భీష్మస్యాభిముఖాన్యాతాన్వారయామాసురాహవే । ధృష్టద్యుమ్నస్తు సైన్యాని ప్రాక్రోశంస్తు పునః పునః
భీష్ముని వైపు వచ్చిన వారిని యుద్ధంలో అడ్డుకున్నారు. ఆ సమయంలో ధృష్టద్యుమ్నుడు సైన్యాలను మళ్లీ మళ్లీ పెద్దగా ఉత్సాహపరిచాడు.
అభ్యద్రవత సంరబ్ధో భీష్మమేకం మహారథః । ఏషోఽర్జునో రణే భీష్మం ప్రయాతి కురునన్దనః
అతడు మహారథుడు, కోపంతో ఒక్కడే భీష్ముని మీద దూసుకెళ్లాడు. 'ఇదిగో అర్జునుడు యుద్ధంలో భీష్ముని వైపు వస్తున్నాడు, ఓ కురువంశోద్భవా!' అని అందరూ చూశారు.
అభ్యద్రవత మాభైష్ట భీష్మో హి ప్రాప్స్యతే న వః । అర్జునం సమరే యోద్ధుం నోత్సహేతాపి వాసవః
'అతడు దూసుకొస్తున్నాడు — భయపడకండి! యుద్ధంలో అర్జునుడిని ఇంద్రుడే ఎదుర్కోలేడు, భీష్ముడు అయితే మీకు ఏమాత్రం హాని చేయలేడు.'
కిము భీష్మో రణే వీరా గతసత్వోఽల్పజీవితః। ఇతి సేనాపతేః శ్రుత్వా పాణ్డవానాం మహారథాః
'భీష్ముడు యుద్ధంలో ఏమవుతాడు, వీరులారా? అతని ధైర్యం పోయింది, ఆయుష్షు తక్కువగా ఉంది.' అని సేనాధిపతిని విన్న పాండవుల మహారథులు—
అభ్యద్రవన్త సంహృష్టా గాఙ్గేయస్య రథం ప్రతి। ఆగచ్ఛతస్తాన్సమరే వార్యోఘానచలా ఇవ
— ఆనందంతో గంగా కుమారుడైన భీష్ముని రథం వైపు దూసుకెళ్లారు. వారు ముందుకు వస్తుంటే, యుద్ధంలో వారు కదిలిపోని నదిలోని అలలలా కనిపించారు.
అవారయన్త సంహృష్టాస్తావకాః పురుషర్షభాః । దుఃశాసనో మహారాజ భయం త్యక్త్వా మహారథః
నీవైపు ఉన్న వీరులు ఆనందంతో వారిని అడ్డుకున్నారు. దుఃశాసనుడు, ఓ రాజా, భయాన్ని వదిలేసి, ఆ మహారథుడు—
భీష్మస్య జీవితాకాఙ్క్షీ ధనఞ్జయముపాద్రవత్ । తథైవ పాణ్డవాః శూరా గాఙ్గేయస్య రథం ప్రతి
— భీష్ముని ప్రాణాలను కాపాడాలని ఆశించి, ధనంజయుని మీద దాడి చేశాడు. అలాగే, పాండవ వీరులు గంగా కుమారుడి రథం వైపు ముందుకు సాగారు.
అభ్యద్రవన్త సంగ్రామే తవ పుత్రాన్మహారథాః । తత్రాద్భుతమపశ్యామ చిత్రరూపం విశాంపతే
యుద్ధంలో నీ కుమారులు, మహారథులు, వారిపై దాడి చేశారు. అక్కడ, ఓ జనాధిపతీ, మేము అద్భుతమైన, విచిత్రమైన దృశ్యాన్ని చూశాము.
దుఃశాసనరథం ప్రాప్య యత్పార్థో నాత్యవర్తత । యథా వారయతే వేలా క్షుబ్ధతోయం మహార్ణవమ్
పార్థుడు దుఃశాసనుని రథాన్ని చేరినప్పుడు, అతను వెనక్కి తిప్పుకోలేదు. అది ఎలా అంటే, సముద్రపు అలలు ఎన్ని వచ్చినా తీరం నిలబడినట్టే.
తథైవ పాణ్డవం క్రుద్ధం తవ పుత్రో న్యవారయత్। ఉభౌ తౌ రథినాం శ్రేష్ఠావుభౌ భారతదుర్జయౌ
అలాగే, నీ కుమారుడు కోపంతో ఉన్న పాండవుని అడ్డుకున్నాడు. ఇద్దరూ రథయోధుల్లో అగ్రగణ్యులు, ఇద్దరూ ఓ భారత, ఎవ్వరూ జయించలేని వీరులు.
