ఏతదాలోక్యతే సైన్యం క్షోభ్యమాణం కిరీటినా । మహోర్మినద్ధం సుమహత్తిమినేవ మహాజలమ్
కిరీటధారి అర్జునుడు సైన్యాన్ని కలకలం చేయగా, అది మహా జలరాశిని గొప్ప మత్స్యము కలిపినట్లుగా కనిపిస్తోంది.
హాహాకిలకిలాశబ్దాః శ్రూయన్తే చ చమూముఖే । యాహి పాఞ్చాలదాయాదమహం యాస్యే యుధిష్ఠిరమ్
పోరుబీదులో 'హాయ్ హాయ్' అనే అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి. 'పాంచాల రాజకుమారుని వద్దకు వెళ్ళు! నేనయితే యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్తాను!' అని పలుకుతున్నారు.
దుర్గమం హ్యన్తరం రాజ్ఞో వ్యూహస్యామితతేజసః । సముద్రకుక్షిప్రతిమం సర్వతోఽతిరథైః స్థితైః
రాజు అమిత తేజస్సుతో ఏర్పరిచిన వ్యూహంలోనిది లోపలికి చేరడం చాలా కష్టమైనది. అది సముద్రపు లోతుల్లా, చుట్టూ మహారథులు కాపలా వహిస్తున్నారు.
సాత్యకిశ్చాభిమన్యుశ్చ ధృష్టద్యుమ్నవృకోదరౌ । పర్యరక్షన్త రాజానం యమౌ చ మనుజేశ్వరమ్
సాత్యకి, అభిమన్యుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, భీముడు, మరియు యమద్వయులు రాజును అన్ని వైపులా రక్షించారు.
ఉపేన్ద్రసదృశశ్యామో మహాశాల ఇవోద్గతః । ఏష గచ్ఛత్యనీకాగ్రే ద్వితీయ ఇవ ఫల్గునః
ఉపేంద్రుని వంటి నలుపు వర్ణంతో, గొప్ప వృక్షంలా ఎదిగిన వాడు, సైన్యపు ముందుభాగంలో రెండవ అర్జునుడిలా ముందుకు సాగుతున్నాడు.
ఉత్తమాస్త్రాణి చాధత్స్వ గృహీత్వా చ మహద్ధనుః । పార్షతం యాహి రాజానం యుధ్యస్వ చ వృకోదరమ్
నీ గొప్ప విల్లు, అతి శ్రేష్ఠ ఆయుధాలు తీసుకుని, పర్షతుల రాజు వద్దకు వెళ్ళి, భీమునితో యుద్ధం చేయి.
కో హి నేచ్ఛేత్ప్రియం పుత్రం జీవన్తం శాశ్వతీః సమాః । క్షత్రధర్మం తు సంప్రేక్ష్య తతస్త్వాం నియునజ్మ్యహమ్
తన ప్రియమైన కుమారుడు ఎన్నాళ్ళైనా బతకాలని ఎవరు కోరుకోరా? అయినా క్షత్రియ ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, నిన్ను ఇలా ఆదేశిస్తున్నాను.
ఏష చాతిరణే భీష్మో దహతే వై మహాచమూమ్ । యుద్ధేషు సదృశస్తాత యమస్య వరుణస్య చ
ఇక్కడ భీష్ముడు మహాసంగ్రామంలో సైన్యాన్ని కాల్చేస్తున్నాడు. యుద్ధంలో యముడు, వరుణుడు లాంటి శక్తి అతనికి ఉంది.
పుత్రం సమనుశాస్యైవం భారద్వాజః ప్రతాపవాన్। మహారణే మహారాజ ధర్మరాజమయోధయత్
తన కుమారునికి ఇలా ఉపదేశం చేసి, మహాబలుడు భారద్వాజుడు, మహారాజా, ఆ మహాసంగ్రామంలో ధర్మరాజుని ఎదిరించాడు.
