విరాటద్రుపదౌ వృద్ధౌ వారయనతౌ మహాచమూమ్ । భీష్మం చ యుధి సంరబ్ధావాద్రవన్తౌ మహారథౌ
వృద్ధులు అయిన విరాటుడు, ద్రుపదుడు, మహా సైన్యాన్ని అడ్డుకుంటూ, మహారథులైన వారు కోపంతో యుద్ధంలో భీష్మునిపై దూసుకొచ్చారు.
అశ్వత్థామా రణే క్రుద్ధః సమియాద్రథసత్తమః। తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తయోస్తస్య చ భారత
అప్పుడు అశ్వత్థాముడు, రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు, కోపంతో యుద్ధరంగంలోకి వచ్చాడు. ఆ తరువాత వారి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది, ఓ భారతా!
విరాటో దశభిర్భల్లైరాజఘాన పరంతప । యతమానం మహేష్వాసం ద్రౌణిమాహవశోభినమ్
విరాటుడు, యుద్ధంలో కాంతివంతంగా పోరాడుతున్న ద్రోణుని కుమారుడిని, పది వెడల్పాటి బాణాలతో గాయపరిచాడు.
ద్రుపదశ్చ త్రిభిర్బాణైర్వివ్యాధ నిశితైస్తదా। గురుపుత్రం సమాసాద్య ప్రహరన్తౌ మహాబలౌ
ద్రుపదుడు కూడా, పదునైన మూడు బాణాలతో గురుపుత్రుడైన అశ్వత్థాముని గాయపరిచాడు. ఇద్దరూ మహాబలులు పోరాడుతూ ఎదురుపడ్డారు.
అశ్వత్థామా తతస్తౌ తు వివ్యాధ బహుభిః శరైః। విరాటద్రుపదౌ వీరౌ భీష్మం ప్రతి సముద్యతౌ
తర్వాత అశ్వత్థాముడు, భీష్మునిపై దూసుకొంటున్న వీరులైన విరాటుడు, ద్రుపదుడు ఇద్దరినీ అనేక బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ వృద్ధయోశ్చరితం మహత్। యద్ద్రౌణిసాయకాన్ఘోరాన్ప్రత్యవారయతాం యుధి
అక్కడ ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు యుద్ధంలో ద్రోణుని కుమారుడి భయంకరమైన బాణాలను అడ్డుకున్న విధానం ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
సహదేవం తథాఽఽయాన్తం కృపః శారద్వతోఽభ్యయాత్। యథా నాగో వనే నాగం మత్తో మత్తముపాద్రవత్
అలాగే సహదేవుడు ముందుకు వస్తుండగా, శారద్వతుని కుమారుడైన కృపుడు, అడవిలో మత్తుగా ఉన్న ఏనుగు మరొక మత్తు ఏనుగును ఎలా దాడి చేస్తాడో అలా అతనిపై దూసుకొచ్చాడు.
కృపశ్చ సమరే శూరో మాద్రీపుత్రం మహారథమ్ । ఆజఘాన శరైస్తూర్ణం సప్తత్యా రుక్మభూషణైః
యుద్ధంలో వీరుడైన కృపుడు, మాద్రీ కుమారుడైన సహదేవునిపై, బంగారు అలంకారాలున్న డెబ్బై బాణాలతో వేగంగా దాడి చేశాడు.
తస్య మాద్రీసుతశ్చాపం ద్విధా చిచ్ఛేద సాయకైః । అథైనం ఛిన్నధన్వానం వివ్యాధ నవభిః శరైః
అప్పుడు మాద్రీ కుమారుడు తన బాణాలతో కృపుని ధనుస్సును రెండు ముక్కలు చేశాడు. ఆ తరువాత ఆయుధం లేని అతనిపై తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ సమరే భారసాధనమ్ । మాద్రీపుత్రం సుసంహృష్టో దశభిర్నిశితైః శరైః
అప్పుడే కృపుడు మరో బలమైన ధనుస్సు తీసుకుని, యుద్ధంలో ఆనందంగా మాద్రీ కుమారుడి ఛాతీపై పదిహేను పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు.