ఉభౌ చన్ద్రార్కసదృశౌ కాన్త్యా దీప్త్యా చ భారత। తథా తౌ జాతసంరమ్భావన్యోన్యవధకాఙ్క్షిణౌ
ఓ భారతా, ఆ ఇద్దరూ చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, పరస్పరం కోపంతో నిండిపోయి ఒకరిని ఒకరు చంపాలని తపించిపోతున్నారు.
సమీయతుర్మహాసఙ్ఖ్యే మయశక్రౌ యథా పురా। దుఃశాసనో మహారాజ పాణ్డవం విశిఖైస్త్రిభిః
పూర్వం మాయాసురుడు, ఇంద్రుడు ఎలా ఎదురెదురుగా వచ్చారో, అలా ఆ మహాసంగ్రామంలో దుఃశాసనుడు, ఓ రాజా, పాండవుడిని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
వాసుదేవం చ వింశత్యా తాడయామాస సంయుగే। తతోఽర్జునో జాతమన్యుర్వార్ష్ణేయం వీక్ష్య పీడితమ్
ఆ యుద్ధంలో దుఃశాసనుడు వాసుదేవుడిని ఇరవై బాణాలతో తాకాడు. వృష్ణివంశస్థుడైన వాసుదేవుడు బాధపడటాన్ని చూసి అర్జునుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
దుఃశాసనం శతేనాజౌ నారాచానాం సమార్పయత్। తే తస్య కవచం భిత్త్వా పపుః శోణితమాహవే
అప్పుడే కోపంతో ఉప్పొంగిన అర్జునుడు, యుద్ధంలో దుఃశాసనునిపై వంద ఇనుపబాణాలు వర్షించగా, అవి అతని కవచాన్ని ఛేదించి, రక్తాన్ని పీల్చాయి.
యథైవ పన్నగా రాజంస్తటాకం తృషితాస్తథా।' దుఃశాసనస్త్రిభిః క్రుద్ధః పార్థం వివ్యాధ పత్రిభిః। లలాటే భరతశ్రేష్ఠ శరైః సన్నతపర్వభిః
ఓ రాజా, దాహంతో ఉన్న పాములు ఎలా చెరువులో నీరు తాగుతాయో, అలా కోపంతో ఉన్న దుఃశాసనుడు మూడు పక్షిరాజబాణాలతో పార్థుడి నుదుటిపై గాయపరిచాడు.
లలాటస్థైస్తు తైర్బాణైః శుశుభే పాణ్డవో రణే। యథా మేరుర్మహారాజ శృఙ్గైరత్యర్థముచ్ఛ్రితైః
ఆ బాణాలు నుదిటిపై మునిగిపోవడంతో, పాండవుడు యుద్ధంలో ఎత్తైన శిఖరాలతో ఉన్న మేరుపర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసః పుత్రేణ తవ ధన్వినా। వ్యరాజత రణే పార్థః కింశుకః పుష్పవానివ
నీ కుమారుడు, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు, అర్జునుని బలంగా గాయపరిచినప్పుడు, పార్థుడు యుద్ధంలో పుష్పాలతో అలంకరించిన కింశుకవృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.
దుఃశాసనం తతః క్రుద్ధః పీడయామాస పాణ్డవః। పర్వణీవ సుసంక్రుద్ధో రాహుః పూర్ణం నిశాకరమ్
అప్పుడే పాండవుడు కోపంతో దుఃశాసనుని బాధించాడు. అది రాహువు, పూర్ణచంద్రుని గ్రహణం చేసే విధంగా ఉండింది.
పీడ్యమానో బలవతా పుత్రస్తవ విశాంపతే । వివ్యాధ సమరే పార్థం కఙ్కపత్రైః శిలాశితైః
బలవంతుడైన పాండవుడి చేత బాధపడుతున్న నీ కుమారుడు, యుద్ధంలో పార్థుడిని గద్దపక్షి రెక్కల వంటి, రాయి మీద పదునుపెట్టిన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తస్య పార్థో ధనుశ్ఛిత్వా రథం చాస్య త్రిభిః శరైః । ఆజఘాన తతః పశ్చాత్పుత్రం తే నిశితైః శరైః
అప్పుడు పార్థుడు అతని విల్లును తెంచి, మూడు బాణాలతో అతని రథాన్ని తాకాడు. ఆ తరువాత పదునైన బాణాలతో నీ కుమారునిపై దాడిచేశాడు.
