నీతానమన్యన్త జనా దృష్ట్వా భీష్మస్య విక్రమమ్ । న కశ్చిదేనం సమరే ప్రత్యుద్యాతి మహారథః
భీష్ముని పరాక్రమాన్ని చూసి, ప్రజలు ఆ యోధులను మరణానికి నడిపించారని అనుకున్నారు. ఆ యుద్ధంలో ఒక్క మహారథుడూ భీష్ముని ఎదుర్కొనడానికి ధైర్యం చేయలేదు.
ఋతే పాణ్డుసుతం వీరం శ్వేతాశ్వం కృష్ణసారథిమ్ । శిఖణ్డినం చ సమరే పాఞ్చాల్యమమితౌజసమ్
పాండు కుమారుడైన అర్జునుడు, తెల్ల గుర్రాలతో, కృష్ణుడు రథసారథిగా ఉన్నవాడు, ద్రుపదుని కుమారుడైన శిఖండీ— వీరిద్దరు తప్ప మరెవ్వరూ యుద్ధంలో భీష్ముని ఎదిరించలేదు.
శిఖణ్డీ తు రణే భీష్మమాసాద్య పురుషర్షభమ్ । దశభిర్నిశితైర్భల్లైరాజఘాన స్తనాన్తరే
శిఖండి యుద్ధంలో భీష్ముని దగ్గరకు వచ్చి, ఆ మహాపురుషుని ఛాతీలో పదిహేను పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
శిఖణ్డినం తు గాఙ్గేయః క్రోధదీప్తేన చక్షుషా । సంప్రేక్షత కటాక్షేణ నిర్దహన్నివ భారత
గంగేయుడు భీష్ముడు కోపంతో మండుతున్న కళ్లతో శిఖండిని పక్క చూపుతో చూస్తూ, అతన్ని కాల్చుతున్నట్టు చూశాడు, ఓ భారతా!
స్త్రీత్వం తస్య స్మరన్రాజన్సర్వలోకస్య పశ్యతః। నాజఘాన రణే భీష్మః స చ తన్నావబుద్ధవాన్
అందరూ చూస్తుండగా శిఖండికి ఒకప్పుడు స్త్రీత్వం ఉన్నదని గుర్తు చేసుకున్న భీష్ముడు యుద్ధంలో అతనిపై బాణం వేయలేదు. కానీ శిఖండి ఆ విషయం తెలియకపోయాడు.
అర్జునస్తు మహారాజ శిఖణ్డినమభాషత । అభిత్వరస్వాస్య వధే శిఖణ్డిన్రథసత్తమ
అర్జునుడు, ఓ మహారాజా, శిఖండిని ఇలా ఉత్సాహపరిచాడు: 'వేగంగా వెళ్లి అతన్ని చంపు, ఓ రథశ్రేష్ఠా!' అని అన్నాడు.
కిం తే వివక్షయా వీర జహి భీష్మం మహారథమ్ । న హ్యన్యమనుపశ్యామి కంచిద్యౌధిష్ఠిరే బలే
'ఏమిటి వీరా, ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు? భీష్ముడనే మహారథిని సంహరించు! యుధిష్ఠిరుని సైన్యంలో ఇది చేయగలిగిన వేరెవ్వరూ లేరు' అని అన్నాడు.
యః శక్తః సమరే భీష్మం యోధయేత పితామహమ్ । ఋతే త్వాం పురుషవ్యాఘ్ర సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
'యుద్ధంలో భీష్మ పితామహుని ఎదుర్కొనగలవాడు నీవు తప్ప మరొకరు లేరు, ఓ పురుషసింహా! నేను నిజమే చెబుతున్నాను.'
ఏవముక్తస్తు పార్థేన శిఖణ్డీ భరతర్షభ । శరైర్నానావిధైస్తూర్ణం పితామహముపాద్రవత్
పార్థుడు ఇలా చెప్పిన వెంటనే, శిఖండి బహువిధమైన బాణాలతో వేగంగా పితామహుని మీదికి దూసుకెళ్లాడు.
అచిన్తయిత్వా తాన్బాణాన్పితా దేవవ్రతస్తవ । అర్జునం సమరే క్రుద్ధం వారయామాస సాయకైః
ఆ బాణాలను పట్టించుకోకుండా, నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు కోపంతో యుద్ధంలో అర్జునుడిని తన బాణాలతో అడ్డగించాడు.
