అహం గఙ్గా జహ్నుసుతా మహర్షిగణసేవితా। దేవకార్యార్థసిద్ధ్యర్థముషితాఽహం త్వయా సహ
"నేను జహ్ను కుమార్తె గంగా, మహర్షులు సేవించే దేవతను. దేవతల పనిని నెరవేర్చేందుకు, నీతో కలిసి ఉండాను."
ఇమేఽష్టౌ వసవో దేవా మహాభాగా మహౌజసః। వసిష్ఠశాపదోషేణ మానుషత్వముపాగతాః
"ఈ ఎనిమిది వసువులు మహాశక్తులు, మహా భాగ్యవంతులు. వశిష్ఠుని శాపం వల్ల వారు మానవ జన్మ పొందారు."
తేషాం జనయితా నాన్యస్త్వదృతే భువి విద్యతే। మద్విధా మానుషీ ధాత్రీ లోకే నాస్తీహ కాచన
"ఈ భూమిపై నువ్వు తప్ప వారికి తండ్రి ఎవరూ కాలేరు. నా వంటి మానవీ తల్లి కూడా ఈ లోకంలో మరొకరు లేరు."
తస్మాత్తజ్జననీహేతోర్మానుషత్వముపాగతా। జనయిత్వా వసూనష్టౌ జితా లోకాస్త్వయాఽక్షయాః
"అందుకే, వారికి జన్మనివ్వాలనే ఉద్దేశంతో నేను మానవ రూపం ధరించాను. ఎనిమిది వసువులను జన్మనివ్వడం ద్వారా, నీవు అక్షయ లోకాలను పొందావు."
దేవానాం సమయస్త్వేష వసూనాం సంశ్రుతో మయా। జాతం జాతం మోక్షయిష్యే జన్మతో మానుషాదితి
"వసువులతో నేను చేసిన ఒప్పందం ఇదే: ప్రతి ఒక్కరు పుట్టిన వెంటనే, మానవ జన్మ నుండి విముక్తి కలిగిస్తాను."
తత్తే శాపాద్వినిర్ముక్తా ఆపవస్య మహాత్మనః। స్వస్తి తేస్తు గమిష్యామి పుత్రం పాహి మహావ్రతమ్
"అపవ మహాత్ముని శాపం వల్ల వారు విముక్తులయ్యారు. నీకు శుభం కలగాలి; నేను వెళ్తాను. ఈ మహావ్రతుడైన కుమారుని రక్షించు."
అయం తవ సుతస్తేషాం వీర్యేణ కులనన్దనః। సంభూతోతిజనం కర్మ కరిష్యతి న సంశయః।। ।। ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి పఞ్చాధికశతతమోఽధ్యాయః।। 105
"నీ కుమారుడు, వారి తేజంతో పుట్టిన వంశానందుడవు, అసాధారణ కార్యాలు చేయబోతున్నాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు."
శాన్తనోః కీర్తయిష్యామి సర్వానేవ గుణానహమ్। దమో దానం క్షమా బుద్ధిర్హ్రీర్ధృతిస్తేజ ఉత్తమమ్। నిత్యాన్యాసన్మహాసత్వే శాన్తనౌ పురుషర్షభే
శాంతనుని అన్ని గొప్ప లక్షణాలను నేను చెప్పబోతున్నాను: ఆత్మనిగ్రహం, దానం, సహనం, బుద్ధి, లజ్జ, స్థిరత, అతి ఉత్తమమైన తేజస్సు — ఇవన్నీ మహాత్ముడైన శాంతనులో ఎప్పుడూ ఉండేవి.
ఏవం స గుణసంపన్నో ధర్మార్థకుశలో నృపః। ఆసీద్భరతవంశస్య గోప్తా సర్వజనస్య చ
అలాంటి సద్గుణాలతో, ధర్మార్థాలలో నిపుణుడై, ఆ రాజు భరత వంశాన్ని, ప్రజలందరినీ కాపాడేవాడు.
కమ్బుగ్రీవః పృథువ్యంసో మత్తవారణవిక్రమః। అన్వితః పరిపూర్ణార్థైః సర్వైర్నృపతిలక్షణైః
అతనికి శంఖం వంటి మెడ, వెడల్పైన భుజాలు, మత్తయిన ఏనుగు బలమూ, రాజసమృద్ధికి కావలసిన అన్ని లక్షణాలూ ఉండేవి.
