యమదణ్డోపమాం ఘోరాం చిక్షేప పరమాహవే। తామాపతన్తీం సహసా తస్య బాహుబలేరితామ్
యమధండంలా భయంకరంగా ఉన్న ఆ కటారిని, అతను మహాయుద్ధంలో విసిరాడు. తన భుజబలంతో విసిరిన ఆ ఆయుధం వేగంగా దూసుకొచ్చింది.
సాత్యకిః సమరే రాజన్ద్విధా చిచ్ఛేద సాయకైః । తతః పపాత సహసా సహోల్కేవ హతప్రభా
రాజా, యుద్ధంలో సాత్యకుడు ఆ కటారిని బాణాలతో రెండు ముక్కలు చేశాడు. వెంటనే అది తేజస్సు కోల్పోయిన ఉల్కలా నేలపై పడిపోయింది.
శక్తిం వినిహతాం దృష్ట్వా పుత్రస్తవ విశాంపతే । మహతా రథవంశేన వారయామాస మాధవమ్
ఆ కటారి నాశనం అయినదాన్ని చూసి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన నీ కుమారుడు, గొప్ప రథాల వరుసతో మాధవుని అడ్డగించాడు.
తథా పరివృతం దృష్ట్వా వార్ష్ణేయానాం మహారథమ్। దుర్యోధనో భృశం క్రుద్ధో భ్రాతౄన్సర్వానువాచ హ
అలా వర్ష్ణివంశపు మహారథుడు చుట్టుముట్టబడ్డాడని చూసి, దుర్యోధనుడు చాలా కోపంతో తన అన్నదమ్ములందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
తథా కురుత కౌరవ్యా యథాః వః సాత్యకో యుధి । న జీవన్ప్రతినిర్యాతి మహతోఽస్మాద్రథవ్రజాత్
కౌరవులారా! మీరు అలా చేయండి, యుద్ధంలో ఈ గొప్ప రథాల సమూహం నుండి సాత్యకుడు బతికి బయటకు పోకుండా చూడండి.
తస్మిన్హతే హతం మన్యే పాణ్డవానాం మహద్బలమ్ । తథేతి చ వచస్తస్య పరిగృహ్య మహారథాః
అతడు చనిపోతే పాండవుల గొప్ప బలమంతా నశించిపోతుందని నేను భావిస్తున్నాను. దానికి మహారథులందరూ 'అలాగే జరుగుతుంది' అని సమ్మతించారు.
శైనేయం యోధయామాసర్భీష్మాయాభ్యుద్యతం రణే। `అభిమన్యుం తదాఽఽయాన్తం భీష్మస్యాభ్యుద్యతం వధే।' కామ్భోజరాజో బలవాన్వారయామాస సంయుగే
అభిమన్యుడు భీష్ముని సంహరించేందుకు యుద్ధరంగంలో ముందుకు వచ్చేటప్పుడు, బలమైన కామ్బోజ రాజు అతన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఆర్జునిం నృపతిర్విద్ధ్వా శరైః సన్నతపర్వభిః। పునరేవ చతుఃషష్ట్యా రాజన్వివ్యాధ తం నృప
ఆ రాజు, అర్జునుని కుమారుడిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. ఆ తరువాత, ఓ రాజా! అతనిని ఇంకా అరవై నాలుగు బాణాలతో పొడిచాడు.
సుదక్షిణస్తు సమరే పునర్వివ్యాధ తం పఞ్చభిః । సారథిం చాస్య నవభిరిచ్ఛన్భీష్మస్య జీవితమ్
సుదక్షిణుడు కూడా యుద్ధంలో అతనిపై ఐదు బాణాలతో దాడి చేశాడు. భీష్ముని ప్రాణాలు కాపాడాలని కోరుకుంటూ, అతని సారథిని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తద్యుద్ధమాసీత్సుమహత్తయోస్తత్ర సమాగమే। యదాభ్యధావద్గాఙ్గేయం శిఖణ్డీ శత్రుకర్శనః
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు ఎదురెదురుగా కలిసినప్పుడు అక్కడ గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. శత్రువులను నశింపజేసే శిఖండీ, గంగా కుమారుడైన భీష్మునిపై దాడికి దూసుకొచ్చాడు.
