విరాటస్య ప్రియో భ్రాతా శతానీకో నిపాతితః। శతానీకం చ సమరే హత్వా భీష్మః ప్రతాపవాన్
విరాటుని ప్రియమైన తమ్ముడు శతానీకుడు పడిపోయాడు. యుద్ధంలో శతానీకుణ్ణి చంపిన భీష్ముడు పరాక్రమంతో ముందుకు సాగాడు.
సహస్రాణి మహారాజ రాజ్ఞాం భల్లైరపాతయత్। ఉద్విగ్నాః సమరే యోధా విక్రోశన్తి ధనఞ్జయమ్
మహారాజా! ఆయన బాణాలతో వేలాది రాజులను పడగొట్టాడు. యుద్ధంలో బాధపడుతున్న యోధులు ధనంజయుడిని పిలిచారు.
యే చ కేచన పార్థానామభియాతా ధనఞ్జయమ్ । రాజానో భీష్మమాసాద్య గతాస్తే యమసాదనమ్
పాండవుల వైపు నుంచి ఎవరు ధనంజయుని దగ్గరకు వచ్చినా, వారు భీష్ముని ఎదుర్కొని యమలోకానికి చేరుకున్నారు.
కిరన్దశ దిశో భీష్మః శరజాలైః సమన్తతః । అతీత్య సేనాం పార్థానామవతస్థే చమూముఖే
భీష్ముడు తన బాణాల వలతో పది దిక్కులనూ కప్పేశాడు. పాండవుల సైన్యాన్ని దాటి, ఆయన ముందువైపు నిలిచాడు.
స కృత్వా సుమహత్కర్మ తస్మిన్వై దశమేఽహని। సేనయోరన్తరే తిష్ఠన్ప్రగృహీతశరాసనః
ఆ పదవ రోజు, గొప్ప కార్యాన్ని చేసి, ఆయన రెండు సైన్యాల మధ్యలో విల్లు, బాణాలతో నిలబడ్డాడు.
న చైనం పార్థివాః కేచిచ్ఛక్తా రాజన్నిరీక్షితుమ్ । మధ్యం ప్రాప్తం యథా గ్రీష్మే తపన్తం భాస్కరం దివి
రాజా! మధ్యలో నిలబడి ఉన్న భీష్ముణ్ణి, ఎవరూ చూడలేకపోయారు. ఆయన వేసవిలో ఆకాశంలో మండే సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
యథా దైత్యచమూం శక్రస్తాపయామాస సంయుగే । తథా భీష్మః పాణ్డవేయాంస్తాపయామాస భారత
ఇంద్రుడు యుద్ధంలో దైత్యుల సైన్యాన్ని కాల్చినట్లే, భీష్ముడు పాండవుల సైన్యాన్ని బాధించాడు, ఓ భారతా!
తథా చైనం పరాక్రాన్తమాలోక్య మధుసూదనః। ఉవాచ దేవకీపుత్రః ప్రీయమాణో ధనఞ్జయమ్
అలా పరాక్రమంతో ముందుకు వస్తున్న భీష్ముణ్ణి చూసి, మధుసూదనుడు, దేవకీపుత్రుడు, ఆనందంగా ధనంజయునితో ఇలా అన్నాడు.
ఏష శాన్తనవో భీష్మః సేనయోరన్తరే స్థితః । సన్నిహత్య బలాదేనం విజయస్తే భవిష్యతి
ఇతడే శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, రెండు సైన్యాల మధ్యలో నిలబడి ఉన్నాడు. ఇతడిని బలంగా ఓడిస్తే, నీ విజయమూ ఖచ్చితంగా జరుగుతుంది.
బలాత్సంస్తమ్భయస్వైనం యత్రైషా భిద్యతే చమూః । న హి భీష్మశరానన్యః సోఢుముత్సహతే విభో
ఈ సైన్యపు గణం ఎక్కడ బలహీనమవుతోందో అక్కడ బలంతో భీష్ముణ్ణి ఆపు. భీష్ముని బాణాలను మరెవరూ తట్టుకోలేరు, పరాక్రమవంతుడా!
