ఆజఘాన మహాబాహుః పార్షతం తం మహారథమ్ । తం చైవ పార్షతో రాజన్హార్దిక్యం నవభిః శరైః
బలవంతుడైన హార్దిక్యుడు ఆ మహారథి పార్థసుతుడిని గాయపరిచాడు. అలాగే పార్థసుతుడు కూడా హార్దిక్యుడిని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు, ఓ రాజా!
వివ్యాధ నిశితైస్తీక్ష్ణైః కఙ్కపత్రైరజిహ్నగైః । తయోః సమభవద్యుద్ధం భీష్మహేతోర్మహాహవే
వాళ్లు ఇద్దరూ పదునైన, నేరుగా వెళ్ళే, గద్దపక్షి రెక్కలతో చేసిన బాణాలతో పరస్పరం గాయపరిచుకున్నారు. భీష్ముని కోసం వారి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
అన్యోన్యాతిశయే యుక్తం యథా వృత్రమహేన్ద్రయోః । భీమసేనం తథాఽఽయాన్తం భీష్మం ప్రతి మహారథమ్
వాళ్ల పోరాటం పరస్పర శక్తి ప్రదర్శనతో, వృత్రాసురుడు-ఇంద్రుడు పోరాటంలా జరిగింది. అలాగే భీమసేనుడు మహారథి అయిన భీష్ముని ఎదురుగా ముందుకు వచ్చాడు.
భూరిశ్రవాభ్యయాత్తూర్ణం తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ । సౌమదత్తిరథో భీమమాజఘాన స్తనాన్తరే
భూరిశ్రవుడు వేగంగా వచ్చి, 'నిలువు! నిలువు!' అని అరవాడు. సౌమదత్తి భీముడిని ఛాతీలో బలంగా గాయపరిచాడు.
నారాచేన సుతీక్ష్ణేన రుక్మపుఙ్ఖేన సంయుగే। ఉరఃస్థేన బభౌ తేన భీమసేనః ప్రతాపవాన్
పసిడి రెక్కలతో, పదునైన నారాచ బాణం యుద్ధంలో భీముని ఛాతీలో పడి ఉండగా, భీమసేనుడు మహాప్రతాపంతో మెరిసిపోయాడు.
స్కన్దశక్త్యా యథా క్రౌఞ్చః పురా నృపతిసత్తమ। తౌ శరాన్సూర్యసంకాశాన్కర్మారపరిమార్జితాన్
ఎప్పుడో స్కందుడు తన శక్తితో క్రౌంచ పక్షిని గాయపరిచినట్లు, ఆ ఇద్దరూ సూర్యుడిలా మెరిసే, పనివారు తయారు చేసిన బాణాలతో—
అన్యోన్యస్య రణే క్రుద్ధౌ చిక్షిపతే నరర్షభౌ । భీమో భీష్మవధాకాఙ్క్షీ సౌమదత్తిం మహారథమ్
ఆ ఇద్దరు మానవ రుషభులు యుద్ధంలో కోపంతో పరస్పరం బాణాలు వదిలారు. భీష్ముని వధకాంక్షతో భీముడు, సౌమదత్తి మహారథిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు.
తథా భీష్మజయే గృధ్నుః సౌమదత్తిస్తూ పాణ్డవమ్ । కృతప్రతికృతే యత్తౌ యోధయామాసతూ రణే
అలాగే భీష్మునిపై విజయాన్ని కోరుకుంటూ సౌమదత్తి పాండవునితో యుద్ధం చేశాడు. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ పోరాడారు.
యుధిష్ఠిరం తు కౌన్తేయం మహత్యా సేనయా వృత్తమ్। భీష్మాభిముఖమాయాన్తం భారద్వాజో న్యవారయత్
కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు గొప్ప సైన్యంతో భీష్ముని వైపు వస్తుండగా, భరద్వాజుడు ద్రోణుడు అతన్ని అడ్డగట్టాడు.
ద్రోణస్య రథనిర్ఘోషం పర్జన్యనినదోపమమ్ । శ్రుత్వా ప్రభద్రకా రాజన్సమకమ్పన్త మారిష
ద్రోణుని రథధ్వని మేఘగర్జనలా వినిపించగానే, ప్రభద్రకులు, ఓ రాజా! భయంతో వణికిపోయారు.