విరాటద్రుపదౌ వృద్ధౌ వారయనతౌ మహాచమూమ్ । భీష్మం చ యుధి సంరబ్ధావాద్రవన్తౌ మహారథౌ
వృద్ధులు అయిన విరాటుడు, ద్రుపదుడు, మహా సైన్యాన్ని అడ్డుకుంటూ, మహారథులైన వారు కోపంతో యుద్ధంలో భీష్మునిపై దూసుకొచ్చారు.
అశ్వత్థామా రణే క్రుద్ధః సమియాద్రథసత్తమః। తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తయోస్తస్య చ భారత
అప్పుడు అశ్వత్థాముడు, రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు, కోపంతో యుద్ధరంగంలోకి వచ్చాడు. ఆ తరువాత వారి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది, ఓ భారతా!
విరాటో దశభిర్భల్లైరాజఘాన పరంతప । యతమానం మహేష్వాసం ద్రౌణిమాహవశోభినమ్
విరాటుడు, యుద్ధంలో కాంతివంతంగా పోరాడుతున్న ద్రోణుని కుమారుడిని, పది వెడల్పాటి బాణాలతో గాయపరిచాడు.
ద్రుపదశ్చ త్రిభిర్బాణైర్వివ్యాధ నిశితైస్తదా। గురుపుత్రం సమాసాద్య ప్రహరన్తౌ మహాబలౌ
ద్రుపదుడు కూడా, పదునైన మూడు బాణాలతో గురుపుత్రుడైన అశ్వత్థాముని గాయపరిచాడు. ఇద్దరూ మహాబలులు పోరాడుతూ ఎదురుపడ్డారు.
అశ్వత్థామా తతస్తౌ తు వివ్యాధ బహుభిః శరైః। విరాటద్రుపదౌ వీరౌ భీష్మం ప్రతి సముద్యతౌ
తర్వాత అశ్వత్థాముడు, భీష్మునిపై దూసుకొంటున్న వీరులైన విరాటుడు, ద్రుపదుడు ఇద్దరినీ అనేక బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ వృద్ధయోశ్చరితం మహత్। యద్ద్రౌణిసాయకాన్ఘోరాన్ప్రత్యవారయతాం యుధి
అక్కడ ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు యుద్ధంలో ద్రోణుని కుమారుడి భయంకరమైన బాణాలను అడ్డుకున్న విధానం ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
సహదేవం తథాఽఽయాన్తం కృపః శారద్వతోఽభ్యయాత్। యథా నాగో వనే నాగం మత్తో మత్తముపాద్రవత్
అలాగే సహదేవుడు ముందుకు వస్తుండగా, శారద్వతుని కుమారుడైన కృపుడు, అడవిలో మత్తుగా ఉన్న ఏనుగు మరొక మత్తు ఏనుగును ఎలా దాడి చేస్తాడో అలా అతనిపై దూసుకొచ్చాడు.
కృపశ్చ సమరే శూరో మాద్రీపుత్రం మహారథమ్ । ఆజఘాన శరైస్తూర్ణం సప్తత్యా రుక్మభూషణైః
యుద్ధంలో వీరుడైన కృపుడు, మాద్రీ కుమారుడైన సహదేవునిపై, బంగారు అలంకారాలున్న డెబ్బై బాణాలతో వేగంగా దాడి చేశాడు.
తస్య మాద్రీసుతశ్చాపం ద్విధా చిచ్ఛేద సాయకైః । అథైనం ఛిన్నధన్వానం వివ్యాధ నవభిః శరైః
అప్పుడు మాద్రీ కుమారుడు తన బాణాలతో కృపుని ధనుస్సును రెండు ముక్కలు చేశాడు. ఆ తరువాత ఆయుధం లేని అతనిపై తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ సమరే భారసాధనమ్ । మాద్రీపుత్రం సుసంహృష్టో దశభిర్నిశితైః శరైః
అప్పుడే కృపుడు మరో బలమైన ధనుస్సు తీసుకుని, యుద్ధంలో ఆనందంగా మాద్రీ కుమారుడి ఛాతీపై పదిహేను పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు.
