భీమసేనం సుసంక్రుద్ధం గాఙ్గేయస్య వధైషిణమ్ । త్వరమాణో మహారాజ సౌమదత్తిర్న్యవారయత్
గంగా కుమారుడిని సంహరించాలనే కోపంతో ఉన్న భీమసేనుడిని, వేగంగా వచ్చిన సౌమదత్తి అడ్డుకున్నాడు.
తథైవ నకులం శూరం కిరన్తం సాయకాన్బహూన్ । వికర్ణో వారయామాస ఇచ్ఛన్భీష్మస్య జీవితమ్
అలాగే, అనేక బాణాలను వర్షిస్తూ పోరాడుతున్న వీరుడైన నకులుడిని, భీష్ముని ప్రాణం కాపాడాలనే కోరికతో వికర్ణుడు అడ్డుకున్నాడు.
సహదేవం తథా రాజన్యాన్తం భీష్మరథం ప్రతి। వారయామాస సంక్రుద్ధః కృపః శారద్వతో యుధి
అప్పుడే సహదేవుడు భీష్ముని రథం వైపు చేరుతున్నప్పుడు, శారద్వతుని కుమారుడు కృపాచార్యుడు కోపంతో యుద్ధంలో అతన్ని అడ్డుకున్నాడు.
రాక్షసం క్రూరకర్మాణం భైమసేనిం మహాబలమ్ । భీష్మస్య నిధనప్రేప్సుం దుర్ముఖోఽభ్యజ్రవద్బలీ
బలవంతుడైన దుర్ముఖుడు, భీమసేనుని కుమారుడైన క్రూరమైన రాక్షసుడిని, భీష్ముని మరణాన్ని కోరుతూ ముందుకు వస్తున్నాడని చూసి, అతని మీద దాడి చేశాడు.
సాత్యకిం సమరే క్రుద్ధమార్స్యశృఙ్గివారయత్ । `భీష్మస్య వధమిచ్ఛన్తం పాణ్డవప్రీతికామ్యయా
పాండవులకు ఆనందం కలిగించాలనే కోరికతో, కోపంతో ఉన్న సత్యకిని యుద్ధంలో అర్ష్యశృంగుడు అడ్డుకున్నాడు, ఎందుకంటే సత్యకి భీష్ముని సంహరించాలనుకున్నాడు.
అభిమన్యుం మహారాజ యాన్తం భీష్మరథం ప్రతి। సుదక్షిణో మహారాజ కామ్భోజ ప్రత్యవారయత్
ఓ రాజా, కాంభోజ దేశాధిపతి సుదక్షిణుడు, అభిమన్యుడు భీష్ముని రథం వైపు వెళ్ళుతుండగా అతన్ని అడ్డుకున్నాడు.
విరాటద్రుపదౌ వృద్ధౌ సమేతావరిమర్దనౌ । అశ్వత్థామా తతః క్రుద్ధో వారయామాస భారత
విరాటుడు, ద్రుపదుడు ఇద్దరూ శత్రువులను సంహరించేందుకు కలిసివెళ్ళగా, అశ్వత్థాముడు కోపంతో వారిని అడ్డుకున్నాడు, ఓ భారత.
తథా పాణ్డుసుతం జ్యేష్ఠం భీష్మస్య వధకాఙ్క్షిణమ్ । భారద్వాజో రణే యత్తో ధర్మపుత్రమవారయత్
అలాగే, భీష్ముని సంహరించాలనే తపనతో ఉన్న పెద్ద పాండు కుమారుడిని, యుద్ధంలో జాగ్రత్తగా ఉన్న భారద్వాజుని కుమారుడు అడ్డుకున్నాడు.
అర్జునం రభసం యుద్ధే పురస్కృత్య శిఖణ్డినమ్ । భీష్మప్రేప్సుం మహారాజ భాసయన్తం దిశో దశ
ఓ రాజా, శిఖండిని ముందుండి తీసుకుని, యుద్ధంలో అన్ని దిశల్లో ప్రకాశిస్తూ భీష్ముని వెదుకుతూ వచ్చిన అర్జునుడిని, దుఃశాసనుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, అడ్డుకున్నాడు.
దుఃశాసనో మహేష్వాసో వారయామాస సంయుగే। అన్యే చ తావకా యోధాః పాణ్డవానాం మహారథాన్
దుఃశాసనుడు, మహా ధనుర్విదుడు, యుద్ధంలో అర్జునుడిని అడ్డుకున్నాడు. అలాగే నీవైపు ఉన్న ఇతర యోధులు పాండవుల మహారథులను అడ్డుకున్నారు.