తస్య కీర్తిమతో వృత్తమవేక్ష్య సతతం నరాః। ధర్మ ఏవ పరః కామాదర్థాచ్చేతి వ్యవస్థితః
అతని చిరస్థాయిగా నిలిచిన మంచి ప్రవర్తనను చూసి, ప్రజలు ఎప్పుడూ ధర్మమే అతనికి కామార్థాలకన్నా, ధనానికి మించినదని భావించేవారు.
ఏవమాసీన్మహాసత్వః శాన్తనుర్భరతర్షభ। న చాస్య సదృశః కశ్చిద్ధర్మతః పార్థివోఽభవత్
అలా మహాత్ముడైన శాంతను, ఓ భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ధర్మంలో అతనికి సమానమైన రాజు మరొకరు లేరు.
వర్తమానం హి ధర్మేషు సర్వధర్మభృతాం వరమ్। తం మహీపా మహీపాలం రాజరాజ్యేఽభ్యషేచయన్
ధర్మంలో నిలబడినవాడిగా, అన్ని ధర్మాలను పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడిగా ఉన్న శాంతను మహారాజును, భూమిని పాలించే రాజులు రాజ్యాధికారిగా అభిషేకించారు.
వీతశోకభయాబాధాః సుఖస్వప్ననిబోధనాః। పతిం భారతగోప్తారం సమపద్యన్త భూమిపాః
బాధ, భయం, దుఃఖం లేని సుఖంగా నిద్ర లేచే రాజులు, భారత వంశాన్ని కాపాడే శాంతనువును తమ అధిపతిగా అంగీకరించారు.
తేన కీర్తిమతా శిష్టాః శక్రప్రతిమతేజసా। యజ్ఞదానక్రియాశీలాః సమపద్యన్త భూమిపాః
శాంతనువు గొప్ప పేరు, ఇంద్రుడితో సమానమైన తేజస్సు వలన, యజ్ఞాలు, దానం, సత్కార్యాలలో నిమగ్నమైన రాజులు ఆయన పాలనలో సుఖంగా జీవించారు.
శాన్తనుప్రముఖైర్గుప్తే లోకే నృపతిభిస్తదా। నియమాత్సర్వవర్ణానాం ధర్మోత్తరమవర్తత
శాంతనువు మొదలైన రాజులు లోకాన్ని రక్షిస్తున్నప్పుడు, అన్ని వర్ణాలవారు కఠినంగా ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, అత్యున్నతమైన ధర్మం లోకంలో నిలిచింది.
బ్రహ్మ పర్యచరత్క్షత్రం విశః క్షత్రమనువ్రతాః। బ్రహ్మక్షత్రానురక్తాశ్చ శూద్రాః పర్యచరన్విశః
బ్రాహ్మణులు క్షత్రియులకు సేవ చేసేవారు, ప్రజలు క్షత్రియులను అనుసరించేవారు. బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులను అభిమానించే శూద్రులు ప్రజలకు సేవ చేసేవారు.
స హాస్తినపురే రమ్యే కురూణాం పుటభేదనే। వసన్సాగరపర్యన్తామన్వశాసద్వసున్ధరామ్
హస్తినాపురం అనే అందమైన నగరంలో, కురువంశానికి మధ్యలో నివసిస్తూ, సముద్రపు అంచుల వరకు విస్తరించిన భూమిని పాలించాడు.
స దేవరాజసదృశో ధర్మజ్ఞః సత్యవాగృజుః। దానధర్మతపోయోగాచ్ఛ్రియా పరమయా యుతః
అతను దేవేంద్రుడితో సమానుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, నిజాయితీగా మాట్లాడేవాడు, నేరుగా ఉండేవాడు, దానం, ధర్మం, తపస్సు వలన అత్యున్నత ఐశ్వర్యంతో నిండినవాడు.
అరాగద్వేషసంయుక్తః సోమవత్ప్రియదర్శనః।। తేజసా సూర్యకల్పోఽభూద్వాయువేగసమో జవే। అన్తకప్రతిమః కోపే క్షమయా పృథివీసమః
అతనికి మోహం, ద్వేషం లేవు. చంద్రునిలా అందంగా కనిపించే వాడు, సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే వాడు, గాలి వేగంతో పరుగెత్తేవాడు, కోపంలో యమధర్మరాజుతో సమానం, సహనంలో భూమిలా ఉండేవాడు.