భగదత్తః కృపః శల్యః కృతవర్తా తథైవ చ। విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ సైన్ధవశ్చ జయద్రథః
భగదత్తుడు, కృపుడు, శల్యుడు, కృతవర్మ, అవంతి దేశపు విందుడు, అనువిందుడు, సింధు రాజు, జయద్రథుడు,
చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ తథా దుర్మర్షణో యువా। దశైతే తావకా యోధా భీమసేనమయోధయన్
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, యువకుడు దుర్మర్షణుడు — వీరు పది మంది నీవారు భీమసేనుని మీద దాడి చేశారు.
మహత్యా సేనయా యుక్తా నానాదేశసముత్థయా । భీష్మస్య సమరే రాజన్ప్రార్థయానా మహద్యశః
వివిధ ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన గొప్ప సైన్యంతో, భీష్ముని నాయకత్వంలో, యుద్ధంలో గొప్ప కీర్తి కోసం ప్రయత్నించారు, ఓ రాజా.
శల్యస్తు నవభిర్బాణైర్భీమసేనమతాడయత్ । కృతవర్మా త్రిభిర్భాణైః కృపశ్చ నవభిః శరైః
శల్యుడు తొమ్మిది బాణాలతో భీమసేనుని గాయపరిచాడు. కృతవర్మ మూడు బాణాలతో, కృపుడు తొమ్మిది పదునైన బాణాలతో దాడి చేశారు.
చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ భగదత్తశ్చ మారిష । దశభిర్దశభిర్బాణైర్భీమసేనమతాడయన్
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, భగదత్తుడు ఒక్కొక్కరు భీమసేనుని మీద పది పది బాణాలు వదిలారు, ఓ మహానుభావా.
సైన్ధవశ్చ త్రిభిర్బాణైర్భీమసేనమడాయత్ । విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ పఞ్చభిః పఞ్చభిః శరైః
సింధు రాజు మూడు బాణాలతో భీమసేనుని గాయపరిచాడు. అవంతిదేశపు విందుడు, అనువిందుడు ఒక్కొక్కరు అయిదు బాణాలతో దాడి చేశారు.
దుర్మర్షణస్తు వింశత్యా పాణ్డవం నిశితైః శరైః। స తాన్సర్వాన్మహారాజ రాజమానాన్పృథక్పృథక్
దుర్మర్షణుడు పదిహేను పదునైన బాణాలతో పాండవుని గాయపరిచాడు. అయినా భీమసేనుడు, ఓ రాజా, ఆ గర్వంతో ఉన్న యోధులందరినీ ఒక్కొక్కరిని ఎదుర్కొన్నాడు.
ప్రవీరాన్సర్వలోకస్య ధార్తరాష్ట్రాన్మహారథాన్ । జఘాన సమరే వీరః పాణ్డవః పరవీరహా
పాండవుడు, శత్రువులను సంహరించే వీరుడు, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్ర కుమారులైన మహారథులను, ప్రపంచంలోని అగ్రగణ్య యోధులను ఓడించాడు.
సప్తభిః శల్యమావిధ్యత్కృతవర్మాణమష్టభిః । కృపస్య సశరం చాపం మధ్యే చిచ్ఛేద భారత
అతడు ఏడువాణులతో శల్యుడిని గాయపరిచాడు, ఎనిమిది బాణాలతో కృతవర్మను తాకాడు. యుద్ధమధ్యంలో కృపుని విల్లు, బాణాలతో సహా కోసేశాడు.
అథైనం చ్ఛిన్నధన్వానం పునర్వివ్యాధ సప్తభిః । విన్దానువిన్దౌ చ తథా త్రిభిస్త్రిభిరతాడయత్
విల్లు తెగిపోయిన కృపుని అతడు మళ్లీ ఏడుబాణాలతో గాయపరిచాడు. అలాగే విందుడిని, అనువిందుడిని తలదాల్చి ముగ్గురు బాణాలతో తాకాడు.