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధ ఇచ్ఛన్భీష్మస్య జీవితమ్ । తథైవ పాణ్డవో రాజఞ్ఛారద్వతమమర్షణమ్
కోపంతో, భీష్ముని ప్రాణాలు తీయాలని ఆశిస్తూ, మాద్రీ కుమారుడి ఛాతీపై దాడి చేశాడు. అలాగే, ఓ రాజా! పాండవుడు కూడా శారద్వతుని అణచలేని ధైర్యాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో భీష్మస్య వధకాఙ్క్షయా । తయోర్యుద్ధం సమభవద్ధోరరూపం భయావహమ్
కోపంతో, భీష్ముని మరణాన్ని కోరుతూ, పాండవుడు శారద్వతుని కుమారుడి ఛాతీపై బలంగా దాడి చేశాడు. వారి యుద్ధం భయంకరంగా, భయపెట్టేలా మారింది.
నకులం తు రణే క్రుద్ధో వికర్ణః శత్రుతాపనః । వివ్యాధ సాయకైః షష్ట్యా రక్షన్భీష్మం మహాబలమ్
యుద్ధంలో శత్రువులను బాధించే వికర్ణుడు, కోపంతో మాద్రీ కుమారుడైన నకులుని అరవై బాణాలతో గాయపరిచాడు, భీష్ముని రక్షిస్తూ.
నకులోఽపి భృశం విద్ధస్తవ పుత్రేణ ధీమతా। వికర్ణం సప్తసప్తత్యా నిర్బిభేద శిలీముఖైః
నీ బుద్ధిమంతుడైన కుమారుడి చేతిలో నకులు తీవ్రంగా గాయపడ్డా, వికర్ణుడిని డెబ్బై ఏడు ఇనుప తుప్పుల బాణాలతో పొడిచాడు.
తత్ర తౌ నరశార్దూలౌ భీష్మహేతోః పరంతపౌ । అన్యోన్యం జఘ్నుతుర్వీరౌ గోష్ఠే గోవృషభావివ
అక్కడ ఆ ఇద్దరు మానవ సింహులు, శత్రువులను జయించే వీరులు, భీష్ముని కోసం, ఒక గొశాలలో రెండు ఎద్దుల్లా పరస్పరం పోరాడారు.
ఘటోత్కచం రణే యాన్తం నిఘ్నన్తం తవ వాహినీమ్ । దుర్ముఖః సమరే ప్రాయాద్భీష్యహేతోః పరాక్రమీ
ఓ రాజా! ఘటోత్కచుడు యుద్ధంలో నీ సైన్యాన్ని చంపుతూ ముందుకు వస్తుండగా, ధైర్యవంతుడైన దుర్ముఖుడు భీష్ముని కోసం సమరంలో ఎదురెళ్లాడు.
హైడిమ్బస్తు రణే రాజన్దుర్ముఖం శత్రుతాపనమ్ । ఆజఘానోరసి క్రుద్ధః శరేణానతపర్వణా
ఓ రాజా! హిడింబుని కుమారుడు ఘటోత్కచుడు, శత్రువులను బాధించే దుర్ముఖుడిని యుద్ధంలో కోపంతో, పదునైన బాణంతో ఛాతీలో గట్టిగా గాయపరిచాడు.
భీమసేనసుతం చాపి దుర్ముఖః సుముఖైః శరైః। షష్ట్యా వీరో నదన్హృష్టో వివ్యాధ రణమూర్ధని
దుర్ముఖుడు ఆనందంతో గర్జిస్తూ, భీమసేనుని కుమారుడిని యుద్ధరంగంలో అరవై అందమైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
ధృష్టద్యుమ్నం తథాఽఽయాన్తం భీష్మస్య వధకాఙ్క్షిణమ్ । హార్దిక్యో వారయామాస రథశ్రేష్ఠం మహారథః
భీష్ముని వధకాంక్షతో ముందుకు వస్తున్న ధృష్టద్యుమ్నుడిని, గొప్ప రథసారధి అయిన హార్దిక్యుడు అడ్డగించాడు.
హార్దిక్యః పార్షతం చాపి విద్ధ్వా పఞ్చభిరాయసైః । పునః పఞ్చాశతా తూర్ణం తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
హార్దిక్యుడు పార్థసుతుడిని ఐదు ఇనుప బాణాలతో గాయపరిచి, వెంటనే మరో యాభై బాణాలతో వేగంగా వదిలి, 'నిలువు! నిలువు!' అని అరవాడు.