సా సేనా మహతీ రాజన్పాణ్డుపుత్రస్య సంయుగే। ద్రోణేన వారితా యత్తా న చచాల పదాత్పదమ్
పాండుపుత్రుని ఆ గొప్ప సైన్యం, ఓ రాజా! యుద్ధంలో ద్రోణుడు అడ్డగట్టినా, ఒక్క అడుగు కూడా వెనక్కి తగ్గలేదు.
చేకితాన రణే యత్తం భీష్మం ప్రతి జనేశ్వర । చిత్రసేనస్తవ సుతః క్రుద్ధరూపమవారయత్
భీష్ముని మీద ధైర్యంగా యుద్ధానికి సిద్ధమైన చెకితానుడిని, నీ కుమారుడు చిత్రసేనుడు కోపంగా ఎదుర్కొని అడ్డగట్టాడు.
భీష్మహేతోః పరాక్రాన్తశ్చిత్రసేనః పరాక్రమీ । చేకితానం పరం శక్త్యా యోధయామాస భారత
భీష్ముని కోసం పరాక్రమంతో నిండిన చిత్రసేనుడు గొప్ప శక్తిని చేతబట్టి చెకితానుని మీద యుద్ధానికి దిగాడు, ఓ భారతా.
తథైవ చేకితానోఽపి చిత్రసేనమవారయత్ । తద్యుద్ధమాసీత్సుమహత్తయోస్తత్ర సమాగమే
అలాగే చెకితానుడు కూడా చిత్రసేనుని ఎదుర్కొని నిలిపాడు. ఇద్దరి మధ్య అక్కడ గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
అర్జునో వార్యమాణస్తు బహుశస్తత్ర భారత । విముఖీకృత్య పుత్రం తే సేనాం తవ మమర్ద హ
అర్జునుడు అక్కడ ఎన్నిసార్లు ఆపినప్పటికీ, నీ కుమారుని వెనక్కు తిప్పి, నీ సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు, ఓ భారతా.
దుఃశాసనోఽపి పరయా శక్త్యా పార్థమవారయత్। కథం భీష్మం న నో హన్యాదితి నిశ్చిత్య భారత
దుఃశాసనుడు కూడా గొప్ప శక్తితో పార్థుని అడ్డగించాడు. 'భీష్ముని ఎలా చంపకుండా ఉంటాం?' అని నిర్ణయించుకున్నాడు, ఓ భారతా.
సా వధ్యమానా సమరే పుత్రస్య తవ వాహినీ । లోడ్యతే రథిభిః శ్రేష్ఠైస్తత్రతత్రైవ భారత
నీ కుమారుని సైన్యం యుద్ధంలో చంపబడుతూ, అక్కడక్కడా రథయోధుల చేతిలో తిప్పబడింది, ఓ భారతా.
అథ వీరో మహేష్వాసో మత్తవారణవిక్రమః। సమాదాయ మహచ్చాపం మత్తవారణవారణమ్
ఆ సమయంలో, మహా ధనుర్ధారి, మత్తయిన ఏనుగు వలె ధైర్యంతో ఉన్న వీరుడు, గొప్ప విల్లు తీసుకున్నాడు.
విధున్వానో నరశ్రేష్ఠో ద్రావయాణో వరూథినీమ్ । పృతనాం పాణ్డవేయానాం గాహమానో మహాబలః
ఆ మనుషులలో శ్రేష్ఠుడు తన విల్లు ఊపుతూ, శత్రు వరుసలను చెదరగొడుతూ, పాండవుల సైన్యంలో బలంగా చొచ్చుకుపోయాడు.
నిమిత్తాని నిమిత్తజ్ఞః సర్వతో వీక్ష్య వీర్యవాన్ । ప్రతపన్తమనీకాని ద్రోణః పుత్రమభాషత
ప్రతి దిశలో శకునాలను గమనించి, వాటి అర్థాన్ని తెలిసిన ధైర్యవంతుడైన ద్రోణుడు, సైన్యాలు మంటలతో ఉప్పొంగుతున్నప్పుడు తన కుమారునితో ఇలా చెప్పాడు.
