విజయీ చ రణే నిత్యం భైరవాస్త్రశ్చ పాణ్డవః । `అభ్యుద్యతం రణే దృష్ట్వా భైరవాస్త్రం చ పాణ్డవమ్ ।' తస్య మార్గం పరిహరన్ద్రుతం గచ్ఛ యతవ్రత
పాండవుడు యుద్ధంలో ఎప్పుడూ విజయవంతుడే. అతని వద్ద భయంకరమైన ఆయుధం ఉంది. యుద్ధంలో అతడు ఆ ఆయుధాన్ని ఎత్తినప్పుడు, నీవు త్వరగా అతని దారిని తప్పుకో.
పశ్యాద్యైతన్మహాఘోరే సంయుగే వైశసం మహత్। హేమచిత్రాణి శూరణాం మహాన్తి చ శుభాని చ
ఇప్పుడు ఈ భయంకరమైన యుద్ధంలో ఎంతటి విధ్వంసం జరుగుతోందో చూడు. వీరుల గొప్ప, బంగారు అలంకారాలున్న కవచాలు అక్కడ కనిపిస్తున్నాయి.
కవచాన్యవదీర్యన్తే శరైః సన్నతపర్వభిః । ఛిద్యన్తే చ ధ్వజాగ్రాణి తోమరాశ్చ ధనూంషి చ
వంకర తలలు గల బాణాలతో కవచాలు చీలిపోతున్నాయి. ధ్వజాల పైభాగాలు, కత్తులు, విల్లు అన్నీ తెగిపోతున్నాయి.
ప్రాసాశ్చ విమలాస్తీక్ష్ణాః శక్త్యశ్చ కనకోజ్జ్వలాః । వైజయన్త్యశ్చ నాగానాం సంక్రుద్ధేన కిరీటినా
మెరిసే, పదునైన కటారాలు, బంగారు మెరుపుతో ఉన్న శక్తులు, ఏనుగుల విజయధ్వజాలు—all ఇవన్నీ కోపంతో ఉన్న కిరీటధారి చేత ధ్వంసమవుతున్నాయి.
నాయం సంరక్షితుం కాలః ప్రాణాన్పుత్రోపజీవిభిః । యాహి స్వర్గం పురస్కృత్య యశసే విజయాయ చ
ఇప్పుడు కుమారుల మీద ఆధారపడే వారికి ప్రాణాలను కాపాడే సమయం కాదు. పరలోకం, కీర్తి, విజయాన్ని కోరుకుంటూ ముందుకు సాగు.
రథనాగహయావర్తాం మహాఘోరాం సుదుర్గమామ్ । రథేన సంగ్రామనదీం తరత్యేష కపిధ్వజః
రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుఱ్ఱాలతో నిండిన, దాటి పోవడానికి కష్టమైన భయంకరమైన యుద్ధనదిని, కపిధ్వజుడు తన రథంతో దాటి వెళ్తున్నాడు.
బ్రహ్మణ్యతా దమో దానం తపశ్చ చరితం మహత్। ఇహైవ దృశ్యతే పార్థే భ్రాతా యస్య ధనఞ్జయః
బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తి, ఆత్మనిగ్రహం, దానం, గొప్ప తపస్సు—ఇవి అన్నీ ధనంజయుని సోదరుడైన పార్థునిలో కనిపిస్తున్నాయి.
భీమసేనశ్చ బలవాన్మాద్రీపుత్రౌ చ పాణ్డవౌ । వాసుదేవశ్చ వార్ష్ణేయో యస్య నాథో వ్యవస్థితః
బలవంతుడైన భీమసేనుడు, మాద్రీ కుమారులు, వృష్ణివంశీయుడైన వాసుదేవుడు—ఇలాంటి వారు అతనికి రక్షకులుగా ఉన్నారు.
తస్యైష మన్యుప్రభవో ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్మతేః । తపోభావితదేహస్య కోపో దహతి వాహినీమ్
ధృతరాష్ట్రుని దుర్మార్గపు కుమారుని కోపం, తపస్సుతో బలపడిన దేహంతో, ఆగ్రహం అగ్నిలా సైన్యాన్ని కాల్చేస్తోంది.