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధ ఇచ్ఛన్భీష్మస్య జీవితమ్ । తథైవ పాణ్డవో రాజఞ్ఛారద్వతమమర్షణమ్
కోపంతో, భీష్ముని ప్రాణాలు తీయాలని ఆశిస్తూ, మాద్రీ కుమారుడి ఛాతీపై దాడి చేశాడు. అలాగే, ఓ రాజా! పాండవుడు కూడా శారద్వతుని అణచలేని ధైర్యాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో భీష్మస్య వధకాఙ్క్షయా । తయోర్యుద్ధం సమభవద్ధోరరూపం భయావహమ్
కోపంతో, భీష్ముని మరణాన్ని కోరుతూ, పాండవుడు శారద్వతుని కుమారుడి ఛాతీపై బలంగా దాడి చేశాడు. వారి యుద్ధం భయంకరంగా, భయపెట్టేలా మారింది.
నకులం తు రణే క్రుద్ధో వికర్ణః శత్రుతాపనః । వివ్యాధ సాయకైః షష్ట్యా రక్షన్భీష్మం మహాబలమ్
యుద్ధంలో శత్రువులను బాధించే వికర్ణుడు, కోపంతో మాద్రీ కుమారుడైన నకులుని అరవై బాణాలతో గాయపరిచాడు, భీష్ముని రక్షిస్తూ.
నకులోఽపి భృశం విద్ధస్తవ పుత్రేణ ధీమతా। వికర్ణం సప్తసప్తత్యా నిర్బిభేద శిలీముఖైః
నీ బుద్ధిమంతుడైన కుమారుడి చేతిలో నకులు తీవ్రంగా గాయపడ్డా, వికర్ణుడిని డెబ్బై ఏడు ఇనుప తుప్పుల బాణాలతో పొడిచాడు.
తత్ర తౌ నరశార్దూలౌ భీష్మహేతోః పరంతపౌ । అన్యోన్యం జఘ్నుతుర్వీరౌ గోష్ఠే గోవృషభావివ
అక్కడ ఆ ఇద్దరు మానవ సింహులు, శత్రువులను జయించే వీరులు, భీష్ముని కోసం, ఒక గొశాలలో రెండు ఎద్దుల్లా పరస్పరం పోరాడారు.
ఘటోత్కచం రణే యాన్తం నిఘ్నన్తం తవ వాహినీమ్ । దుర్ముఖః సమరే ప్రాయాద్భీష్యహేతోః పరాక్రమీ
ఓ రాజా! ఘటోత్కచుడు యుద్ధంలో నీ సైన్యాన్ని చంపుతూ ముందుకు వస్తుండగా, ధైర్యవంతుడైన దుర్ముఖుడు భీష్ముని కోసం సమరంలో ఎదురెళ్లాడు.
హైడిమ్బస్తు రణే రాజన్దుర్ముఖం శత్రుతాపనమ్ । ఆజఘానోరసి క్రుద్ధః శరేణానతపర్వణా
ఓ రాజా! హిడింబుని కుమారుడు ఘటోత్కచుడు, శత్రువులను బాధించే దుర్ముఖుడిని యుద్ధంలో కోపంతో, పదునైన బాణంతో ఛాతీలో గట్టిగా గాయపరిచాడు.
భీమసేనసుతం చాపి దుర్ముఖః సుముఖైః శరైః। షష్ట్యా వీరో నదన్హృష్టో వివ్యాధ రణమూర్ధని
దుర్ముఖుడు ఆనందంతో గర్జిస్తూ, భీమసేనుని కుమారుడిని యుద్ధరంగంలో అరవై అందమైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
ధృష్టద్యుమ్నం తథాఽఽయాన్తం భీష్మస్య వధకాఙ్క్షిణమ్ । హార్దిక్యో వారయామాస రథశ్రేష్ఠం మహారథః
భీష్ముని వధకాంక్షతో ముందుకు వస్తున్న ధృష్టద్యుమ్నుడిని, గొప్ప రథసారధి అయిన హార్దిక్యుడు అడ్డగించాడు.
హార్దిక్యః పార్షతం చాపి విద్ధ్వా పఞ్చభిరాయసైః । పునః పఞ్చాశతా తూర్ణం తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
హార్దిక్యుడు పార్థసుతుడిని ఐదు ఇనుప బాణాలతో గాయపరిచి, వెంటనే మరో యాభై బాణాలతో వేగంగా వదిలి, 'నిలువు! నిలువు!' అని అరవాడు.