అయం హి దివసస్తాత యత్ర పార్థో మహాబలః। జిఘాంసుః సమరే భీష్మం పరం యత్నం కరిష్యతి
ఈ రోజు, నా కుమారా, మహాబలుడు పార్థుడు యుద్ధంలో భీష్ముని చంపాలని తపించి, తనంతట తాను పరాకాష్ట ప్రయత్నం చేయబోతున్నాడు.
ఉత్పతన్తి హి మే బాణా ధనుః ప్రస్ఫురతీవ చ । యోగమస్త్రాణి నేచ్ఛన్తి క్రూరం మే వర్తతే మనః
నా బాణాలు ముందుకు దూకుతున్నాయి, నా విల్లు కంపించుతున్నట్లు ఉంది, ఆయుధాలు కలవడం ఇష్టపడటం లేదు, నా మనసు క్రూరతతో నిండిపోయింది.
దిక్ష్వశాన్తాని ఘోరాణి వ్యాహరన్తి మృగద్విజాః । నీచైర్గృధ్రా నిలీయన్తే భారతానాం చమూం ప్రతి
ప్రతి దిశలో భయంకరమైన, ఉల్లాసంగా లేని జంతువులు, పక్షులు అరుస్తున్నాయి; గద్దలు తక్కువగా దాగి, కౌరవుల సైన్యాన్ని చూస్తున్నాయి.
నష్టప్రభ ఇవాదిత్యః సర్వతో లోహితా దిశః । రసతే వ్యథతే భూమిః కమ్పతీవ చ సర్వశః
సూర్యుడు కాంతి కోల్పోయినట్టు కనిపిస్తున్నాడు, అన్ని దిశలు ఎర్రగా మారాయి; భూమి నడుము కంపిస్తోంది, ప్రతిచోటా దద్దరిల్లుతోంది.
కఙ్కగృధ్రా బలాకాశ్చ వ్యాహరన్తి ముహుర్ముహుః । శివాశ్చైవాశివా ఘోరా వేదయన్త్యో మహద్భయమ్
కాకులు, గద్దలు, కొంగలు మళ్లీ మళ్లీ అరుస్తున్నాయి; శుభమైనవి, అశుభమైనవి, భయంకరమైనవి, పెద్ద భయాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
పపాత మహతీ చోల్కా మధ్యేనాదిత్యమణ్డలాత్। సకబన్ధశ్చ పరిఘో భానుమావృత్య తిష్ఠతి
సూర్య మండల మధ్య నుంచి పెద్ద ఉల్క పడి వచ్చింది; తలలేని గొప్ప గద ఒకటి సూర్యుని కప్పి నిలిచింది.
పరివేషస్తథా ఘోరశ్చన్ద్రభాస్కరయోరభూత్। వేదయానో భయం ఘోరం రాజ్ఞాం దేహావకర్తనమ్
చంద్రుడు, సూర్యుని చుట్టూ భయంకరమైన వలయం ఏర్పడింది; అది ఘోరమైన భయం, రాజుల మరణాన్ని సూచిస్తోంది.
దేవతాయతనస్థాశ్చ కౌరవేన్ద్రస్య దేవతాః । కమ్పన్తే చ హసన్తే చ నృత్యన్తి చ రుదన్తి చ
కౌరవ రాజు దేవాలయాలలో ఉన్న దేవతలు కంపిస్తున్నారు, నవ్వుతున్నారు, నాట్యం చేస్తున్నారు, ఏడుస్తున్నారు.
అపసవ్యం గ్రహాశ్చక్రురలక్ష్మాణం దివాకరమ్ । అవాక్శిరాశ్చ భగవానుపాతిష్ఠత చన్ద్రకమాః
గ్రహాలు ఎడమవైపు తిరిగి, సూర్యునికి దురదృష్టాన్ని కలిగించాయి; చంద్రుడు తలకిందుగా నిలిచాడు.
వపూంషి చ నరేన్ద్రాణాం విగతాభాని లక్షయే । ధార్తరాష్ట్రస్య సైన్యేషు న చ భ్రాజన్తి దంశితాఃక
రాజుల శరీరాలు కాంతిని కోల్పోయినట్టు కనిపిస్తున్నాయి; ధృతరాష్ట్రుని సైన్యంలో అలంకరించబడినవారు మెరుగు కోల్పోయారు.