ఏష సందృశ్యతే పార్థో వాసుదేవవ్యపాశ్రయః । దారయన్సర్వసైన్యాని ధార్తరాష్ట్రాణి సర్వశః
ఇక్కడ పార్థుడు వాసుదేవుని ఆశ్రయంతో, కౌరవుల సైన్యాన్ని పూర్తిగా చీల్చి పడేస్తున్నాడు.
ఏతదాలోక్యతే సైన్యం క్షోభ్యమాణం కిరీటినా । మహోర్మినద్ధం సుమహత్తిమినేవ మహాజలమ్
కిరీటధారి అర్జునుడు సైన్యాన్ని కలకలం చేయగా, అది మహా జలరాశిని గొప్ప మత్స్యము కలిపినట్లుగా కనిపిస్తోంది.
హాహాకిలకిలాశబ్దాః శ్రూయన్తే చ చమూముఖే । యాహి పాఞ్చాలదాయాదమహం యాస్యే యుధిష్ఠిరమ్
పోరుబీదులో 'హాయ్ హాయ్' అనే అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి. 'పాంచాల రాజకుమారుని వద్దకు వెళ్ళు! నేనయితే యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్తాను!' అని పలుకుతున్నారు.
దుర్గమం హ్యన్తరం రాజ్ఞో వ్యూహస్యామితతేజసః । సముద్రకుక్షిప్రతిమం సర్వతోఽతిరథైః స్థితైః
రాజు అమిత తేజస్సుతో ఏర్పరిచిన వ్యూహంలోనిది లోపలికి చేరడం చాలా కష్టమైనది. అది సముద్రపు లోతుల్లా, చుట్టూ మహారథులు కాపలా వహిస్తున్నారు.
సాత్యకిశ్చాభిమన్యుశ్చ ధృష్టద్యుమ్నవృకోదరౌ । పర్యరక్షన్త రాజానం యమౌ చ మనుజేశ్వరమ్
సాత్యకి, అభిమన్యుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, భీముడు, మరియు యమద్వయులు రాజును అన్ని వైపులా రక్షించారు.
ఉపేన్ద్రసదృశశ్యామో మహాశాల ఇవోద్గతః । ఏష గచ్ఛత్యనీకాగ్రే ద్వితీయ ఇవ ఫల్గునః
ఉపేంద్రుని వంటి నలుపు వర్ణంతో, గొప్ప వృక్షంలా ఎదిగిన వాడు, సైన్యపు ముందుభాగంలో రెండవ అర్జునుడిలా ముందుకు సాగుతున్నాడు.
ఉత్తమాస్త్రాణి చాధత్స్వ గృహీత్వా చ మహద్ధనుః । పార్షతం యాహి రాజానం యుధ్యస్వ చ వృకోదరమ్
నీ గొప్ప విల్లు, అతి శ్రేష్ఠ ఆయుధాలు తీసుకుని, పర్షతుల రాజు వద్దకు వెళ్ళి, భీమునితో యుద్ధం చేయి.
కో హి నేచ్ఛేత్ప్రియం పుత్రం జీవన్తం శాశ్వతీః సమాః । క్షత్రధర్మం తు సంప్రేక్ష్య తతస్త్వాం నియునజ్మ్యహమ్
తన ప్రియమైన కుమారుడు ఎన్నాళ్ళైనా బతకాలని ఎవరు కోరుకోరా? అయినా క్షత్రియ ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, నిన్ను ఇలా ఆదేశిస్తున్నాను.
ఏష చాతిరణే భీష్మో దహతే వై మహాచమూమ్ । యుద్ధేషు సదృశస్తాత యమస్య వరుణస్య చ
ఇక్కడ భీష్ముడు మహాసంగ్రామంలో సైన్యాన్ని కాల్చేస్తున్నాడు. యుద్ధంలో యముడు, వరుణుడు లాంటి శక్తి అతనికి ఉంది.
పుత్రం సమనుశాస్యైవం భారద్వాజః ప్రతాపవాన్। మహారణే మహారాజ ధర్మరాజమయోధయత్
తన కుమారునికి ఇలా ఉపదేశం చేసి, మహాబలుడు భారద్వాజుడు, మహారాజా, ఆ మహాసంగ్రామంలో ధర్మరాజుని ఎదిరించాడు.
