేలికగా దూరం చేసేశాడు.
పాణ్డవానామదీనాత్మా వ్యగాహత వరూథినీమ్ । చక్రే శరవిఘాతం చ క్రీడన్నివ పితామహః
భీష్ముడు భయపడకుండా, పాండవుల సైన్యంలోకి ప్రవేశించి, ఆటలాడుతున్నట్టు తన బాణాలతో వారిని గాయపరిచాడు.
నాభిసంధత్త పాఞ్చాల్యే స్మయమానో ముహుర్ముహుః । స్త్రీత్వం తస్యానుసంస్మృత్య భీష్మో బాణాఞ్శిఖణ్డినే
భీష్ముడు మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ, శిఖండీకి స్త్రీత్వం గుర్తు చేసుకుని, పాంచాలునిపై తన బాణాలను ఎక్కించలేదు.
జఘాన ద్రుపదానీకే రథాన్సప్త మహారథః । తతః కిలకిలాశబ్దః క్షణేన సమభూత్తదా
ఆ మహారథి ద్రుపదుని దళంలో ఏడురథాలను సంహరించాడు. వెంటనే అక్కడ ఘోరమైన శబ్దం ఒక్కసారిగా వినిపించింది.
మత్స్యపాఞ్చాలచేదీనాం తమేకమభిధావతామ్ । తే నరాశ్వరథవ్రాతైర్మార్గణైశ్చ పరంతప
మత్స్య, పాంచాల, చేది దేశాల యోధులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, సైనికులతో కూడి, బాణవర్షాలతో ఒక్కడైన భీష్మునిపై దాడిచేశారు.
తమేకం ఛాదయామాసుర్మేఘా ఇవ దివాకరమ్ । భీష్మం భాగీరథీపుత్రం ప్రతపన్తం రణే రిపూన్
యుద్ధంలో శత్రువులను కాల్చుతున్న భాగీరథి కుమారుడు భీష్ముని, మేఘాలు సూర్యుడిని కప్పినట్టు, వారు చుట్టుముట్టారు.
తతస్తస్య చ తేషాం చ యుద్ధే దేవాసురోపమే । కిరీటీ భీష్మమానర్చ్ఛ పురస్కృత్య శిఖణ్డినమ్
ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవులు పోరాడినట్టు ఉగ్రంగా సాగింది. అప్పుడు అర్జునుడు శిఖండీని ముందుంచి, భీష్మునికి గౌరవం చూపించాడు.
ఏవం తే పాణ్డవాః సర్వే పురస్కృత్య శిఖణ్డినమ్ । వివ్యధుః సమరే భీష్మం పరివార్య సమన్తతః
అంతటా పాండవులు అందరూ శిఖండిని ముందుకు ఉంచి, భీష్ముని చుట్టుముట్టి యుద్ధంలో అతనిపై బాణాలు వర్షించారు.
శతఘ్నీభిః సుఘోరాభిః పరిఘైశ్చ పరశ్వథైః । ముద్గరైర్ముసలైః ప్రాసైః క్షేపణీయైశ్చ సర్వశః
భయంకరమైన శతఘ్నులు, గొప్ప గదలు, గొడ్డళ్ళు, ముద్గరాలు, ముసలులు, కత్తులు, కర్రలు, రకరకాల ఆయుధాలతో,
శరైః కనకపుఙ్ఖైశ్చ శక్తితోమరకమ్పనైః । నారాచైర్వత్సదన్తైశ్చ భుశుణ్డీభిశ్చ సర్వశః
బంగారు అంచులున్న బాణాలు, శక్తులు, తోమరాలు, జావెలిన్లు, ఇనుప బాణాలు, వత్సదంత బాణాలు, భుశుండి వంటి ఆయుధాలతో,
అతాడయన్రణే భీష్మం సహితాః సర్వసృఞ్జయాః । స విశీర్ణతనుత్రామాః పీడితో బహుభిస్తదా
సంజయులు కూడి భీష్మునిపై యుద్ధంలో దాడి చేశారు; అతని శరీరం అనేక చోట్ల గాయాలయ్యింది, రక్తం కారింది.
న వివ్యథే తదా భీష్మో భిద్యమానేషు మర్మసు । సందీప్తశరచాపాగ్నిరస్త్రప్రసృతమారుతః
అయితే భీష్ముడు తన ప్రాణస్థానాలు దెబ్బతిన్నా కూడా వెనకడుగు వేయలేదు; అతని విల్లు, బాణాలు అగ్నిలా జ్వలించాయి, ఆయుధాల గాలి బలంగా వీశింది.
నేమినిర్హ్రాదసంతాపో మహాస్త్రోదయపావకః । చిత్రచాపమహాజ్వాలో వీరక్షయమహేన్ధనః
అతడు గొప్ప ఆయుధాల అగ్నిలా గర్జిస్తూ, అతిశయమైన విల్లు అగ్ని జ్వాలలా, వీరుల నాశనం దారిగా భయంకరంగా కనిపించాడు.
యుగాన్తాగనిసమప్రఖ్యః పరేషాం సమపద్యత । నివృత్య రథసఙ్ఘానామన్తరేణ వినిఃసృతః
యుగాంతంలో అగ్నిలా భయంకరంగా మారి, రథాల మధ్య నుంచి బయటకు వచ్చి శత్రువులను భయపెట్టాడు.
దృశ్యతే స్మ నేరన్ద్రాణాం పునర్మధ్యగతశ్చరన్ । తతః పాఞ్చాలరాజం చ ధృష్టకేతుమతీత్య చ
అతడు మళ్లీ రాజుల మధ్యలోకి ప్రవేశిస్తూ, పాంచాల రాజు దగ్గరికి, ధృష్టకేతువు వైపు వెళ్ళాడు.