తథైవ చ చమూం సర్వాం పాణ్డవానాం మహారథః । అప్రైషీత్స శరైస్తీక్ష్ణైః పరలోకాయ మారిష
అలాగే, ఆ మహారథి తన పదునైన బాణాలతో పాండవుల సైన్యాన్ని మరణానికి పంపించాడు, ఓ మారిష!
తథైవ పాణ్డవా రాజన్సైన్యేన మహతా వృతాః । భీష్మం సంఛాదయామాసుర్మేఘా ఇవ దివాకరమ్
అదే విధంగా, ఓ రాజా, గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టిన పాండవులు, మేఘాలు సూర్యుని కప్పినట్లు భీష్ముని కప్పేశారు.
స సమన్తాత్పరివృతో భీష్మో హి భరతర్షభ । నిర్దదాహ రణే శూరాన్వనే వహ్నిరివ జ్వలన్
అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడి ఉన్న భీష్ముడు, యుద్ధంలో అరణ్యంలో అగ్ని మండినట్లు వీరులను కాల్చుతూ ప్రకాశించాడు, ఓ భారతశ్రేష్ఠా!
తత్రాద్భుతమపశ్యామ తవ పుత్రస్య పౌరుషమ్ । అయోధయచ్చ యత్పార్థం జుగోప చ పితామహమ్
అక్కడ నీ కుమారుని పరాక్రమాన్ని మేము ఆశ్చర్యంగా చూశాము. ఎందుకంటే అతడు అర్జునుని ఎదుర్కొని, పితామహుని రక్షించాడు.
కర్మణా తేన సమరే తవ పుత్రస్య ధన్వినః । దుఃశాసనస్య తుతుషుః సర్వే లోకా మహాత్మనః
యుద్ధంలో నీ కుమారుడు ధనుర్ధారి దుఃశాసనుడు చేసిన ఆ కార్యానికి, అన్ని లోకాలు ఆ మహాత్ముని ప్రశంసించాయి.
యదేకః సమరే పార్థాన్సానుగాన్సమయోధయత్ । న చైనం పాణ్డవా యుద్ధే వారయామాసురుల్బణమ్
ఒక్కడే పాండవులను, వారి అనుచరులను యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నాడు. ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో పాండవులు అతన్ని ఆపలేకపోయారు.
దుఃశాసనేన సమరే రథినో విరథీకృతాః । సాదినశ్చ మహేష్వాసా హస్తినశ్చ మహాబలాః
యుద్ధంలో దుఃశాసనుడు రథారోహులను రథాల్లేని వారిగా చేశాడు; గొప్ప విలువాళ్లు గుర్రాలపై, బలమైన ఏనుగులపై ఉన్నవారిని కూడా ఓడించాడు.
వినిర్భిన్నాః శరైస్తీక్ష్ణైర్నిపేతుర్వసుధాతలే । శరాతురాస్తథైవాన్యే దన్తినో విద్రుతా దిశః
పదునైన బాణాలతో గాయపడి వారు భూమిపై పడిపోయారు. మరికొందరు బాణాల దెబ్బలకు గాయపడి, వారి ఏనుగులు భయంతో అన్ని దిశలకు పారిపోయారు.
యథాగ్నిరిన్ధనం ప్రాప్య జ్వలేద్దీప్తార్చిరుల్బణమ్ । తథా జజ్వాల పుత్రస్తే పాణ్డుసేనాం వినిర్దహన్
ఎندుకు అగ్ని దొరికితే మంటలు మండిపోతాయో, అలాగే నీ కుమారుడు పాండవుల సైన్యాన్ని కాల్చేశాడు.
తం భారతమహామాత్రం పాణ్డవానాం మహారథః । జేతుం నోత్సహతే కశ్చిన్నాభ్యుద్యాతుం కథంచన
భారతులలో ఆ మహామాత్రుని జయించటానికి, లేదా ఎదుర్కొనటానికి పాండవుల మహారథులలో ఎవ్వరూ ధైర్యం చేయలేకపోయారు.
