తం శిఖణ్డీ త్రిభిర్బాణైరభ్యవిధ్యత్సనాన్తరే । ఆశీవిషమివ క్రుద్ధం కాలసృష్టమివాన్తకమ్
ఆ సమరంలో శిఖండి మూడు బాణాలతో భీష్ముని గట్టిగా హరిచాడు. ఆవేశంతో ఉన్న పాము లాగ, కాలం పంపిన యముడు లాగ అతడిని గాయపరిచాడు.
స తేనాతిభృశం విద్ధః ప్రేక్ష్య భీష్మః శిఖణ్డినమ్ । పునర్నాలోకయత్క్రుద్ధః ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్
అలా బలంగా గాయపడి, భీష్ముడు శిఖండిని చూసి, కోపంతో మళ్లీ అతనివైపు చూడకుండా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
కామం ప్రహర వా మా వా న త్వాం యోత్స్యే కథంచన । యైవ హి త్వం కృతా ధాత్రా సైవ హి త్వం శిఖణ్డినీ
నీవు కొట్టు, లేదా వద్దు, నేను నిన్ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ యుద్ధం చేయను. సృష్టికర్త నిన్ను ఎలా చేశాడో, నీవు అదే శిఖండినివే.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా శిఖణ్డీ క్రోధమూర్చ్ఛితః । ఉవాచ భీష్మం సమరే సృక్విణీ పరిలేలిహన్
భీష్ముడు చెప్పిన మాటలు విని, శిఖండి కోపంతో పెరిగి, యుద్ధంలో నాలుకతో పెదవులు నాకుతూ భీష్మునితో ఇలా అన్నాడు.
జానామి త్వాం మహాబాహో క్షత్రియాణాం భయంకరమ్ । మయా శ్రుతం చ తే యుద్ధం జామదగ్న్యేన వై సహ
మహాబాహువైన భీష్మా! నువ్వు క్షత్రియులకు భయంకరుడివని నాకు తెలుసు. జామదగ్ని కుమారుడితో నీ యుద్ధగాధను కూడా నేను విన్నాను.
దివ్యశ్చ తే ప్రభావోఽయం మయా చ బహుశః శ్రుతః । జనన్నపి ప్రభావం తే యోత్స్యేఽద్యాహం త్వయా సహ
నీ దివ్యశక్తి గురించి ఎన్నోసార్లు విన్నాను. నీ బలాన్ని తెలిసినా, నేడు నేను నీయొద్ద యుద్ధం చేస్తాను.
పాణ్డవానాం ప్రియం కుర్వన్నాత్మనశ్చ నరోత్తమ ।। అద్య త్వాం యోధయిష్యామి రణే పురుషసత్తమ
పాండవులకు, నాకు ఆనందం కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో, నేడు నిన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాను, మానవులలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు.
ధ్రువం చ త్వాం హనిష్యామి శపే సత్యేన తేఽగ్రతః । ఏతచ్ఛ్రుత్వా చ మద్వాక్యం యత్కృత్యం తత్సమాచర
నిన్ను ఖచ్చితంగా చంపుతాను, ఇది నీ ముందు నిజంగా ప్రమాణం చేస్తున్నాను. నా మాటలు విని, నీవు చేయాల్సింది చేసుకో.
కామం యుధ్యస్వ వా మా వా న మే జీవన్ప్రమోక్ష్యసే । సుదృష్టః క్రియతాం భీష్మ లోకోఽయం సమితింజయ
నీవు యుద్ధం చేయాలనుకున్నా, వద్దనుకున్నా, నా చేతిలో బతికి తప్పించుకోలేవు. భీష్మా! ఈ గొప్ప యుద్ధాన్ని లోకమంతా చూడాలి.
