దేవా అపి సముద్యుక్తా నాలం భీష్మం సమాసితుమ్ । కిము పార్థా మహాత్మానం మర్త్యభూతా మహాబలాః
'దేవతలు కూడా పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉన్నా భీష్ముని ఎదుర్కొనలేరు. మరి మానవులైన, ఎంత గొప్పవాళ్లైనా పాండవులు ఎలా ఎదుర్కొగలరు?'
తస్మాద్ద్రవత మా యోధాః ఫల్గునం ప్రాప్య సంయుగే । అహమద్య రణే యత్తో యోధయిష్యామి పాణ్డవమ్
'కాబట్టి, యోధులారా! యుద్ధంలో ఫల్గునుడిని ఎదుర్కొన్నప్పుడు పారిపోవద్దు. ఈ రోజు నేను నా శక్తినంతా పెట్టి పాండవునితో యుద్ధం చేస్తాను.'
సహితః సర్వతో యత్తైర్భవద్భిర్వసుధాధిపైః । తచ్ఛ్రుత్వా తు వచో రాజంస్తవ పుత్రస్య ధన్వినః
'భూమిపై పాలకులైన మీరు అందరూ అన్ని వైపులా శక్తిని ప్రదర్శించండి.' నీ విల్లు పట్టుకున్న కుమారుడు చెప్పిన ఈ మాటలు విని, రాజా!
అర్జునం ప్రతి సంయత్తా బలవన్తో మహాబలాః । తే విదేహాః కలిఙ్గాశ్చ దాసేరకగణాశ్చ హ
వీధేయులు, కలింగులు, దాసేరకులు — వీరందరూ అర్జునుడిని ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధమయ్యారు.
అభిపేతుర్నిషాదాశ్చ సౌవీరాశ్చ మహారణే । బాహ్లీకా దరదాశ్చైవ ప్రతీచ్యోదీచ్యమాలవాః
నిషాదులు, సౌవీరులు, బాహ్లీకులు, దరదులు, పశ్చిమ, ఉత్తర ప్రాంతాల మాలవులు — వీరందరూ ఆ మహాయుద్ధంలో ముందుకు సాగారు.
అభీషాహాః శూరసేనాః శిబయోఽథ వసాతయః । సాల్వః శకాస్త్రిగర్తాశ్చ అమ్బష్ఠాః కేకయౌః సహ
అభీషాహులు, శూరసేనులు, శిబులు, వసాతులు, సాల్వులు, శకులు, త్రిగర్తులు, అంబష్టులు, కేకయులు — వీరందరూ కలసి ముందుకు వచ్చారు.
అభిపేతూ రణే పార్థం పతఙ్గా ఇవ పావకమ్ । స తాన్సర్వాన్సహానీకాన్మహారాజ మహారథాన్
వారు అందరూ పార్థుడిని అగ్నిలోకి పడి పోయే పురుగుల్లా యుద్ధంలో దూసుకొచ్చారు. మహారాజా! అర్జునుడు తన సైన్యాలతో, మహారథులతో—
దివ్యాన్యస్త్రాణి సంచిన్త్య ప్రసంధాయ ధనఞ్జయః । స తైరస్త్రైర్మహావేగైర్దదాహ సుమహాబలః
ధనంజయుడు దివ్యాస్త్రాలను గుర్తు చేసుకుని, వాటిని సముచితంగా ప్రయోగించి, ఆ మహా వేగంతో ఉన్న ఆయుధాలతో శత్రువులను కాల్చేశాడు.
శరప్రతాపైర్బీభత్సుః పతఙ్గానివ పావకః । తస్య బాణసహస్రాణి సృజతో దృఢధన్వినః
అర్జునుడు తన బాణాల తాకిడితో, అగ్నిలో పడే పురుగుల్లా శత్రువులను సంహరించాడు. అతని బలమైన ధనుస్సు నుండి వేలాది బాణాలు వదిలిపడుతున్నాయి.
దీప్యమానమివాకాశే గాణ్డీవం సమదృశ్యత। తే శరార్తా మహారాజ విప్రకీర్ణమహాధ్వజాః
ఆకాశంలో గాండీవం అగ్నిలా మెరిసింది. రాజా, అర్జునుడి బాణాలకు తాకినవారు, వారి గొప్ప జెండాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి.