ఋతే మహేన్ద్రతనయాచ్ఛ్వేతాశ్వాత్కృష్ణసారథేః । స హి తం సమరే రాజన్నిర్జిత్య విజయోఽర్జునః
ఓ రాజా! ఇంద్రుని కుమారుడు, తెల్ల గుఱ్ఱాలతో, కృష్ణుడు రథసారధిగా ఉన్న అర్జునుడిని తప్ప మరెవ్వరూ యుద్ధంలో గెలవలేకపోయారు. అతడే గెలుపొందాడు.
భీష్మమేవాభిదుద్రావ సర్వసైన్యస్య పశ్యతః । విజితస్తవ పుత్రోఽపి భీష్మబాహువ్యపాశ్రయః
అర్జునుడు, నీ సైన్యం అంతా చూస్తుండగానే, భీష్ముని మీద నేరుగా దాడిచేశాడు. భీష్ముని భుజాల మీద ఆధారపడి ఉన్న నీ కుమారుడూ ఓడిపోయాడు.
పునః పునః సమాశ్వస్య ప్రాయుధ్యత మదోత్కటః । అర్జునస్తు రణే రాజన్యోధయన్సంవ్యరాజత
నీ కుమారుడు మళ్లీ మళ్లీ ధైర్యాన్ని తెచ్చుకుని ఉత్సాహంగా యుద్ధం చేశాడు. కానీ, రాజా! అర్జునుడు యోధులతో పోరాడుతూ యుద్ధంలో ప్రకాశించాడు.
శిఖణ్డీ తు రణే రాజన్వివ్యాధైవ పితామహమ్ । శరైరశనిసంస్పర్శైస్తథా సర్పవిషోపమైః
ఓ రాజా! శిఖండీ యుద్ధంలో పితామహుడైన భీష్ముని మీద మిణుగురు మంటలా, పాముల విషంలా గల బాణాలతో గాయపరిచాడు.
న చ స్మ తే రుజం చక్రుః పితుస్తవ జనేశ్వర । స్మయ్రమానస్తు గాఙ్గేయస్తాన్బాణాఞ్జగృహే తదా
కానీ, ఓ జనాధిపతి! ఆ బాణాలు నీ తండ్రికి ఏమాత్రం బాధ కలిగించలేదు. గంగేయుడు చిరునవ్వుతో ఆ బాణాలను స్వీకరించాడు.
ఉష్ణార్తో హి నరో యద్వజ్జలధారాః ప్రతీచ్ఛతి । తథా జగ్రాహ గాఙ్గేయః శరధారాః శిఖణ్డినః
ఎండ వేడిలో ఉన్న మనిషి నీటి జల్లును ఎలా ఆనందంగా స్వీకరిస్తాడో, అలా గంగేయుడు శిఖండీ బాణవర్షాన్ని స్వీకరించాడు.
తం క్షత్రియా మహారాజ దదృశుర్ఘోరమాహవే। భీష్మం దహన్తం సైన్యాని పాణ్డవానాం మహాత్మనాం
మహారాజా! ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో, మహాత్ములైన పాండవుల సైన్యాలను భీష్ముడు కాల్చుతున్నాడని క్షత్రియులు చూశారు.
తతోఽబ్రవీత్తవ సుతః సర్వసైన్యాని మారిష । అభిద్రవత సంగ్రామే ఫల్గునం సర్వతో రణే
అప్పుడూ, ఓ మారిష! నీ కుమారుడు అన్ని సైన్యాలకు, 'యుద్ధంలో అన్ని వైపుల నుంచి ఫల్గునుడిపై దాడిచేయండి!' అని చెప్పాడు.
భీష్మో వః సమరే సర్వాన్పాయిష్యతి ధర్మవిత్। తద్భయం సుమహత్త్యక్త్వా పాణ్డవాన్ప్రతి యుధ్యత
'ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన భీష్ముడు యుద్ధంలో మీ అందరినీ రక్షిస్తాడు. ఆ పెద్ద భయాన్ని వదిలేసి, పాండవులపై ధైర్యంగా యుద్ధం చేయండి!' అని అన్నాడు.
ఏష తాలేన మహతా భీష్మస్తిష్ఠతి పాలయన్। సర్వేషాం ధార్తరాష్ట్రాణాం సమరే శర్మ వర్మ చ
'ఇక్కడ భీష్ముడు గొప్ప బలంతో నిలబడి, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్ర కుమారులందరినీ రక్షిస్తూ, కవచంలా నిలుస్తున్నాడు.'