భీష్మస్యాభిముఖాన్యాతాన్వారయామాసురాహవే । ధృష్టద్యుమ్నస్తు సైన్యాని ప్రాక్రోశంస్తు పునః పునః
భీష్ముని వైపు వచ్చిన వారిని యుద్ధంలో అడ్డుకున్నారు. ఆ సమయంలో ధృష్టద్యుమ్నుడు సైన్యాలను మళ్లీ మళ్లీ పెద్దగా ఉత్సాహపరిచాడు.
అభ్యద్రవత సంరబ్ధో భీష్మమేకం మహారథః । ఏషోఽర్జునో రణే భీష్మం ప్రయాతి కురునన్దనః
అతడు మహారథుడు, కోపంతో ఒక్కడే భీష్ముని మీద దూసుకెళ్లాడు. 'ఇదిగో అర్జునుడు యుద్ధంలో భీష్ముని వైపు వస్తున్నాడు, ఓ కురువంశోద్భవా!' అని అందరూ చూశారు.
అభ్యద్రవత మాభైష్ట భీష్మో హి ప్రాప్స్యతే న వః । అర్జునం సమరే యోద్ధుం నోత్సహేతాపి వాసవః
'అతడు దూసుకొస్తున్నాడు — భయపడకండి! యుద్ధంలో అర్జునుడిని ఇంద్రుడే ఎదుర్కోలేడు, భీష్ముడు అయితే మీకు ఏమాత్రం హాని చేయలేడు.'
కిము భీష్మో రణే వీరా గతసత్వోఽల్పజీవితః। ఇతి సేనాపతేః శ్రుత్వా పాణ్డవానాం మహారథాః
'భీష్ముడు యుద్ధంలో ఏమవుతాడు, వీరులారా? అతని ధైర్యం పోయింది, ఆయుష్షు తక్కువగా ఉంది.' అని సేనాధిపతిని విన్న పాండవుల మహారథులు—
అభ్యద్రవన్త సంహృష్టా గాఙ్గేయస్య రథం ప్రతి। ఆగచ్ఛతస్తాన్సమరే వార్యోఘానచలా ఇవ
— ఆనందంతో గంగా కుమారుడైన భీష్ముని రథం వైపు దూసుకెళ్లారు. వారు ముందుకు వస్తుంటే, యుద్ధంలో వారు కదిలిపోని నదిలోని అలలలా కనిపించారు.
అవారయన్త సంహృష్టాస్తావకాః పురుషర్షభాః । దుఃశాసనో మహారాజ భయం త్యక్త్వా మహారథః
నీవైపు ఉన్న వీరులు ఆనందంతో వారిని అడ్డుకున్నారు. దుఃశాసనుడు, ఓ రాజా, భయాన్ని వదిలేసి, ఆ మహారథుడు—
భీష్మస్య జీవితాకాఙ్క్షీ ధనఞ్జయముపాద్రవత్ । తథైవ పాణ్డవాః శూరా గాఙ్గేయస్య రథం ప్రతి
— భీష్ముని ప్రాణాలను కాపాడాలని ఆశించి, ధనంజయుని మీద దాడి చేశాడు. అలాగే, పాండవ వీరులు గంగా కుమారుడి రథం వైపు ముందుకు సాగారు.
అభ్యద్రవన్త సంగ్రామే తవ పుత్రాన్మహారథాః । తత్రాద్భుతమపశ్యామ చిత్రరూపం విశాంపతే
యుద్ధంలో నీ కుమారులు, మహారథులు, వారిపై దాడి చేశారు. అక్కడ, ఓ జనాధిపతీ, మేము అద్భుతమైన, విచిత్రమైన దృశ్యాన్ని చూశాము.
దుఃశాసనరథం ప్రాప్య యత్పార్థో నాత్యవర్తత । యథా వారయతే వేలా క్షుబ్ధతోయం మహార్ణవమ్
పార్థుడు దుఃశాసనుని రథాన్ని చేరినప్పుడు, అతను వెనక్కి తిప్పుకోలేదు. అది ఎలా అంటే, సముద్రపు అలలు ఎన్ని వచ్చినా తీరం నిలబడినట్టే.
తథైవ పాణ్డవం క్రుద్ధం తవ పుత్రో న్యవారయత్। ఉభౌ తౌ రథినాం శ్రేష్ఠావుభౌ భారతదుర్జయౌ
అలాగే, నీ కుమారుడు కోపంతో ఉన్న పాండవుని అడ్డుకున్నాడు. ఇద్దరూ రథయోధుల్లో అగ్రగణ్యులు, ఇద్దరూ ఓ భారత, ఎవ్వరూ జయించలేని వీరులు.