నాభ్యవర్తన్త రాజానః సహితా వానరధ్వజమ్ । సధ్వజా రథినః పేతుర్హయారోహా హయైః సహ
వానరధ్వజాన్ని కలిగి ఉన్నవారు సహా ఏ రాజులు కూడా అతనికి ఎదుర్కోలేకపోయారు. రథసారథులు తమ జెండాలతో కూడి పడిపోయారు; గుర్రాలపై ఉన్నవారు కూడా తమ గుర్రాలతో కలిసి నేలరాలిపోయారు.
సగజాశ్చ గజారోహాః కిరీటిశరతాడితాః । తతోఽర్జునభుజోత్సృష్టైరావృతాఽఽసీద్వసుంధరా
ఏనుగులు, వాటి పైకప్పులు అర్జునుడి బాణాలకు తాకి పడిపోయారు. అప్పుడు అర్జునుడి చేతుల నుండి వచ్చిన ఆయుధాలతో భూమి నిండిపోయింది.
విద్రుతం దిక్షు సర్వాసు శరైర్బలమదృశ్యత । అథ పార్థో మహారాజ ద్రావయిత్వా వరూథినీమ్
అన్ని దిశల్లో సైన్యం బాణాల తాకిడితో పారిపోతూ కనిపించింది. అప్పుడు, రాజా, అర్జునుడు ఆ సైన్యాన్ని ఓడించి—
దుఃశాసనాయ సుబహూన్ప్రేషయామాస సాయకాన్ । తే తు భిత్త్వా తవ సుతం దుఃశాసనమయోముఖాః
దుఃశాసనుడిపై అనేక బాణాలను వదిలాడు. ఆ ఇనుప తుంగాల బాణాలు నీ కుమారుడి శరీరాన్ని ఛేదించాయి—
ధరణీం వివిశుః సర్వే వల్మీకమివ పన్నగాః । హయాంశ్చాస్య తతో జఘ్నే సారథిం చ న్యపాతయత్
అవి అన్నీ పాములా భూలోకంలోకి ప్రవేశించాయి. ఆ తరువాత అతని గుర్రాలను చంపి, సారథిని కూడా నేలకూల్చాడు.
వివింశతిం చ వింశత్యా విరథీకృతవాన్ప్రభుః । ఆజఘాన భృశం చైవ పఞ్చభిర్నతపర్వభిః
బలవంతుడు అర్జునుడు, మరో ఇరవై బాణాలతో వివింశతిని రథం లేకుండా చేశాడు. ఐదు పదునైన బాణాలతో—
కృపం వికర్ణం శల్యం చ విద్ధ్వా బహుభిరాయసైః । చకార విరథాంశ్చైవ కౌన్తేయః శ్వేతవాహనః
కృప, వికర్ణ, శల్యులను అనేక ఇనుప బాణాలతో గాయపరిచాడు. కుంతీపుత్రుడు, తెల్ల గుర్రాలతో, వారందరినీ రథం లేకుండా చేశాడు.
ఏవం తే విరథాః సర్వే కృపః శల్యశ్చ మారిష । దుఃశాసనో వికర్ణశ్చ తథైవ చ వివింశతిః
ఇలా, కృప, శల్యుడు, దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు, వివింశతి—వారందరూ రథం లేకుండా పోయారు.
సంప్రాద్రవన్త సమరే నిర్జితాః సవ్యసాచినా । పూర్వాహ్ణే భరతశ్రేష్ఠ పరాజిత్య మహారథాన్
సవ్యసాచితో యుద్ధంలో ఓడిపోయి, వారు యుద్ధభూమిని వదిలి పారిపోయారు. ఉదయం, రాజకులలో శ్రేష్ఠుడా, మహారథులను ఓడించిన తరువాత—
ప్రజజ్వాల రణే పార్థో విధూమ ఇవ పావకః । తథైవ శరవర్షేణ భాస్కరో రశ్మివానివ
పార్థుడు యుద్ధంలో పొగ లేకుండా మండుతున్న అగ్నిలా ప్రకాశించాడు. బాణవర్షంతో ప్రకాశించే సూర్యుడిలా కనిపించాడు.