తతస్తస్మిన్క్షణే రాజంశ్చోదితో వానరధ్వజః । సధ్వజం సరథం సాశ్వం భీష్మమన్తర్దధే శరైః
ఆ సమయంలో, రాజా, వానరధ్వజుడు ప్రేరేపించబడి, తన బాణాలతో భీష్ముని—అతని ధ్వజం, రథం, గుర్రాలు సహా—దాచిపెట్టాడు.
స చాపి కురుముఖ్యానామృషభః పాణ్డవేరితాన్। సరవ్రతైః శరవ్రాతాన్బహుధా విదుధావ తాన్
కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన, పాండవులకు శత్రువైన ఆ రథసారధి, తనవైపు వచ్చిన బాణవర్షాలను అనేక విధాలుగా చెదరగొట్టాడు.
తతః పాఞ్చాలరాజశ్చ ధృష్టకేతుశ్చ వీర్యవాన్ । పాణ్డవో భీమసేనశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
అప్పుడే పాంచాల రాజు, పరాక్రమశాలి ధృష్టకేతు, పాండవుడు భీమసేను, పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా,
యమౌ చ చేకితానశ్చ కేకయాః పఞ్చ చైవ హ । సాత్యకిశ్చ మహాబాహుః సౌభద్రోఽథ ఘటోత్కచః
యమద్వయులు, చెకితానుడు, కేకయ దేశపు ఐదుగురు సోదరులు, మహాబాహుడు సాత్యకి, సుభద్ర కుమారుడు అభిమన్యుడు, ఘటోత్కచుడు,
ద్రౌపదేయాః శిఖణ్డీ చ కున్తిభోజశ్చ వీర్యవాన్ । విరాటశ్చ మహారాజ పాణ్డవేయా మహాబలాః
ద్రౌపదీ కుమారులు, శిఖండీ, పరాక్రమవంతుడైన కుంతిభోజుడు, మహారాజు విరాటుడు—ఈ మహాబలశాలి పాండవులు,
ఏతే చాన్యే చ బహవః పీడితా భీష్మసాయకైః । సముద్ధృతాః ఫల్గునేన నిమగ్నాః శోకసాగరే
ఇంకా మరెన్నోమంది, భీష్ముని బాణాల వల్ల బాధపడుతూ, దుఃఖసాగరంలో మునిగిపోయిన వారిని అర్జునుడు రక్షించాడు.
తతః శిఖణ్డీ వేగేన ప్రగృహ్య పరమాయుధమ్। భీష్మమేవాభిదుద్రావ రక్ష్యమాణః కిరీటినా
ఆ వెంటనే శిఖండీ వేగంగా తన శ్రేష్ఠాయుధాన్ని పట్టుకొని, కిరీటధారి అర్జునుడు రక్షిస్తూ, నేరుగా భీష్మునివైపు దూసుకెళ్లాడు.
తతోఽస్యానుచరాన్హత్వా సర్వాన్రణవిభాగవిత్ । భీష్మమేవాభిదుద్రావ బీభత్సురపరాజితః
తర్వాత, యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన, అపరాజితుడైన భీమసేను, భీష్ముని అనుచరులను సంహరించి, స్వయంగా భీష్మునివైపు దాడిచేశాడు.
సాత్యకిశ్చేకితానశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః । విరాటో ద్రుపదశ్చైవ మాద్రీపుత్రౌ చ పాణ్డవౌ
సాత్యకి, చెకితానుడు, పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు, ద్రుపదుడు, మాద్రీ కుమారులు కూడా,
దుద్రువుర్భీష్మమేవాజౌ రక్షితా దృఢధన్వనా । అభిమన్యుశ్చ సమరే ద్రౌపద్యాః పఞ్చ చాత్మజాః
వారు అందరూ, ధృఢమైన ధనుస్సు పట్టినవాడి రక్షణలో, యుద్ధంలో భీష్మునివైపు దూసుకెళ్లారు. అభిమన్యుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు ఐదుగురు కూడా యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
దదృశుః సమరే భీష్మం సముద్యతమహాయుధమ్ । తే సర్వే దృఢధన్వానః సంయుగేష్వపలాయినః
వారు యుద్ధంలో, మహాయుద్ధాయుధాన్ని ఎత్తిపట్టిన భీష్ముని చూశారు. అందరూ ధృఢమైన ధనుస్సు పట్టినవారు, యుద్ధంలో వెనక్కు తగలని వీరులు.