భగదత్తః కృపః శల్యః కృతవర్తా తథైవ చ। విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ సైన్ధవశ్చ జయద్రథః
భగదత్తుడు, కృపుడు, శల్యుడు, కృతవర్మ, అవంతి దేశపు విందుడు, అనువిందుడు, సింధు రాజు, జయద్రథుడు,
చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ తథా దుర్మర్షణో యువా। దశైతే తావకా యోధా భీమసేనమయోధయన్
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, యువకుడు దుర్మర్షణుడు — వీరు పది మంది నీవారు భీమసేనుని మీద దాడి చేశారు.
మహత్యా సేనయా యుక్తా నానాదేశసముత్థయా । భీష్మస్య సమరే రాజన్ప్రార్థయానా మహద్యశః
వివిధ ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన గొప్ప సైన్యంతో, భీష్ముని నాయకత్వంలో, యుద్ధంలో గొప్ప కీర్తి కోసం ప్రయత్నించారు, ఓ రాజా.
శల్యస్తు నవభిర్బాణైర్భీమసేనమతాడయత్ । కృతవర్మా త్రిభిర్భాణైః కృపశ్చ నవభిః శరైః
శల్యుడు తొమ్మిది బాణాలతో భీమసేనుని గాయపరిచాడు. కృతవర్మ మూడు బాణాలతో, కృపుడు తొమ్మిది పదునైన బాణాలతో దాడి చేశారు.
చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ భగదత్తశ్చ మారిష । దశభిర్దశభిర్బాణైర్భీమసేనమతాడయన్
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, భగదత్తుడు ఒక్కొక్కరు భీమసేనుని మీద పది పది బాణాలు వదిలారు, ఓ మహానుభావా.
సైన్ధవశ్చ త్రిభిర్బాణైర్భీమసేనమడాయత్ । విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ పఞ్చభిః పఞ్చభిః శరైః
సింధు రాజు మూడు బాణాలతో భీమసేనుని గాయపరిచాడు. అవంతిదేశపు విందుడు, అనువిందుడు ఒక్కొక్కరు అయిదు బాణాలతో దాడి చేశారు.
దుర్మర్షణస్తు వింశత్యా పాణ్డవం నిశితైః శరైః। స తాన్సర్వాన్మహారాజ రాజమానాన్పృథక్పృథక్
దుర్మర్షణుడు పదిహేను పదునైన బాణాలతో పాండవుని గాయపరిచాడు. అయినా భీమసేనుడు, ఓ రాజా, ఆ గర్వంతో ఉన్న యోధులందరినీ ఒక్కొక్కరిని ఎదుర్కొన్నాడు.
ప్రవీరాన్సర్వలోకస్య ధార్తరాష్ట్రాన్మహారథాన్ । జఘాన సమరే వీరః పాణ్డవః పరవీరహా
పాండవుడు, శత్రువులను సంహరించే వీరుడు, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్ర కుమారులైన మహారథులను, ప్రపంచంలోని అగ్రగణ్య యోధులను ఓడించాడు.
సప్తభిః శల్యమావిధ్యత్కృతవర్మాణమష్టభిః । కృపస్య సశరం చాపం మధ్యే చిచ్ఛేద భారత
అతడు ఏడువాణులతో శల్యుడిని గాయపరిచాడు, ఎనిమిది బాణాలతో కృతవర్మను తాకాడు. యుద్ధమధ్యంలో కృపుని విల్లు, బాణాలతో సహా కోసేశాడు.
అథైనం చ్ఛిన్నధన్వానం పునర్వివ్యాధ సప్తభిః । విన్దానువిన్దౌ చ తథా త్రిభిస్త్రిభిరతాడయత్
విల్లు తెగిపోయిన కృపుని అతడు మళ్లీ ఏడుబాణాలతో గాయపరిచాడు. అలాగే విందుడిని, అనువిందుడిని తలదాల్చి ముగ్గురు బాణాలతో తాకాడు.
దుర్మర్షణం చ వింశత్యా చిత్రసేనం చ పఞ్చభిః । వికర్ణం దశభిర్బాణైః పఞ్చభిశ్చ జయద్రథమ్
దుర్మర్షణుడిని ఇరవై బాణాలతో, చిత్రసేనుడిని ఐదు బాణాలతో, వికర్ణుడిని పది బాణాలతో, జయద్రథుడిని ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు.