తతోఽబ్రవీచ్ఛాన్తనవః పాణ్డవాన్పాణ్డుపూర్వజ
అప్పుడు శాంతనవుడు పాండవులను, పాండుపుత్రులలో పెద్దవాడైన యుధిష్ఠిరుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
న కథంచన కౌన్తేయ మయి జీవతి సంయుగే। జయో భవతి సర్వజ్ఞ సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
'కౌంతేయా! నేను పోరులో బ్రతికున్నంతవరకు మీకు విజయం కలగదు, సర్వజ్ఞుడా! ఇది నిజమని చెబుతున్నాను.'
నిర్జితే మయి యుద్ధేన రణే జేష్యథ పాణ్డవాః । క్షిప్రం మయి ప్రహరత యదీచ్ఛథ రణే జయమ్
'యుద్ధంలో నన్ను ఓడిస్తే, పాండవులారా, మీరు యుద్ధంలో గెలుస్తారు. కాబట్టి, యుద్ధంలో విజయం కావాలంటే నన్ను త్వరగా ఆపండి.'
అనుజానామి వః పార్థాః ప్రహరధ్వం యథాసుఖమ్ । ఏవం హి సుకృతం మన్యే భవతాం విదితో హ్యహమ్ । హతే మయి హతం సర్వం తస్మాదేవం విధీయతామ్
'పార్థులారా! మీరు అనుకున్నట్లు నన్ను ఎదుర్కొనండి అని అనుమతిస్తున్నాను. ఇది మీకు న్యాయమేనని నేను భావిస్తున్నాను, మీను బాగా తెలుసు. నన్ను చంపితే అన్నీ ముగుస్తాయి. అందుకే ఇలానే జరగాలి.'
బ్రూహి తస్మాదుపాయం నో యథా యుద్ధే జయేమహి। భవన్తం సమరే క్రుద్ధం దణ్డహస్తమివాన్తకమ్
'కాబట్టి, యుద్ధంలో మేము మిమ్మల్ని ఎలా జయించాలో మార్గాన్ని చెప్పండి. ఎందుకంటే పోరులో మీరు కోపంతో దండం పట్టిన యమధర్మరాజు లా కనిపిస్తున్నారు.'
శక్యో వజ్రధరో జేతుం వరుణోఽథ యమస్తథా। న భవాన్సమరే శక్యః సేన్ద్రైరపి సురాసురైః
'వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడిని, వరుణుడిని, యముడిని కూడా ఓడించవచ్చు. కానీ ఇంద్రుడు, దేవతలు, దానవులు కలిసి వచ్చినా, యుద్ధంలో మిమ్మల్ని ఓడించలేరు.'
సత్యమేతన్మహాబాహో యథా వదసి పాణ్డవ
'పాండవా! మీరు చెప్పింది నిజమే మహాబాహువా!'
నాహం జేతుం రణే శక్యః సేన్ద్రైరపి సురాసురైః। ఆత్తశస్త్రో రణే యత్తో గృహీతవరకార్ముకః । తతో మాం న్యస్తశస్త్రం తు ఏతే హన్యుర్మహారథాః
'యుద్ధంలో నేను ఆయుధాలు ధరించి, సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు, ఇంద్రుడు, దేవతలు, దానవులు కలిసినా నన్ను ఓడించలేరు. కానీ నేను ఆయుధాలు దించి ఉంచితే, ఈ మహారథులు నన్ను చంపగలరు.'
నిక్షిప్తశస్త్రే పతితే విముక్తకవచధ్వజే । ద్రవమాణే చ భీతే చ తవాస్మీతి చ వాదిని
యుద్ధంలో ఆయుధాన్ని వదిలేసి, కవచం, జెండా తొలగించి, భయంతో పారిపోతూ 'నేను నీవాడిని' అని చెప్పినవారిని
స్త్రీజితే స్త్రీప్రధానే చ స్త్రీప్రధాయిని ధర్మజ' స్త్రియాం స్త్రీనామధేయే చ వికలే చైకపుత్రిణి । అప్రసూతే చ షణ్డే చ న యుద్ధం రోచతే మమ
స్త్రీలు గెలిచిన యుద్ధంలో, స్త్రీలు ముందుండే యుద్ధంలో, స్త్రీలు ప్రధానమైనప్పుడు, స్త్రీ పేరుగలవారి మధ్య, బలహీనురాలు, ఒక్కగారాలదారు, పిల్లలు లేని వారు, శక్తిలేనివారు—ఇలాంటి వారితో యుద్ధం నాకు ఇష్టం లేదు, ధర్మజా.