వధః పశువరాహాణాం తథైవ మృగపక్షిణామ్। శాన్తనౌ పృథివీపాలే నావర్తత తథా నృప
శాంతనువు భూమిని పాలిస్తున్నప్పుడు, పశువులు, పందులు, జింకలు, పక్షులు వధ చేయబడలేదు.
బ్రహ్మధర్మోత్తరే రాజ్యే శాన్తనుర్వినయాత్మవాన్। సమం శశాస భూతాని కామరాగవివర్జితః
ధర్మం పరిపూర్ణంగా ఉన్న రాజ్యంలో, శాంతనువు స్వీయ నియంత్రణతో, కోరికలు లేకుండా, సమంగా అన్ని జీవులను పాలించాడు.
చకోరనేత్రస్తామ్రాస్యః సింహర్షభగతిర్యువా। గుణైరనుపమైర్యుక్తః సమస్తైరాభిగామికైః। గమ్భీరః సత్వసంపన్నః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః
అతని కళ్ళు చకోరపక్షిలా, నోరు తామ్రవర్ణంగా, నడక సింహం లేదా ఎద్దు లాగా, యవ్వనంతో, అపూర్వమైన గుణాలతో, అన్ని మంచి లక్షణాలతో, లోతైన మనస్సుతో, సంపూర్ణ చంద్రునిలా ముఖంతో ఉండేవాడు.
దేవర్షిపితృయజ్ఞార్థమారభ్యన్త తదా క్రియాః। న చాధర్మేణ కేషాంచిత్ప్రాణినామభవద్వధః
ఆ సమయంలో దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతల కోసం యజ్ఞాలు జరిగేవి. ఎవరి మీదా అధర్మంతో హింస చేయడం జరగలేదు.
అసుఖానామనాథానాం తిర్యగ్యోనిషు వర్తతామ్। స ఏవ రాజా సర్వేషాం భూతానామభవత్పితా
బాధపడేవారు, ఆధారంలేని వారు, జంతు జన్మలో ఉన్నవారికి కూడా ఆ రాజు అందరికీ తండ్రిలా మారాడు.
తస్మిన్కురుపతిశ్రేష్ఠే రాజరాజేశ్వరే సతి। శ్రితా వాగభవత్సత్యం దానధర్మాశ్రితం మనః
ఆ కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు పాలిస్తున్నప్పుడు, మాటల్లో సత్యం నిలిచింది, మనస్సు దానం, ధర్మం పట్ల నిబద్ధంగా ఉండేది.
యజ్ఞార్థం పశవః సృష్టాః సంతానార్థం చ మైథునమ్।' స సమాః షోడశాష్టౌ చ చతస్రోఽష్టౌ తథాఽపరాః। రతిమప్రాప్నువన్స్త్రీషు బభూవ వనగోచరః
పశువులు యజ్ఞార్ధంగా సృష్టించబడ్డారు, సంతానం కోసం మాత్రమే సంయోగం జరిగింది. పదహారు, ఎనిమిది, నాలుగు, మరొక ఎనిమిది సంవత్సరాలు, శాంతనువు స్త్రీలతో అనురాగం లేకుండా, అడవిలో తిరిగేవాడిగా జీవించాడు.
తథారూపస్తథాచారస్తథావృత్తస్తథాశ్రుతః। గాఙ్గేయస్తస్య పుత్రోఽభూన్నామ్నా దేవవ్రతో వసుః
ఆయన రూపం, ప్రవర్తన, స్వభావం, విద్య కూడా అలానే ఉన్నవి. గంగా కుమారుడైన దేవవ్రతుడు, వసు అనే పేరుతో ఆయన కుమారుడయ్యాడు.
సర్వాస్త్రేషు స నిష్ణాతః పార్థివేష్వితరేషు చ। మహాబలో మహాసత్వో మహావీర్యో మహారథః
అతను అన్ని ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, రాజకార్యాల్లో నిపుణుడు, గొప్ప బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, పరాక్రమశాలి, మహారథుడుగా ప్రసిద్ధి గాంచాడు.
స కదాచిన్మృగం విద్ధ్వా గఙ్గామనుసరన్నదీమ్। భాగీరథీమల్పజలాం శాన్తనుర్దృష్టవాన్నృపః
ఒకసారి జింకను వేటాడి, గంగానదిని వెంబడిస్తూ, తక్కువ నీరు ఉన్న భాగీరథిని శాంతనువు రాజు చూశాడు.