అన్యానపి మహారాజ తాపయామాస పార్థివాన్ । పరాఙ్ముఖీకృత్య తథా శరవర్షైర్మహారథాన్
రాజా, ఇతర రాజులను కూడా అర్జునుడు బాధించాడు. బాణవర్షాలతో మహారథులను పారిపోవాల్సిందేలా చేశాడు.
ప్రావర్తయత సంగ్రామే శోణితోదాం మహానదీమ్ । మధ్యేన కురుసైన్యానాం పాణ్డవానాం చ భారత
కౌరవ, పాండవ సైన్యాల మధ్యలో, యుద్ధంలో అర్జునుడు రక్తంతో నిండిన గొప్ప నదిని ప్రవహింపజేశాడు.
తస్మిన్నతిమహాభీమే రాజన్వీరవరక్షయే । భీష్మం ప్రతి పరాక్రాన్తాః పాణ్డవాః సహ సృఞ్జయైః
ఆ భయంకరమైన వీరుల సంహారంలో, రాజా, పాండవులు శృంజయులతో కలిసి భీష్మునిపై దాడికి ముందుకు వచ్చారు.
తే పరాక్రాన్తమాలోక్య యుధి రాజన్పితామహమ్ । న న్యవర్తన్త తే పుత్రా బ్రహ్మలోకపురస్కృతాః
యుద్ధంలో పితామహుని పరాక్రమాన్ని చూసి, నీ కుమారులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్ళే వారు లాగా వెనక్కి తిప్పుకోలేదు.
ఇచ్ఛన్తో నిధనం యుద్ధే స్వర్గలోకపరాయణాః । పాణ్డవానభ్యవర్తన్త తావకా యుద్ధదుర్మదాః
యుద్ధంలో మరణాన్ని కోరుతూ, స్వర్గాన్ని సాధించాలనే తపనతో, నీ యుద్ధవేగంతో ఉన్న కుమారులు పాండవులపై దాడికి ముందుకు వచ్చారు.
పాణ్డవాశ్చ మహారాజ స్మరన్తో వివిధాన్బహూన్ । క్లేశాన్కృతాన్సపుత్రేణ త్వయా పూర్వం నరాధిప
రాజా, పాండవులు కూడా, నీవు మరియు నీ కుమారుడు గతంలో వారికి కలిగించిన అనేక కష్టాలను గుర్తు చేసుకున్నారు.
భయం త్యక్త్వా రణే శూరాః స్వర్గలోకపురస్కృతాః। తావకాంస్తవ పుత్రాంశ్చ యోధయన్తి స్మ హృష్టవత్
పోరులో భయాన్ని వదిలేసి, నీ కుమారులు మరియు నీ వీరులు, స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతూ, ఆనందంగా యుద్ధం చేశారు.
గజాశ్చ రథసఙ్ఘాశ్చ బహుధా రథిభిర్హతాః । రథాశ్చ నిహతా నాగైర్హయాశ్చైవ పదాతిభిః
ఎన్నో రకాలుగా రథస్వారులు ఏనుగులను, రథ సమూహాలను చంపారు; అలాగే ఏనుగులు రథాలను, కాలాళ్లు గుర్రాలను చంపారు.
అన్తరా చ్ఛిద్యమానాని శరీరాణి శిరాంసి చ । నిపేతుర్దిక్షు సర్వాసు గజాశ్వరథయోధినామ్
మధ్యలో, ఏనుగు, గుర్రం, రథయోధుల శరీరాలు, తలలు కోసిపడుతూ, అన్ని దిశల్లో కూలిపోతున్నాయి.
ఛన్నమాయోధనం రాజన్కుణ్డలాఙ్గదధారిభిః। పతితైః పాత్యమానైశ్చ రాజపుత్రైర్మహారథైః
ఓ రాజా! కుండలాలు, వడగళ్లు ధరించిన రాజకుమారులు, మహారథులు పడిపోతూ, పోరుబూమి అంతా వీరి శవాలతో కప్పబడింది.