ఇమం మే శృణు రాజేన్ద్ర సంకల్పం పూర్వచిన్తితమ్ । అసంకల్పధ్వజం దృష్ట్వా న యుధ్యేయం కదాచన
ఓ రాజా, నేను ముందే నిర్ణయించుకున్న ఆలోచనను విను. ధైర్యం లేని జెండా ఉన్నవారిని చూస్తే, నేనెప్పుడూ యుద్ధం చేయను.
య ఏష ద్రౌపదో రాజంస్తవ సైన్యే మహారథః । శిఖణ్డీ సమరామర్షీ శూరశ్చ సమితింజయః
నీ సైన్యంలో ఉన్న ద్రుపదుని కుమారుడు శిఖండీ గొప్ప యోధుడు, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండే వాడు, ధైర్యవంతుడు, యుద్ధంలో విజయం సాధించేవాడు.
యథాఽభవచ్చ స్త్రీపూర్వం పశ్చాత్పుంస్త్వం సమాగతః। జానన్తి చ భవన్తోఽపి సర్వమేతద్యథాతథమ్
అతడు ముందుగా స్త్రీగా ఉండి, తరువాత పురుషత్వాన్ని పొందాడు. ఈ విషయం మీ అందరికీ పూర్తిగా తెలుసు.
అర్జునః సమరే శూరః పురస్కృత్య శిఖణ్డీనమ్ । మామేవ విశిఖైస్తీక్ష్ణైరభిద్రవతు దంశితః
యుద్ధంలో ధైర్యవంతుడైన అర్జునుడు, శిఖండీని ముందుంచి, గట్టిగా సంకల్పంతో నన్ను పదునైన బాణాలతో ఎదుర్కొనవచ్చు.
అసంకల్పధ్వజే తస్మిన్స్త్రీపూర్వే చ విశేషతః । న ప్రహర్తుమభీప్సామి గృహీతేషు కథంచన
ధైర్యం లేని జెండా ఉన్నవారిని, ముఖ్యంగా ముందు స్త్రీగా ఉన్నవారిని, నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ హింసించాలనే కోరిక లేదు.
తదన్తరం సమాసాద్య పాణ్డవో మాం ధనఞ్జయః। శరైర్ఘాతయతు క్షిప్రం సమన్తాద్భరతర్షభ
ఆ సమయంలో పాండవుడు ధనంజయుడు నన్ను చుట్టూ నుండి బాణాలతో వేగంగా హతమార్చగలడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠ.
న తం పశ్యామి లోకేష మాం హన్యాద్యః సముద్యతమ్। ఋతే కృష్ణాన్మహాభాగాత్పాణ్డవాద్వా ధనఞ్జయాత్
ఈ లోకంలో నన్ను సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు హతమార్చగలవాడు ఎవరూ లేరు; కేవలం మహాభాగుడైన కృష్ణుడు లేదా పాండవుల్లో ధనంజయుడు తప్ప.
పార్షతం తు పురోధాయ క్లీబమద్య మమాగ్రతః । ఆత్తశస్త్రో రణే యత్తో గృహీతవరకార్ముకః । మాం పాతయతు బీభత్సురేవం తవ జయో ధ్రువమ్
పార్షతుని ముందుంచి, అతడిలో శక్తిలేమి ఉన్నా, ఆయుధంతో సిద్ధంగా, గొప్ప విల్లు చేతిలో పట్టుకుని నన్ను బీభత్సుడు పడగొట్టగలడు—అలా అయితే నీకు విజయమే ఖాయం.
ఏతత్కురుష్వ కౌన్తేయ యథోక్తం మమ సువ్రత । తతో జేష్వసి సంగ్రామే ధార్తరాష్ట్రాన్సమాగతాన్
కౌంతేయా, నేను చెప్పినట్లు నీవు చేస్తే, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను నీవు తప్పకుండా జయించగలవు.
తేఽనుజ్ఞాతాస్తతః పార్థా జగ్ముః స్వశిబిరం ప్రతి। అభివాద్య మహాత్మానం భీష్మం కురుపితామహమ్
అలా అనుమతి తీసుకున్న పాండవులు, మహాత్ముడైన భీష్మునికి నమస్కరించి, తమ శిబిరానికి వెళ్లారు.