దుర్మర్షణం చ వింశత్యా చిత్రసేనం చ పఞ్చభిః । వికర్ణం దశభిర్బాణైః పఞ్చభిశ్చ జయద్రథమ్
దుర్మర్షణుడిని ఇరవై బాణాలతో, చిత్రసేనుడిని ఐదు బాణాలతో, వికర్ణుడిని పది బాణాలతో, జయద్రథుడిని ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
విద్ధ్వా భీమోఽనదద్ధృష్టః సైన్ధవం చ పునస్త్రిభిః । అథాన్యద్ధనురాదాయ గౌతమో రథినాం వరః
వారిని గాయపరిచిన భీముడు ధైర్యంగా గర్జించాడు. సింధు రాజును మళ్లీ మూడు బాణాలతో తాకాడు. అప్పుడు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడైన గౌతముడు మరో విల్లు తీసుకున్నాడు.
భీమం వివ్యాధ సంరబ్ధో దశభిర్నిశితైః శరైః। స విద్ధో దశభిర్బాణైస్తోత్రైరివ మహాద్విపః
కోపంతో ఉన్న గౌతముడు భీముడిని పదివేసిన పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. ఆ పదిబాణాల గాయంతో భీముడు, గొడుగు పొడవబడిన పెద్ద ఏనుగును పోలి కనిపించాడు.
తతః క్రుద్ధో మహారాజ భీమసేనః ప్రతాపవాన్ । గౌతమం తాడయామాస శరైర్బహుభిరాహవే
అప్పుడే మహారాజా, ప్రతాపశాలి భీమసేనుడు కోపంతో గౌతముడిని యుద్ధంలో అనేక బాణాలతో గాయపరిచాడు.
సైన్ధవస్య తథాఽశ్వాంశ్చ సారథిం చ త్రిభిః శరైః । ప్రాహిణోన్మృత్యులోకాయ కాలాన్తకసమద్యుతిః
సింధు రాజు గుర్రాలను, సారథిని మూడు బాణాలతో మృత్యులోకానికి పంపాడు. అతని తేజస్సు అంత్యకాల కాలముని పోలి మెరిసింది.
హతాశ్వాత్తు రథాత్తూర్ణమవప్లుత్య మహారథః । శరాంశ్చిక్షేప నిశితాన్భీమసేనస్య సంయుగే
గుర్రాలు లేని తన రథం నుంచి వెంటనే దిగి, ఆ మహారథుడు యుద్ధంలో భీమసేనునిపై పదునైన బాణాలను విసిరాడు.
తస్య భీమో ధనుర్మధ్యే ద్వాభ్యాం చిచ్ఛేద మారిష । భల్లాభ్యాం భరతశ్రేష్ఠ సైన్ధవస్య మహాత్మనః
భీముడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, రెండు బాణాలతో అతని విల్లు మధ్యలో కోసాడు. మరో రెండు విశాలమైన బాణాలతో మహాత్ముడైన సింధు రాజును గాయపరిచాడు.
స చ్ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః । చిత్రసేనరథం రాజన్నారురోహ త్వరాన్వితః
విల్లు తెగిపోయి, రథం నాశనం అయి, గుర్రాలు, సారథి చనిపోయిన అతడు, రాజా, త్వరగా చిత్రసేనుని రథంపైకి ఎక్కాడు.
అత్యద్భుతం రణే కర్మ కృతవాంస్తత్ర పాణ్డవః । మహారథాఞ్శరైర్విద్ధ్వా వారయిత్వా చ మారిష
అక్కడ పాండవుడు యుద్ధంలో అద్భుతమైన కార్యాన్ని చేశాడు. మహారథులను బాణాలతో గాయపరిచి, వారిని అడ్డుకున్నాడు.
విరథం సైన్ధవం చక్రే సర్వలోకస్య పశ్యతః । తదా న మమృషే శల్యో భీమసేస్య విక్రమమ్
ప్రపంచమంతా చూస్తుండగా, అతడు సింధు రాజును రథం లేకుండా చేశాడు. అప్పుడు భీమసేనుని పరాక్రమాన్ని శల్యుడు తట్టుకోలేకపోయాడు.
స సంధాయ శరాంస్తీక్ష్ణాన్కరమారపరిమార్జితాన్ । భీమం వివ్యాధ సమరే తిష్ఠితిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
శిల్పి మెరిపించిన పదునైన బాణాలను అమర్చి, శల్యుడు యుద్ధంలో భీముడిని గాయపరిచాడు. 'నిలు, నిలు!' అని పిలిచాడు.