తానువాచ మహాబాహుర్భీష్మః కురుపితామహః । స్వాగతం తవ వార్ష్ణేయ స్వాగతం తే ధనఞ్జయ
అప్పుడు మహాబాహువు, కురువంశ పితామహుడు అయిన భీష్ముడు వారిని చూచి ఇలా పలికాడు: 'వార్ష్ణేయా! నీకు స్వాగతం. ధనంజయా! నీకూ స్వాగతం.'
స్వాగతం ధర్మపుత్రాయ భీమాయ యమయోస్తథా। కిం వా కార్యం కరోమ్యద్య యుష్మాకం ప్రీతివర్ధనం
ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడికి, భీమునికి, యమదేవుని వంటి అశ్వినీద్వయులకు కూడా స్వాగతం. మీ ఆనందం పెరగడానికి నేను ఈ రోజు ఏ పని చేయాలంటే చెప్పండి.
యుద్ధాదన్యత్ర హే వత్సాః ప్రీయన్తాం మా విశఙ్కథ ।' సర్వాత్మనాపి కర్తాస్మి యదపి స్యాత్సదుష్కరమ్ । తథా బ్రువాణం గాఙ్గేయం ప్రీతియుక్తం పునఃపునః
పోరాటాన్ని తప్ప మరేదైనా విషయమైతే, నా పిల్లలూ, మీరు నిర్భయంగా ఉండండి. ఎంత కష్టమైనదైనా, నా శక్తినంతా పెట్టి మీకోసం చేస్తాను.' అని గంగేయుడు ప్రేమతో మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ఉవాచ రాజా దీనాత్మా ప్రీతియుక్తమిదం వచః। కథం జయేమ సర్వజ్ఞ కథం రాజ్యం లభేమహి
రాజు మనసు బాధతో, ప్రేమతో ఇలా అడిగాడు: 'సర్వజ్ఞుడా! మేము ఎలా విజయం సాధించగలం? మేము ఎలా రాజ్యాన్ని పొందగలం?'
ప్రజానాం సంశయో న స్యాత్కథం తన్మే బద ప్రభో । భవాన్హి నో వధోపాయం బ్రవీతు స్వయమాత్మనః
'ప్రజలకు ఎలాంటి సందేహం లేకుండా ఎలా చేయాలో చెప్పండి ప్రభూ. మీ ఓటమికి మార్గాన్ని మీరు స్వయంగా మాకు చెప్పాలి.'
భవన్తం సమరే వీర విషహేమ కథం వయమ్। న హి తే సూక్ష్మమప్యస్తి రన్ధ్రం కురుపితామహ
'పోరులో మేము మిమ్మల్ని ఎలా జయించగలం వీరా? కురుపితామహా! మీలో చిన్న తప్పు కూడా కనిపించదు.'
మణ్డలేనైవ ధనుషా దృశ్యసే సంయుగే సదా। ఆదదానం సందధానం వికర్షన్తం ధనుర్న చ
'పోరులో మీరు ఎప్పుడూ ధనుస్సుతో వలయంగా కనిపిస్తారు. బాణాలు ఎక్కించుతూ, ఎక్కిస్తూ, విడిచిపెడుతూ ఎప్పుడూ అలసిపోరు.'
పశ్యామస్త్వాం మహాబాహో రథే సూర్యమివాపరమ్ । రథాశ్వనరనాగానాం హన్తారం పరవీరహన్
'మహాబాహువా! మేము మీను రథంపై మరో సూర్యుడిలా చూస్తున్నాం. రథాలు, కుదిరాలు, మనుషులు, ఏనుగులను సంహరించే శత్రువులకు భయంకరుడవు.'
కోఽథవోత్సహతే జేతుం వాం పుమాన్భరతర్షభ । వర్షతా శరవర్షాణి మహాన్తి పురుషర్షభ
'భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా! పురుషులలో ఎవరు మీలాంటి మహాపురుషుని, బాణవర్షాన్ని కురిపించే మీను జయించగలరు?'
క్షయం నితా హి పృతనా సంయుగే మహతీ మమ। యథా యుధి జయేమ త్వాం యథా రాజ్యం భృశం మమ
'నా గొప్ప సైన్యం యుద్ధంలో నాశనం అయింది. మేము యుద్ధంలో మిమ్మల్ని ఎలా జయించగలమో, నేను నా రాజ్యాన్ని ఎలా తిరిగి పొందగలనో చెప్పండి.'
తతోఽబ్రవీచ్ఛాన్తనవః పాణ్డవాన్పాణ్డుపూర్వజ
అప్పుడు శాంతనవుడు పాండవులను, పాండుపుత్రులలో పెద్దవాడైన యుధిష్ఠిరుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
న కథంచన కౌన్తేయ మయి జీవతి సంయుగే। జయో భవతి సర్వజ్ఞ సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
'కౌంతేయా! నేను పోరులో బ్రతికున్నంతవరకు మీకు విజయం కలగదు, సర్వజ్ఞుడా! ఇది నిజమని చెబుతున్నాను.'
నిర్జితే మయి యుద్ధేన రణే జేష్యథ పాణ్డవాః । క్షిప్రం మయి ప్రహరత యదీచ్ఛథ రణే జయమ్
'యుద్ధంలో నన్ను ఓడిస్తే, పాండవులారా, మీరు యుద్ధంలో గెలుస్తారు. కాబట్టి, యుద్ధంలో విజయం కావాలంటే నన్ను త్వరగా ఆపండి.'
అనుజానామి వః పార్థాః ప్రహరధ్వం యథాసుఖమ్ । ఏవం హి సుకృతం మన్యే భవతాం విదితో హ్యహమ్ । హతే మయి హతం సర్వం తస్మాదేవం విధీయతామ్
'పార్థులారా! మీరు అనుకున్నట్లు నన్ను ఎదుర్కొనండి అని అనుమతిస్తున్నాను. ఇది మీకు న్యాయమేనని నేను భావిస్తున్నాను, మీను బాగా తెలుసు. నన్ను చంపితే అన్నీ ముగుస్తాయి. అందుకే ఇలానే జరగాలి.'
బ్రూహి తస్మాదుపాయం నో యథా యుద్ధే జయేమహి। భవన్తం సమరే క్రుద్ధం దణ్డహస్తమివాన్తకమ్
'కాబట్టి, యుద్ధంలో మేము మిమ్మల్ని ఎలా జయించాలో మార్గాన్ని చెప్పండి. ఎందుకంటే పోరులో మీరు కోపంతో దండం పట్టిన యమధర్మరాజు లా కనిపిస్తున్నారు.'
శక్యో వజ్రధరో జేతుం వరుణోఽథ యమస్తథా। న భవాన్సమరే శక్యః సేన్ద్రైరపి సురాసురైః
'వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడిని, వరుణుడిని, యముడిని కూడా ఓడించవచ్చు. కానీ ఇంద్రుడు, దేవతలు, దానవులు కలిసి వచ్చినా, యుద్ధంలో మిమ్మల్ని ఓడించలేరు.'
సత్యమేతన్మహాబాహో యథా వదసి పాణ్డవ
'పాండవా! మీరు చెప్పింది నిజమే మహాబాహువా!'
నాహం జేతుం రణే శక్యః సేన్ద్రైరపి సురాసురైః। ఆత్తశస్త్రో రణే యత్తో గృహీతవరకార్ముకః । తతో మాం న్యస్తశస్త్రం తు ఏతే హన్యుర్మహారథాః
'యుద్ధంలో నేను ఆయుధాలు ధరించి, సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు, ఇంద్రుడు, దేవతలు, దానవులు కలిసినా నన్ను ఓడించలేరు. కానీ నేను ఆయుధాలు దించి ఉంచితే, ఈ మహారథులు నన్ను చంపగలరు.'
నిక్షిప్తశస్త్రే పతితే విముక్తకవచధ్వజే । ద్రవమాణే చ భీతే చ తవాస్మీతి చ వాదిని
యుద్ధంలో ