శిఖణ్డినం చ పుత్రాస్తే పాణ్డవం చ ధనఞ్జయమ్ । రాజభిః సమరే పార్థమభిపేతుర్జిఘాంసవః
నీ కుమారులు, రాజులతో కలిసి, యుద్ధంలో శిఖండిని, ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టి, పార్థుని చంపాలని ప్రయత్నించారు.
తస్మిన్నతిమహాభీమే సేనయోర్వై పరాక్రమే । సంప్రధావత్స్వనీకేషు మేదినీ సమకమ్పత
ఆ భయంకరమైన సైన్యాల పోరులో, వారు తమ తమ వర్గాల్లో పరుగెత్తినప్పుడు, భూమి కంపించింది.
తాన్యనీకాన్యనీకేషు సమయుధ్యన్త భారత । తావకానాం పరేషాం చ దృష్ట్వా శాన్తనవం రణే
ఓ భారతా, ఆ యుద్ధరంగంలో శాంతనువు కుమారుడిని చూసి, నీవారు, శత్రువులు — రెండూ పరస్పరం పోరాడారు.
తతస్తేషాం ప్రయతతామన్యోన్యమభిధావతామ్ । ప్రాదురాసీన్మహాశబ్దో దిక్షు సర్వాసు భారత
ఆ యోధులు పరస్పరం ఎదురెదురుగా దూకుతూ పోరాడుతుండగా, అన్ని దిక్కులా ఘోరమైన శబ్దం వ్యాపించింది, ఓ భారతా.
శఙ్ఖదున్దుభిఘోషశ్చ వారణానాం చ బృంహితైః । సింహనాదశ్చ సైన్యానాం దారుణః సమపద్యత
శంఖాలు, డుండుభులు మోగాయి; ఏనుగుల గర్జనలు, సైనికుల సింహగర్జనలు భయంకరంగా వినిపించాయి.
సా చ సర్వనరేన్ద్రాణాం చన్ద్రార్కసదృశీ ప్రభా । హారాఙ్గదకిరీటేషు నిష్ప్రభా సమపద్యత
అందరు రాజుల కాంతి చంద్రుడు, సూర్యునిలా ప్రకాశించేది; కానీ వారి హారాలు, కంకణాలు, కిరీటాలపై ఆ కాంతి మసకబారిపోయింది.
రజోమేఘాస్తు సంజజ్ఞుః శస్త్రవిద్యుద్భిరావృతాః । ధనుషాం చాపి నిర్ఘోషో దారుణః సమపద్యత
పొడుగుతున్న ఆయుధాల మెరుపులతో కూడిన ధూళి మేఘాలు ఎగిసిపడ్డాయి; విల్లుల గట్టిపాట భయంకరంగా మారింది.
బాణశఙ్ఖప్రణాదాశ్చ భేరీణాం చ మహాస్వనాః । రథఘోషశ్చ సంజజ్ఞే సేనయోరుభయోరపి
బాణాలు, శంఖాల శబ్దాలు, బేరీలు మోగిన గొప్ప ధ్వని, రథాల గర్జనలు — ఇవన్నీ రెండు సైన్యాల నుండీ వినిపించాయి.
ప్రాసశక్త్యృష్టిసఙ్ఘైశ్చ బాణౌఘైశ్చ సమాకులమ్ । నిష్ప్రకాశమివాకాశం సేనయోః సమపద్యత
ప్రాసాలు, శక్తులు, ఇష్టికలు, బాణాల వర్షంతో రెండు సైన్యాల మధ్య ఆకాశం వెలుగు కోల్పోయినట్లయింది.
అన్యోన్యం రథినః పేతుర్వాజినశ్చ మహాహవే । కుఞ్జరాన్కుఞ్జరా జఘ్నుః పాదాతాంశ్చ పదాతయః
ఆ మహాయుద్ధంలో రథస్వారులు పరస్పరం పడిపోవడం, గురిస్వారులు తలపడటం, ఏనుగులు ఏనుగులను కొట్టడం, కాలాళ్లు కాలాళ్లతో యుద్ధించడం జరిగింది.
తత్రాసీత్సుమహద్యుద్ధం కురూణాం పాణ్డవైః సహ। భీష్మహేతోర్నరవ్యాఘ్ర శ్యేనయోరామిషే యథా
అక్కడ కౌరవులు, పాండవులు భీష్ముని కోసం ఘోరమైన యుద్ధం చేశారు, మానవసింహా! అది మాంసం కోసం రెండు గద్దలు పోట్లాడినట్లు ఉండింది.
తయోః సమాగమో ఘోరో బభూవ యుధి భారత। అన్యోన్యస్య వధార్థాయ జిగీషూణాం మహాహవే
ఆ రెండు వర్గాల మధ్య యుద్ధం భయంకరంగా మారింది, ఓ భారతా! ఇద్దరూ పరస్పరం నాశనం చేయాలని, విజయం సాధించాలనే తపనతో పోరాడారు.
అభిమన్యుర్మహారాజ తవ పుత్రమయోధయత్। మహత్యా సేనయా యుక్తం భీష్మహేతోః పరాక్రమీ
ఓ మహారాజా! భీష్ముని కోసం పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ, అభిమన్యుడు గొప్ప సైన్యంతో ఉన్న నీ కుమారుడితో యుద్ధం చేశాడు.
దుర్యోధనో రణే కార్షిం నవభిర్నతపర్వభిః। ఆజఘానోరసి క్రుద్ధః పునశ్చైనం త్రిభిః శరైః
దుర్యోధనుడు యుద్ధంలో కోపంతో, కార్ష్ణిని తొమ్మిది పదునైన బాణాలతో ఛాతి మీద కొట్టి, మళ్లీ మూడు బాణాలతో దాడి చేశాడు.
తస్య శక్తిం రణే కార్ష్ణిర్మృత్యోర్జిహ్వామివాయసీమ్। ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధో దుర్యోధనరథం ప్రతి
కార్ష్ణి కోపంతో, మృత్యువు నాలుకలా ఉక్కుతో చేసిన శక్తిని దుర్యోధనుని రథం వైపు విసిరాడు.
తామాపతన్తీం సహసా ఘోరరూపాం విశాంపతే । ద్విధా చిచ్ఛేద తే పుత్రః క్షురప్రేణ మహారథః
ఓ రాజాధిరాజా! ఆ భయంకరమైన శక్తి వేగంగా వచ్చేటప్పుడు, నీ కుమారుడు పదునైన బాణంతో దాన్ని రెండు ముక్కలు చేశాడు.
తాం శక్తిం పతితాం దృష్ట్వా కార్ష్ణిః పరమకోపనః । దుర్యోధనం త్రిభిర్బాణైర్బాహ్వోరురసి చార్పయత్
ఆ శక్తి పడిపోవడం చూసి, కార్ష్ణి తీవ్రమైన కోపంతో, దుర్యోధనుని చేతులు, ఛాతిపై మూడు బాణాలు వదిలాడు.
పునశ్చైనం శరైర్ఘోరైరాజఘాన స్తనాన్తరే । దశభిర్భరతశ్రేష్ఠ దుర్యోధనమమర్షణమ్
తర్వాత మళ్లీ, ఓ భారతశ్రేష్ఠా! కార్ష్ణి దుర్యోధనుని ఛాతిపై పది ఘోరమైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తద్యుద్ధమభవద్ధోరం చిత్రరూపం చ భారత। ఈక్షితృప్రీతితజననం సర్వపార్థివపూజితమ్
ఆ యుద్ధం భయంకరంగా, అద్భుతంగా మారింది, ఓ భారతా! చూసేవారికి ఆనందాన్ని ఇచ్చింది, అందరు రాజులు దాన్ని గౌరవించారు.
భీష్మస్య నిధనార్థాయ పార్థస్య విజయాయ చ। యుయుధాతే రణే వీరౌ సౌభద్రకురుపుఙ్గవౌ
భీష్ముని మరణం కోసం, అర్జునుని విజయానికి, సౌభద్రుడు, కౌరవులలో శ్రేష్ఠుడు ఇద్దరూ యుద్ధరంగంలో పరాక్రమంగా పోరాడారు.
సాత్యకిం రభసం యుద్ధే ద్రౌణిర్బ్రాహ్మణపుఙ్గవః । ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో నారాచేన పరంతపః
యుద్ధంలో ఉగ్రంగా ఉన్న సాత్యకిని, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రౌణి, కోపంతో ముద్దెడు పదును గల బాణంతో ఛాతీపై గట్టిగా తాకాడు.
శైనేయోఽపి గురోః పుత్రం సర్వమర్మసు భారత। అతాడయదమేయాత్మా నవభిః కఙ్కపత్రిభిః
అదే సమయంలో, ఎవ్వరూ జయించలేని ధైర్యశాలి అయిన సాత్యకి, గురువు కుమారుడిని, ఓ భారతా, తొమ్మిది గద్దపక్షి రెక్కలతో చేసిన బాణాలతో శరీరంలోని ముఖ్యమైన భాగాలన్నింటిలోనూ గట్టిగా తాకాడు.
అశ్వత్థామా తు సమరే సాత్యకిం నవభిః శరైః । త్రింశతా చ పునస్తూర్ణం బాహ్వోరురసి చార్పయత్
అశ్వత్థాముడు ఆ యుద్ధంలో సాత్యకిని తొమ్మిది బాణాలతో పొడిచాడు. వెంటనే అతని చేతులు, ఛాతీపై ముప్పై పదునైన బాణాలతో వేగంగా తాకాడు.
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసో ద్రోణపుత్రేణ సాత్యకిః । ద్రోణపుత్రం త్రిభిర్బాణైరాజఘాన మహాయశాః
మహా ధనుర్ధారి అయిన సాత్యకి, ద్రోణపుత్రుడు తీవ్రంగా గాయపరిచినప్పటికీ, తన గొప్ప పేరుతో ద్రోణపుత్రునిని మూడుసార్లు బాణాలతో గట్టిగా తాకాడు.
పౌరవో ధృష్టకేతుం చ శరైరాచ్ఛాద్య సంయుగే । బహుధా దారయాంచక్రే మహేష్వాసం మహారథః
పౌరవుడు అనే మహారథి, యుద్ధంలో ధృష్టకేతువును బాణాలతో పూర్తిగా కప్పి, అనేక విధాలుగా ఆ మహా ధనుర్ధారిని గాయపరిచాడు.
తథైవ పౌరవం యుద్ధే ధృష్టకేతుర్మహారథః। త్రింశతా నిశితైర్బాణైర్వివ్యాధాశు మహాభుజః
అలాగే, బలమైన భుజాలు కలిగిన మహారథి ధృష్టకేతు, యుద్ధంలో పౌరవుని ముప్పై పదునైన బాణాలతో వేగంగా తాకాడు.
పౌరవస్తు ధనుశ్ఛిత్త్వా ధృష్టకేతోర్మహారథః । ననాద బలవన్నాదం వివ్యాధ చ శితైః శరైః
అయితే మహారథి అయిన పౌరవుడు, ధృష్టకేతువు ధనుస్సును కోసి, గట్టిగా అరవుతూ, పదునైన బాణాలతో అతనిని గాయపరిచాడు.
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ పౌరవం నిశితైః శరైః । ఆజఘాన మహారాజ త్రిసప్తత్యా శిలీముఖైః
అప్పుడు ధృష్టకేతువు ఇంకొక ధనుస్సు తీసుకుని, మహారాజా, పదునైన బాణాలతో పౌరవుని డబ్బగా డబ్బగా అరవై ఒకటి సార్లు తాకాడు.
తౌ తు తత్ర మహేష్వాసౌ మహామాత్రౌ మహారథౌ । మహతా శరవర్షేణ పరస్పరమవర్షతామ్
ఆ ఇద్దరు మహా ధనుర్ధారులు, గొప్ప మనస్సు కలిగిన మహారథులు, అక్కడ ఒకరిపై ఒకరు బాణాల వర్షాన్ని కురిపించారు.
అన్యోన్యస్య ధనుశ్ఛిత్త్వా హయాన్హత్వా చ భారత। విరథావసియుద్ధాయ సమీయతురమర్షణౌ
ఓ భారతా, వారు ఒకరికి ఒకరు ధనుస్సులను కోసి, గుర్రాలను చంపి, కోపంతో రథాల నుంచి దిగిపడి కత్తులతో యుద్ధానికి సమీపించారు.