తథోక్తవతి గాఙ్గేయే పరలోకాయ దీక్షితే। అర్జునో దుఃఖసంతప్తః సవ్రీడమిదమబ్రవీత్
గంగేయుడు ఇలా చెప్పి పరలోకాన్ని ఆశించినప్పుడు, అర్జునుడు బాధతో, సిగ్గుతో ఇలా అన్నాడు.
గురుణా కురువృద్ధేన కృతప్రజ్ఞేన ధీమతా । పితామహేన సంగ్రామే కథం యోద్ధాస్మి మాధవ
కురువంశానికి పెద్దవాడు, జ్ఞానవంతుడు, ధైర్యవంతుడు అయిన నా గురువు, తాతను నేను యుద్ధంలో ఎలా ఎదుర్కొనగలను, మాధవా?
క్రీడతా హి మయా బాల్యే వాసుదేవ మహామనాః । పాంసురూషితగాత్రేణ మహాత్మా పరుషీకృతః
వాసుదేవా, నేను చిన్నవాడిగా ఆడుకుంటున్నప్పుడు, నా శరీరం మట్టితో కప్పబడి ఉండగా, ఆ మహాత్ముడు నాతో కొంత కఠినంగా ప్రవర్తించేవాడు.
యస్యాహమధిరుహ్యాఙ్కం వాలః కిల గదాగ్రజ । తాతేత్యవోచం పితరం పితుః పాణ్డోర్మహాత్మనః
ఓ గదాధరా, చిన్నప్పుడు నేను ఆయన మోకాలిపై కూర్చుని, 'తాత' అని పిలిచేవాడిని. ఆయన పాండువు తండ్రి, గొప్ప మనిషి.
నాహం తాతస్తవ పితుస్తాతోఽస్మి తవ భారత । ఇతి మామబ్రవీద్బాల్యే యః స వధ్యః కథం మయా
'నేను నీ తండ్రిని కాదు, నీ తండ్రి తండ్రిని కాదు; నేను నీ తాతను, ఓ భారతా' అని చిన్నప్పుడు నాకు చెప్పిన వాడిని నేను ఎలా హతమార్చగలను?
కామం వధ్యతు సైన్యం మే నాహం యోత్స్యే మహాత్మనా । జయో వాస్తు వధో వా మే కథం వా కృష్ణ మన్యసే
నా సైన్యం ఎంత మంది చనిపోతే చనిపోనివ్వు, కాని ఆ మహాత్ముడితో నేను యుద్ధం చేయను; నాకు విజయం వచ్చినా, మరణం వచ్చినా, నీవేమనుకుంటావు కృష్ణా?
కథమస్మాద్విధః కృష్ణ జానన్ధర్మం సనాతనమ్ । న్యస్తశస్త్రే చ వృద్ధే చ ప్రహరేద్ధి పితామహే
శాశ్వత ధర్మాన్ని తెలిసినవాడైన అర్జునుడు, ఆయుధాలు వదిలేసిన వృద్ధుడైన తన తాతను ఎలా హింసించగలడు, కృష్ణా?
ప్రతిజ్ఞాయ వధం జిష్ణో పురా భీష్మస్య సంయుగే। క్షత్రధర్మే స్థితః పార్థ కథం నైనం హనిష్యసి
పూర్వం యుద్ధంలో భీష్ముడిని సంహరిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసిన నీవు, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నప్పటికీ, పార్థా, ఆయనను ఎలా చంపకుండా ఉంటావు?
పాతయైనం రథాత్పార్థ క్షత్రియం యుద్ధదుర్మదమ్ । నాహత్వా యుధి గాఙ్గేయం విజయస్తే భవిష్యతి
పార్థా, యుద్ధంలో గర్వంగా ఉన్న క్షత్రియుడైన భీష్ముడిని రథం మీద నుంచి కింద పడవేయి. యుద్ధంలో గంగాపుత్రుడిని సంహరించకుండా నీకు విజయము కలగదు.
దృష్టమేతత్పురా దేవైర్భవిష్యత్యవశస్య తే। యద్దృష్టం హి పురా పార్థ తత్తథా న తదన్యథా
ఈ విషయం దేవతలు ముందే చూశారు. ఇది తప్పకుండా నీకు జరుగుతుంది, పార్థా. ఎందుకంటే, ముందే జరిగినది మళ్లీ అలాగే జరుగుతుంది, వేరుగా కాదు.