ఆజఘాన మహాబాహుః పార్షతం తం మహారథమ్ । తం చైవ పార్షతో రాజన్హార్దిక్యం నవభిః శరైః
బలవంతుడైన హార్దిక్యుడు ఆ మహారథి పార్థసుతుడిని గాయపరిచాడు. అలాగే పార్థసుతుడు కూడా హార్దిక్యుడిని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు, ఓ రాజా!
వివ్యాధ నిశితైస్తీక్ష్ణైః కఙ్కపత్రైరజిహ్నగైః । తయోః సమభవద్యుద్ధం భీష్మహేతోర్మహాహవే
వాళ్లు ఇద్దరూ పదునైన, నేరుగా వెళ్ళే, గద్దపక్షి రెక్కలతో చేసిన బాణాలతో పరస్పరం గాయపరిచుకున్నారు. భీష్ముని కోసం వారి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
అన్యోన్యాతిశయే యుక్తం యథా వృత్రమహేన్ద్రయోః । భీమసేనం తథాఽఽయాన్తం భీష్మం ప్రతి మహారథమ్
వాళ్ల పోరాటం పరస్పర శక్తి ప్రదర్శనతో, వృత్రాసురుడు-ఇంద్రుడు పోరాటంలా జరిగింది. అలాగే భీమసేనుడు మహారథి అయిన భీష్ముని ఎదురుగా ముందుకు వచ్చాడు.
భూరిశ్రవాభ్యయాత్తూర్ణం తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ । సౌమదత్తిరథో భీమమాజఘాన స్తనాన్తరే
భూరిశ్రవుడు వేగంగా వచ్చి, 'నిలువు! నిలువు!' అని అరవాడు. సౌమదత్తి భీముడిని ఛాతీలో బలంగా గాయపరిచాడు.
నారాచేన సుతీక్ష్ణేన రుక్మపుఙ్ఖేన సంయుగే। ఉరఃస్థేన బభౌ తేన భీమసేనః ప్రతాపవాన్
పసిడి రెక్కలతో, పదునైన నారాచ బాణం యుద్ధంలో భీముని ఛాతీలో పడి ఉండగా, భీమసేనుడు మహాప్రతాపంతో మెరిసిపోయాడు.
స్కన్దశక్త్యా యథా క్రౌఞ్చః పురా నృపతిసత్తమ। తౌ శరాన్సూర్యసంకాశాన్కర్మారపరిమార్జితాన్
ఎప్పుడో స్కందుడు తన శక్తితో క్రౌంచ పక్షిని గాయపరిచినట్లు, ఆ ఇద్దరూ సూర్యుడిలా మెరిసే, పనివారు తయారు చేసిన బాణాలతో—
అన్యోన్యస్య రణే క్రుద్ధౌ చిక్షిపతే నరర్షభౌ । భీమో భీష్మవధాకాఙ్క్షీ సౌమదత్తిం మహారథమ్
ఆ ఇద్దరు మానవ రుషభులు యుద్ధంలో కోపంతో పరస్పరం బాణాలు వదిలారు. భీష్ముని వధకాంక్షతో భీముడు, సౌమదత్తి మహారథిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు.
తథా భీష్మజయే గృధ్నుః సౌమదత్తిస్తూ పాణ్డవమ్ । కృతప్రతికృతే యత్తౌ యోధయామాసతూ రణే
అలాగే భీష్మునిపై విజయాన్ని కోరుకుంటూ సౌమదత్తి పాండవునితో యుద్ధం చేశాడు. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ పోరాడారు.
యుధిష్ఠిరం తు కౌన్తేయం మహత్యా సేనయా వృత్తమ్। భీష్మాభిముఖమాయాన్తం భారద్వాజో న్యవారయత్
కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు గొప్ప సైన్యంతో భీష్ముని వైపు వస్తుండగా, భరద్వాజుడు ద్రోణుడు అతన్ని అడ్డగట్టాడు.
ద్రోణస్య రథనిర్ఘోషం పర్జన్యనినదోపమమ్ । శ్రుత్వా ప్రభద్రకా రాజన్సమకమ్పన్త మారిష
ద్రోణుని రథధ్వని మేఘగర్జనలా వినిపించగానే, ప్రభద్రకులు, ఓ రాజా! భయంతో వణికిపోయారు.