ఏవముక్త్వా తతో భీష్మం పఞ్చభిర్నతపర్వభిః। అవిధ్యత రణే భీష్మం ప్రతుదన్వాక్యసాయకైః
అలా చెప్పి, శిఖండి యుద్ధంలో భీష్మునిపై అయిదు పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు. మాటలతో, బాణాలతో భీష్ముని గాయపరిచాడు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సవ్యసాచీ మహారథః । కాలోఽయమితి సంచిన్త్య శిఖణ్డినమచోదయత్
శిఖండి మాటలు విని, మహారథుడైన సవ్యసాచీ, 'ఇప్పుడు సమయం వచ్చింది' అని భావించి, శిఖండిని ప్రోత్సహించాడు.
అహం త్వామనుయాస్యామి పరాన్విద్రావయఞ్శరైః । అభిద్రవ సుసంరబ్ధో భీష్మం భీమపరాక్రమమ్
నేను నీ వెంట వస్తాను, శత్రువులను బాణాలతో తరిమేస్తాను. భీముడి పరాక్రమం ఉన్న భీష్మునిపై ధైర్యంగా దాడి చేయి.
న హి తే సంయుగే పీడాం శక్తాః కర్తుం మహాబలాః । తస్మాదద్య మహాబాహో యత్నాద్భీష్యమభిద్రవ
యుద్ధంలో గొప్ప బలవంతులు కూడా నిన్ను ఏమీ చేయలేరు. అందుకే, మహాబాహువా! నేడు శక్తిని ప్రదర్శించి భీష్మునిపై దాడి చేయి.
అహత్వా సమరే భీష్మ యది యాస్యసి మారిష । అవహాస్యోఽస్య లోకస్య భవిష్యసి మయా సహ
యుద్ధంలో భీష్ముని చంపకుండా నీవు వెళ్తే, లోకంలో నీవు, నేనూ అపహాస్యానికి గురవుతాము.
నావహాస్యా యథా వీర భవేమ పరమాహవే । తథా కురు రణే యత్నం సాధయస్వ పితామహమ్
ఈ మహాయుద్ధంలో మనిద్దరం అపహాస్యానికి గురవకుండా ఉండాలంటే, యుద్ధంలో శ్రమపడి, పితామహుడిని పడగొట్టు.
కురూంశ్చ సహితాన్సర్వాన్యతమానాన్మహారథాన్ । అహమావారయిష్యామి సావయస్వ పితామహమ్
కురువంశానికి చెందిన అందరినీ, మహారథులను నేను అడ్డుకుంటాను. నీవు పితామహుడిని పడగొట్టు.
ద్రోణం చ ద్రోణపుత్రం చ కృపం చాథ సుయోధనమ్ । చిత్రసేనం వికర్ణం చ సైన్ధవం చ యజద్రథమ్
ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, కృపాచార్యుడు, సుయోధనుడు, చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, సైంధవుడు, యజత్రథుడు—
విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ కామ్భోజం చ సుదక్షిణమ్ । భగదత్తం తథా శూరం మాగదం చ మహాబలమ్
అవంతి దేశానికి చెందిన వింద్యుడు, అనువింద్యుడు, కామ్బోజ దేశపు సుదక్షిణుడు, పరాక్రమశాలి భగదత్తుడు, మాగధ రాజు—
సౌమదత్తిం తథా శూరమార్శ్యశృఙ్గిం చ రాక్షసమ్ । త్రిగర్తరాజం చ రణే సహ సర్వైర్మహారథైః
సౌమదత్తి అనే ధైర్యవంతుడు, అర్ష్యశృంగి అనే రాక్షసుడు, ఇంకా త్రిగర్త రాజు — వీరందరితో పాటు మహారథులు యుద్ధంలో చేరారు.
అహమావారయిష్యామి వేలేవ మకరాలయమ్ । కురూంశ్చ సహితాన్సర్వాన్యుధ్యమానాన్మహాబలాన్ । నివారయిష్యామి రణే సాధయస్వ పితామహమ్
నేను సముద్ర తీరంలా వారిని అడ్డుకుంటాను; యుద్ధంలో కలసి వచ్చి పోరాడుతున్న బలమైన కౌరవులను కూడా నిలిపివేస్తాను. నువ్వు పితామహుడిని సంహరించడంలో విజయవంతమవు.
కథం శిఖణ్డీ గాఙ్గేయమభ్యధావత్పితామహమ్ । పాఞ్చాల్యః సమరే క్రుద్ధో ధర్మాత్మానం యతవ్రతమ్
పాంచాలుడైన శిఖండీ యుద్ధంలో కోపంతో ధర్మాన్ని పాటించే, వ్రతంలో నిలిచిన గంగాపుత్రుడైన పితామహుడిని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడు?
కేఽరక్షన్పాణ్డవానీకే శిఖణ్డినముదాయుధాః। త్వరమాణాస్త్వరాకాలే జిగీషన్తో మహారథాః
పాండవుల వలయంలో శస్త్రధారులైన మహారథులు, విజయం కోసం తపిస్తూ, శిఖండీని ఎవరు రక్షించారు?
కథం శాన్తనవో భీష్మః స తస్మిన్దశమేఽహని। అయుధ్యత మహావీర్యః పాణ్డవైః సహ సృఞ్జయైః
శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు, ఆ మహావీరుడు, పదవ రోజు పాండవులతో, శృంజయులతో కలిసి యుద్ధాన్ని ఎలా సాగించాడు?
న మృష్యామి రణే భీష్మం ప్రత్యుద్యాతం శిఖణ్డినా । కచ్చిన్న రథమద్గోఽస్వ ధనుర్వాఽశీర్యతాస్థతః
శిఖండీ యుద్ధంలో భీష్ముడిని ఎదుర్కొనడాన్ని నేను భరించలేను; అతని రథం విరిగిపోయిందా, విల్లు తెగిపోయిందా, లేక అతడు స్థిరంగా నిలిచాడా?
నాశీర్యత ధనుశ్చాస్య రథభఙ్గో న చాప్యభూత్। యుధ్యమానస్య సంగ్రామే భీష్మస్య భరతర్షభ। నిఘ్నతః సమరే శత్రూన్శరైః సన్నతపర్వభిః
భరతశ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు యుద్ధంలో శత్రువులను వంపుతో కూడిన బాణాలతో సంహరిస్తూ పోరాడుతున్నప్పుడు, అతని విల్లు కూడా విరగలేదు, రథం కూడా ధ్వంసం కాలేదు.
అనేకశతసాహస్రావకానాం మహారథాః । తథా దన్తిగణా రాజన్హాయశ్చైవ సుసఞ్జితాః
అనేక లక్షల మంది మహారథులు, ఏనుగుల గుంపులు, రాజా! ఇంకా బాగా శిక్షణ పొందిన గుర్రాలు కూడా ముందుకు వచ్చాయి.
అభ్యవర్తన్త యుద్ధాయ పురస్కృత్య పితామహమ్
వారు యుద్ధానికి పితామహుడిని ముందుండి ఉంచుకుని ముందుకు కదిలారు.
యథాప్రతిజ్ఞం కౌరవ్య స చాపి సమిర్తిజయః । పార్యానామకరోద్భీష్మః సతతం సమితి క్షయమ్
కౌరవా! భీష్ముడు తన ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకుంటూ, శత్రు సైన్యాలను ఎప్పటికప్పుడు నాశనం చేశాడు.
యుధ్యమానం మహేష్వాసం వినిఘ్నన్తం పరాఞ్శరైః । పాఞ్చాలాః పాణ్డవైః సార్ధ సర్వతః పర్యవారయన్
పాంచాళులు పాండవులతో కలిసి, మహాబలుడు బాణాలతో శత్రువులను సంహరిస్తూ యుద్ధం చేస్తున్న భీష్ముని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.
దశమేఽహని సంప్రాప్తే తతస్తాం రిపువాహినీమ్ । కీర్యమాణాం శితైర్బాణైః శతశోఽథ సహస్రశః
పదవ రోజు వచ్చినప్పుడు, ఆ శత్రు సైన్యం వందలు, వేల సంఖ్యలో పదునైన బాణాలతో చీల్చబడింది.