ఉభౌ చన్ద్రార్కసదృశౌ కాన్త్యా దీప్త్యా చ భారత। తథా తౌ జాతసంరమ్భావన్యోన్యవధకాఙ్క్షిణౌ
ఓ భారతా, ఆ ఇద్దరూ చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, పరస్పరం కోపంతో నిండిపోయి ఒకరిని ఒకరు చంపాలని తపించిపోతున్నారు.
సమీయతుర్మహాసఙ్ఖ్యే మయశక్రౌ యథా పురా। దుఃశాసనో మహారాజ పాణ్డవం విశిఖైస్త్రిభిః
పూర్వం మాయాసురుడు, ఇంద్రుడు ఎలా ఎదురెదురుగా వచ్చారో, అలా ఆ మహాసంగ్రామంలో దుఃశాసనుడు, ఓ రాజా, పాండవుడిని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
వాసుదేవం చ వింశత్యా తాడయామాస సంయుగే। తతోఽర్జునో జాతమన్యుర్వార్ష్ణేయం వీక్ష్య పీడితమ్
ఆ యుద్ధంలో దుఃశాసనుడు వాసుదేవుడిని ఇరవై బాణాలతో తాకాడు. వృష్ణివంశస్థుడైన వాసుదేవుడు బాధపడటాన్ని చూసి అర్జునుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
దుఃశాసనం శతేనాజౌ నారాచానాం సమార్పయత్। తే తస్య కవచం భిత్త్వా పపుః శోణితమాహవే
అప్పుడే కోపంతో ఉప్పొంగిన అర్జునుడు, యుద్ధంలో దుఃశాసనునిపై వంద ఇనుపబాణాలు వర్షించగా, అవి అతని కవచాన్ని ఛేదించి, రక్తాన్ని పీల్చాయి.
యథైవ పన్నగా రాజంస్తటాకం తృషితాస్తథా।' దుఃశాసనస్త్రిభిః క్రుద్ధః పార్థం వివ్యాధ పత్రిభిః। లలాటే భరతశ్రేష్ఠ శరైః సన్నతపర్వభిః
ఓ రాజా, దాహంతో ఉన్న పాములు ఎలా చెరువులో నీరు తాగుతాయో, అలా కోపంతో ఉన్న దుఃశాసనుడు మూడు పక్షిరాజబాణాలతో పార్థుడి నుదుటిపై గాయపరిచాడు.
లలాటస్థైస్తు తైర్బాణైః శుశుభే పాణ్డవో రణే। యథా మేరుర్మహారాజ శృఙ్గైరత్యర్థముచ్ఛ్రితైః
ఆ బాణాలు నుదిటిపై మునిగిపోవడంతో, పాండవుడు యుద్ధంలో ఎత్తైన శిఖరాలతో ఉన్న మేరుపర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసః పుత్రేణ తవ ధన్వినా। వ్యరాజత రణే పార్థః కింశుకః పుష్పవానివ
నీ కుమారుడు, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు, అర్జునుని బలంగా గాయపరిచినప్పుడు, పార్థుడు యుద్ధంలో పుష్పాలతో అలంకరించిన కింశుకవృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.
దుఃశాసనం తతః క్రుద్ధః పీడయామాస పాణ్డవః। పర్వణీవ సుసంక్రుద్ధో రాహుః పూర్ణం నిశాకరమ్
అప్పుడే పాండవుడు కోపంతో దుఃశాసనుని బాధించాడు. అది రాహువు, పూర్ణచంద్రుని గ్రహణం చేసే విధంగా ఉండింది.
పీడ్యమానో బలవతా పుత్రస్తవ విశాంపతే । వివ్యాధ సమరే పార్థం కఙ్కపత్రైః శిలాశితైః
బలవంతుడైన పాండవుడి చేత బాధపడుతున్న నీ కుమారుడు, యుద్ధంలో పార్థుడిని గద్దపక్షి రెక్కల వంటి, రాయి మీద పదునుపెట్టిన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తస్య పార్థో ధనుశ్ఛిత్వా రథం చాస్య త్రిభిః శరైః । ఆజఘాన తతః పశ్చాత్పుత్రం తే నిశితైః శరైః
అప్పుడు పార్థుడు అతని విల్లును తెంచి, మూడు బాణాలతో అతని రథాన్ని తాకాడు. ఆ తరువాత పదునైన బాణాలతో నీ కుమారునిపై దాడిచేశాడు.