వధః పశువరాహాణాం తథైవ మృగపక్షిణామ్। శాన్తనౌ పృథివీపాలే నావర్తత తథా నృప
శాంతనువు భూమిని పాలిస్తున్నప్పుడు, పశువులు, పందులు, జింకలు, పక్షులు వధ చేయబడలేదు.
బ్రహ్మధర్మోత్తరే రాజ్యే శాన్తనుర్వినయాత్మవాన్। సమం శశాస భూతాని కామరాగవివర్జితః
ధర్మం పరిపూర్ణంగా ఉన్న రాజ్యంలో, శాంతనువు స్వీయ నియంత్రణతో, కోరికలు లేకుండా, సమంగా అన్ని జీవులను పాలించాడు.
చకోరనేత్రస్తామ్రాస్యః సింహర్షభగతిర్యువా। గుణైరనుపమైర్యుక్తః సమస్తైరాభిగామికైః। గమ్భీరః సత్వసంపన్నః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః
అతని కళ్ళు చకోరపక్షిలా, నోరు తామ్రవర్ణంగా, నడక సింహం లేదా ఎద్దు లాగా, యవ్వనంతో, అపూర్వమైన గుణాలతో, అన్ని మంచి లక్షణాలతో, లోతైన మనస్సుతో, సంపూర్ణ చంద్రునిలా ముఖంతో ఉండేవాడు.
దేవర్షిపితృయజ్ఞార్థమారభ్యన్త తదా క్రియాః। న చాధర్మేణ కేషాంచిత్ప్రాణినామభవద్వధః
ఆ సమయంలో దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతల కోసం యజ్ఞాలు జరిగేవి. ఎవరి మీదా అధర్మంతో హింస చేయడం జరగలేదు.
అసుఖానామనాథానాం తిర్యగ్యోనిషు వర్తతామ్। స ఏవ రాజా సర్వేషాం భూతానామభవత్పితా
బాధపడేవారు, ఆధారంలేని వారు, జంతు జన్మలో ఉన్నవారికి కూడా ఆ రాజు అందరికీ తండ్రిలా మారాడు.
తస్మిన్కురుపతిశ్రేష్ఠే రాజరాజేశ్వరే సతి। శ్రితా వాగభవత్సత్యం దానధర్మాశ్రితం మనః
ఆ కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు పాలిస్తున్నప్పుడు, మాటల్లో సత్యం నిలిచింది, మనస్సు దానం, ధర్మం పట్ల నిబద్ధంగా ఉండేది.
యజ్ఞార్థం పశవః సృష్టాః సంతానార్థం చ మైథునమ్।' స సమాః షోడశాష్టౌ చ చతస్రోఽష్టౌ తథాఽపరాః। రతిమప్రాప్నువన్స్త్రీషు బభూవ వనగోచరః
పశువులు యజ్ఞార్ధంగా సృష్టించబడ్డారు, సంతానం కోసం మాత్రమే సంయోగం జరిగింది. పదహారు, ఎనిమిది, నాలుగు, మరొక ఎనిమిది సంవత్సరాలు, శాంతనువు స్త్రీలతో అనురాగం లేకుండా, అడవిలో తిరిగేవాడిగా జీవించాడు.
తథారూపస్తథాచారస్తథావృత్తస్తథాశ్రుతః। గాఙ్గేయస్తస్య పుత్రోఽభూన్నామ్నా దేవవ్రతో వసుః
ఆయన రూపం, ప్రవర్తన, స్వభావం, విద్య కూడా అలానే ఉన్నవి. గంగా కుమారుడైన దేవవ్రతుడు, వసు అనే పేరుతో ఆయన కుమారుడయ్యాడు.
సర్వాస్త్రేషు స నిష్ణాతః పార్థివేష్వితరేషు చ। మహాబలో మహాసత్వో మహావీర్యో మహారథః
అతను అన్ని ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, రాజకార్యాల్లో నిపుణుడు, గొప్ప బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, పరాక్రమశాలి, మహారథుడుగా ప్రసిద్ధి గాంచాడు.
స కదాచిన్మృగం విద్ధ్వా గఙ్గామనుసరన్నదీమ్। భాగీరథీమల్పజలాం శాన్తనుర్దృష్టవాన్నృపః
ఒకసారి జింకను వేటాడి, గంగానదిని వెంబడిస్తూ, తక్కువ నీరు ఉన్న భాగీరథిని శాంతనువు రాజు చూశాడు.