పాణ్డవానీకినీమధ్యమాససాద విశాంపతే। తతః సాత్యకిభీమౌ చ పాణ్డవం చ ధనఞ్జయమ్
అతడు పాండవ సేన మధ్యలోకి చేరాడు, రాజా! అక్కడ సాత్యకి, భీముడు, ధనంజయుడు కూడా ఉన్నారు.
ద్రుపదం చ విరాటం చ ధృష్టద్యుమ్నం చ పార్షతమ్ । భీమఘోషైర్మహావేగైర్మర్మావరణభేదిభిః
ద్రుపదుడు, విరాటుడు, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు— వీరంతా గర్జించే, వేగంగా దూసుకెళ్లే, కవచాన్ని ఛేదించే బాణాలతో సిద్ధంగా ఉన్నారు.
షడేతాన్నిశితైర్భీష్మః ప్రవివ్యాధోత్తకైః శరైః । తస్య తే నిశితాన్బాణాత్సన్నివార్య మహారథాః
భీష్ముడు తన రథం మీద నుంచి ఈ ఆరుగురిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు; కానీ ఆ మహారథులు అతని బాణాలను అడ్డుకున్నారు.
దశభిర్దశభిర్భీష్మమర్దయామాసురోజసా । శిఖణ్డీ తు మహాబాణాన్యాన్ముమోచ మహారథః
వారు ఒక్కొక్కరు పది బాణాలతో భీష్మునిపై బలంగా దాడి చేశారు; శిఖండీ మహారథుడు కూడా గొప్ప బాణాలను వదిలాడు.
న చక్రుస్తే రుజం తస్య స్వర్మపుఙ్ఖాః శిలాశితాః। తతః కిరీటీ సంరబ్ధో భీష్మమేవాభ్యధావత
అయితే ఆ ఇనుప అంచులున్న బాణాలు భీష్మునికి ఏమాత్రం బాధ కలిగించలేకపోయాయి; అప్పుడు అర్జునుడు కోపంతో భీష్ముని మీద దూకాడు.
శిఖణ్డినం పురస్కృత్య ధనుశ్చాస్య సమాచ్ఛినత్। భీష్మస్య ధనుషశ్ఛేదం నామృష్యన్త మహారథాః
శిఖండిని ముందుగా ఉంచి, అర్జునుడు భీష్ముని విల్లును కోసేశాడు; భీష్ముని విల్లు తెగిపోవడాన్ని ఆ మహారథులు సహించలేకపోయారు.
ద్రోణశ్చ కృతవర్మా చ సైన్ధవశ్చ జయద్రథః । భూరిశ్రవాః శలః శల్యో భగదత్తస్తథైవ చ
ద్రోణుడు, కృతవర్ముడు, సింధు రాజు జయద్రథుడు, భూరిశ్రవ, శల, శల్యుడు, భగదత్తుడు,
సప్తైతే పరమక్రుద్ధాః కిరీటినమభిద్రుతాః । తత్ర శస్త్రాణి దివ్యాని దర్శయన్తో మహారథాః
ఈ ఏడుగురు మహారథులు పరమకోపంతో అర్జునుని మీద దూకారు; అక్కడ వారు దివ్యాయుధాలను ప్రదర్శించారు, రాజా!
అభిపేతుర్భృశం క్రుద్ధాశ్చాదయన్తశ్చ పాణ్డవమ్ । తేషామాపతతాం శబ్దః శుశ్రువే ఫల్గునం ప్రతి
వారు భయంకరంగా పాండవుని మీద దాడి చేస్తూ, అర్జునుని వైపు దూసుకొచ్చే శబ్దం ప్రతిధ్వనించింది.
ఉద్ధూతానాం యథా శబ్దః సముద్రాణాం యుగక్షయే । ఘ్నత త్వరత గృహ్ణీత విద్ధ్యధ్వమవకర్తత
యుగాంతంలో సముద్రాలు కలకలలాడే శబ్దంలా, వారు 'కొట్టండి! త్వరపడండి! పట్టుకోండి! గుచ్చండి! కోయండి!' అని అరవటం వినిపించింది.
ఇత్యాసీత్తుములః శబ్దః ఫల్గునస్య రథం ప్రతి । తం శబ్దం తుములం శ్రుత్వా పాణ్డవానాం మహారథాః
అర్జునుని రథం వైపు ఘోరమైన శబ్దం ఎగసిపడింది. ఆ గొప్ప శబ్దాన్ని విని, పాండవుల మహాబలులు—
అభ్యధావన్పరీప్సన్తః ఫల్గునం భరతర్షభ । సాత్యకిర్భీమసేనశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
భరతవంశశ్రేష్ఠా! అర్జునునికి తోడుగా ఉండాలని ఆశించి, సాత్యకి, భీమసేను, పృశాతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు—
విరాటద్రుషదౌ చోభౌ రాక్షసశ్చ ఘటోత్కచః । అభిమన్యుశ్చ సంక్రుద్ధః సప్తైతే క్రోధమూర్చ్ఛితాః
ద్రుపదుని ఇద్దరు కుమారులు, విరాటుడు, రాక్షసుడైన ఘటోత్కచుడు, కోపంతో ఉప్పొంగిన అభిమన్యుడు— వీరు ఏడుగురు కోపంతో ఊగిపోతూ—
సమభ్యధావంస్త్వరితాశ్చిత్రకార్ముకధారిణః । తేషాం సమభవద్యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్
వారు అందరూ వేగంగా, అందమైన విల్లు పట్టుకుని పరుగెత్తారు. వారందరి మధ్య ఘోరంగా, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం మొదలైంది.