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ భీమస్య ప్రముఖే స్థితః। అర్జునం పఞ్చావింశత్యా బాహ్వోరురసి చార్పయత్
వేరొక విల్లు తీసుకుని, భీముడి ఎదుట నిలబడి, అర్జునుని చేతులు, ఛాతీపై ఇరవై ఐదు బాణాలు వర్షించాడు.
తస్య క్రుద్ధో మహారాజ పాణ్డవః శత్రుతాపనః । అప్రైషీద్విశిఖాన్ఘోరాన్యమదణ్డోపమాన్బహూన్
అప్పుడు పాండవుడు, ఓ రాజా, శత్రువులకు భయంకరుడు, కోపంతో, శిక్షాదండంలా భయంకరమైన అనేక బాణాలను పంపించాడు.
అప్రాప్తానేవ తాన్బాణాంశ్చిచ్ఛేద తనయస్తవ । యతమానస్య పార్థస్య తదద్భుతమివాభవత్
కానీ, నీ కుమారుడు, పార్థుడు ఎంత ప్రయత్నించినా, ఆ బాణాలు తనను తాకకముందే వాటిని తెంచేశాడు. అది నిజంగా ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
పార్థం చ నిశితైర్బాణైరవిధ్యత్తనయస్తవ । తతః క్రుద్ధో రణే పార్థః శరాన్సంధాయ కార్ముకే
నీ కుమారుడు పదునైన బాణాలతో పార్థుడిని గాయపరిచాడు. అప్పుడు యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న పార్థుడు తన విల్లులో బాణాలను అమర్చాడు.
ప్రేషయామాస సమరే స్వర్ణపుఙ్ఖాఞ్ఛిలాశితాన్ । న్యమఞ్జంస్తే మహారాజ తస్య కాయే మహాత్మనః
అర్జునుడు యుద్ధంలో బంగారు అంచులతో, రాయిపై పదునుపెట్టిన బాణాలను పంపాడు. అవి ఆ మహాత్ముడి శరీరంలో మునిగిపోయాయి, ఓ రాజా.
యథా హంసా మహారాజ తటాకం ప్రాప్య భారత। పీడితశ్చైవ పుత్రస్తే పాణ్డవేన మహాత్మనా
ఓ రాజా, హంసలు చెరువును చేరినట్లుగా, నీ కుమారుడు మహాత్ముడైన పాండవుడి చేత బాధపడ్డాడు.
హిత్వా పార్థం రణే తూర్ణం భీష్మస్య రథమావ్రజత్। అగాధే మఞ్జతస్తస్య ద్వీపో భీష్మోఽభవత్తదా
పార్థుడిని యుద్ధంలో వేగంగా వదిలిపెట్టి, భీష్ముని రథాన్ని చేరాడు. లోతైన నీటిలో మునిగిపోతున్నవాడికి భీష్ముడు అప్పటికి దీవిగా మారాడు.
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం పుత్రస్తవ విశాంపతే । అవారయత్తతః శూరో భూయ ఏవ పరాక్రమీ
అప్పుడు నీ కుమారుడు, ఓ రాజాధిరాజా, మళ్లీ స్పృహను పొందిన వెంటనే, ధైర్యంగా, పరాక్రమంతో శత్రువులను అడ్డుకున్నాడు.
శరైః సునిశితైః పార్థం యథా వృత్రం పురన్దరః। నిర్బిభేద మహాకాయో వివ్యథే నైవ చార్జునః
పార్ధుని మీద మహాబలుడు పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు, ఎలా అంటే ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని ఎలా గాయపరిచాడో అలా. అయినా అర్జునుడు ఏమాత్రం దిగులుపడలేదు.
సాత్యకిం దంశితం యుద్ధే భీష్మాయాభ్యుద్యతం రణే। ఆర్శ్యశృఙ్గిర్మహేష్వాసో వారయామాస సంయుగే
యుద్ధంలో భీష్ముడు సాత్యకిని పై ఆయుధాలు ఎత్తి ఎదురయ్యాడు. అప్పుడు గొప్ప విలువిద్వాన్ అయిన ఆర్ష్యశృంగుడు భీష్ముని ఆపాడు.