బహుధా భీష్మమానర్చ్ఛుర్మార్గణైః క్షతమార్గణైః । విధూయ తాన్బాణగణాన్యే ముక్తాః పార్థివోత్తమైః
వారు అనేక విధాలుగా బాణాలతో భీష్మునికి గౌరవం చూపారు, ఆయన్ని గాయపరిచారు. అయితే, రాజులలో శ్రేష్ఠులైన వారు వదిలిన ఆ బాణాల మేఘాలను భీష్ముడు తేలికగా దూరం చేసేశాడు.
పాణ్డవానామదీనాత్మా వ్యగాహత వరూథినీమ్ । చక్రే శరవిఘాతం చ క్రీడన్నివ పితామహః
భీష్ముడు భయపడకుండా, పాండవుల సైన్యంలోకి ప్రవేశించి, ఆటలాడుతున్నట్టు తన బాణాలతో వారిని గాయపరిచాడు.
నాభిసంధత్త పాఞ్చాల్యే స్మయమానో ముహుర్ముహుః । స్త్రీత్వం తస్యానుసంస్మృత్య భీష్మో బాణాఞ్శిఖణ్డినే
భీష్ముడు మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ, శిఖండీకి స్త్రీత్వం గుర్తు చేసుకుని, పాంచాలునిపై తన బాణాలను ఎక్కించలేదు.
జఘాన ద్రుపదానీకే రథాన్సప్త మహారథః । తతః కిలకిలాశబ్దః క్షణేన సమభూత్తదా
ఆ మహారథి ద్రుపదుని దళంలో ఏడురథాలను సంహరించాడు. వెంటనే అక్కడ ఘోరమైన శబ్దం ఒక్కసారిగా వినిపించింది.
మత్స్యపాఞ్చాలచేదీనాం తమేకమభిధావతామ్ । తే నరాశ్వరథవ్రాతైర్మార్గణైశ్చ పరంతప
మత్స్య, పాంచాల, చేది దేశాల యోధులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, సైనికులతో కూడి, బాణవర్షాలతో ఒక్కడైన భీష్మునిపై దాడిచేశారు.
తమేకం ఛాదయామాసుర్మేఘా ఇవ దివాకరమ్ । భీష్మం భాగీరథీపుత్రం ప్రతపన్తం రణే రిపూన్
యుద్ధంలో శత్రువులను కాల్చుతున్న భాగీరథి కుమారుడు భీష్ముని, మేఘాలు సూర్యుడిని కప్పినట్టు, వారు చుట్టుముట్టారు.
తతస్తస్య చ తేషాం చ యుద్ధే దేవాసురోపమే । కిరీటీ భీష్మమానర్చ్ఛ పురస్కృత్య శిఖణ్డినమ్
ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవులు పోరాడినట్టు ఉగ్రంగా సాగింది. అప్పుడు అర్జునుడు శిఖండీని ముందుంచి, భీష్మునికి గౌరవం చూపించాడు.
ఏవం తే పాణ్డవాః సర్వే పురస్కృత్య శిఖణ్డినమ్ । వివ్యధుః సమరే భీష్మం పరివార్య సమన్తతః
అంతటా పాండవులు అందరూ శిఖండిని ముందుకు ఉంచి, భీష్ముని చుట్టుముట్టి యుద్ధంలో అతనిపై బాణాలు వర్షించారు.
శతఘ్నీభిః సుఘోరాభిః పరిఘైశ్చ పరశ్వథైః । ముద్గరైర్ముసలైః ప్రాసైః క్షేపణీయైశ్చ సర్వశః
భయంకరమైన శతఘ్నులు, గొప్ప గదలు, గొడ్డళ్ళు, ముద్గరాలు, ముసలులు, కత్తులు, కర్రలు, రకరకాల ఆయుధాలతో,