తాం దృష్ట్వా చిన్తయామాస శాన్తనుః పురుషర్షభః। స్యన్దతే కిం న్వియం నాద్య సరిచ్ఛ్రేష్ఠా యథా పురా
ఆమెను చూసిన వెంటనే పురుషశ్రేష్ఠుడు శాంతను ఆశ్చర్యపడి, 'ఈ నదులలో శ్రేష్ఠమైన గంగా నది ఇంతవరకు ఎలా ప్రవహించేది, ఇప్పుడు ఎందుకు ఆగిపోయిందో?' అని ఆలోచించాడు.
తతో నిమిత్తమన్విచ్ఛన్దదర్శ స మహామనాః। కుమారం రూపసంపన్నం బృహన్తం చారుదర్శనమ్
అప్పుడు మహాత్ముడైన రాజు, దానికి కారణం తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించి, అందమైన రూపంతో, ఎత్తుగా, ఆకర్షణీయంగా ఉన్న ఒక యువకుడిని చూశాడు.
దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణం యథా దేవం పురన్దరమ్। కృత్స్నాం గఙ్గాం సమావృత్య శరైస్తీక్ష్ణైరవస్థితమ్
ఆ యువకుడు దివ్యాస్త్రాన్ని సంధిస్తూ, దేవేంద్రునిలా, గంగా నదిని అంతటిని పదునైన బాణాలతో చుట్టుముట్టి నిలబడి ఉన్నాడు.
తాం శరైరాచితాం దృష్ట్వా నదీం గఙ్గాం తదన్తికే। అభవద్విస్మితో రాజా దృష్ట్వా కర్మాతిమానుషమ్
ఆ యువకుడి దగ్గర గంగా నది బాణాలతో నిండిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, రాజు శాంతను మానవులకు అందని అద్భుత కార్యాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
జాతమాత్రం పురా దృష్టం తం పుత్రం శాన్తనుస్తదా। నోపలేభే స్మృతిం ధీమానభిజ్ఞాతుం తమాత్మజమ్
పూర్వం పుట్టిన వెంటనే చూసిన తన కుమారుడిని, ధీమంతుడైన శాంతను ఆ సమయంలో గుర్తించలేకపోయాడు, అతను తన కుమారుడని గుర్తు పట్టలేకపోయాడు.
స తు తం పితరం దృష్ట్వా మోహయామాస మాయయా। సంమోహ్య తు తతః క్షిప్రం తత్రైవాన్తరధీయత
ఆ యువకుడు తన తండ్రిని చూసి మాయతో అతన్ని మోహింపజేశాడు. అలా మోహింపజేసిన వెంటనే అక్కడే క్షణంలో అంతర్ధానమయ్యాడు.
తదద్బుతం తతో దృష్ట్వా తత్ర రాజా స శాన్తనుః। సఙ్కమానః సుతం గఙ్గామబ్రవీద్దర్శయేతి హ
ఆ అద్భుతాన్ని చూసిన తరువాత, రాజు శాంతను తన కుమారుడి కోసం తహతహలాడుతూ, గంగాదేవిని చూసి, 'నాకు అతన్ని చూపించు' అని కోరాడు.
దర్శయామాస తం గఙ్గా బిభ్రతీ రూపముత్తమమ్। గృహీత్వా దక్షిణే పాణౌ తం కుమారమలఙ్కృతమ్
అప్పుడు గంగాదేవి అత్యుత్తమ రూపంతో, అలంకారాలతో అలంకరించబడిన ఆ కుమారుడిని తన కుడి చేతిలో పట్టుకుని చూపించింది.
అలఙ్కృతామాభరణైర్విరజోమ్బరధారిణీమ్। దృష్టపూర్వామపి స తాం నాభ్యజానాత్స శాన్తనుః
ఆమె స్వయంగా ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, నిర్మలమైన వస్త్రాలు ధరించి ఉంది. శాంతను ఆమెను పూర్వం చూసినప్పటికీ, ఇప్పుడు గుర్తించలేకపోయాడు.
యం పుత్రమష్టమం రాజంస్త్వం పురా మయ్యవిన్దథాః। స చాయం పురుషవ్యాఘ్ర సర్వాస్త్రవిదనుత్తమః
పురుషశార్దూలా! నీవు పూర్వం నాలో జన్మించిన ఎనిమిదవ కుమారుడు ఇతడే. ఇతడు అన్ని ఆయుధ విద్యల్లో నిపుణుడైన శ్రేష్ఠుడు.
గృహాణేమం మహారాజ మయా సంవర్ధితం సుతమ్। ఆదాయ పురుషవ్యాఘ్ర నయస్వైనం గృహం విభో
మహారాజా! నేను పెంచిన ఈ కుమారుడిని తీసుకో. మహాబలశాలి! ఇతడిని తీసుకుని నీ ఇంటికి తీసుకువెళ్ళు.
వేదానధిజగే సాఙ్గాన్వసిష్ఠాదేష వీర్యవాన్। కృతాస్త్రః పరమేష్వాసో దేవరాజసమో యుధి
వీరు వశిష్ఠుని వద్ద నుండి అన్ని శాఖలతో కూడిన వేదాలను అభ్యసించాడు. ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడు, అద్భుతమైన విలువిద్యావంతుడు, యుద్ధంలో దేవేంద్రునితో సమానం.
సురాణాం సంమతో నిత్యమసురాణాం చ భారత। ఉశా వేద యచ్ఛాస్త్రమయం తద్వేద సర్వశః
భారతా! ఇతడు దేవతలు, అసురులు ఎప్పుడూ గౌరవించే వాడు. ఉశానుడు తెలిసిన ఆయుధ విద్య అంతా ఇతడికి పూర్తిగా తెలుసు.
తథైవాఙ్గిరసః పుత్రః సురసురనమస్కృతః। యద్వేద శాస్త్రం తచ్చాపి కృత్స్నమస్మిన్ప్రతిష్ఠితమ్
అలాగే, దేవతలు, అసురులు నమస్కరించే అంగిరసుని కుమారుడు తెలిసిన ఆయుధ శాస్త్రం మొత్తం కూడా ఇతడిలో స్థిరంగా ఉంది.
తవ పుత్రే మహాబాహౌ సాఙ్గోపాఙ్గం మహాత్మని। ఋషిః పరైరనాధృష్యో జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్
మహాబాహువైన నీ కుమారుడిలో అన్ని శాఖలతో కూడిన సంపూర్ణ విద్య స్థిరంగా ఉంది. ఇతరులకు ఎదురులేని జమదగ్ని మహర్షి ఎంత ప్రతాపవంతుడో, ఇతడూ అంతే.
యదస్త్రం వేద రాభశ్చ తదేతస్మిన్ప్రతిష్ఠితమ్। మహేష్వాసమిమం రాజన్రాజధర్మార్థకోవిదమ్
రాభుడు తెలిసిన ఆయుధ విద్య కూడా ఇతడిలో స్థిరంగా ఉంది. రాజా! ఇతడు గొప్ప విలువిద్యావంతుడు, రాజధర్మాలు, ఆర్థిక విషయాల్లో నిపుణుడు.
ఇత్యుక్త్వా సా మహాభాగా తత్రైవాన్తరధీయత।' తయైవం సమనుజ్ఞాతః పుత్రమాదాయ శాన్తనుః
ఇలా చెప్పి ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు అక్కడే అంతర్ధానమైంది. ఆమె అనుమతితో శాంతను తన కుమారుడిని తీసుకున్నాడు.
భ్రాజమానం యథాఽదిత్యమాయయౌ స్వపురం ప్రతి। పౌరవస్తు పురీం గత్వా పురన్దరపురోపమామ్
ఆయన సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ తన నగరానికి బయలుదేరాడు. పౌరవుడు, ఇంద్రుని నగరంతో సమానమైన తన రాజధానిలోకి ప్రవేశించాడు.
సర్వకామసమృద్ధార్థం మేనే సోత్మానమాత్మనా। పౌరవేషు తతః పుత్రం రాజ్యార్థమభయప్రదమ్
అతడు తనకు కావలసిన అన్ని ఐశ్వర్యాలు లభించాయని భావించి, పౌరవులలో రాజ్యాన్ని కాపాడేందుకు తన కుమారుడిని భద్రతను ఇచ్చే వారిగా నియమించాడు.
గుణవన్తం మహాత్మానం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయత్। పౌరవాఞ్శాన్తనోః పుత్రః పితరం చ మహాయశాః
గుణవంతుడు, మహాత్ముడు అయిన శాంతనువు కుమారుడు పౌరవులలో తన తండ్రిని యువరాజుగా అభిషేకించాడు.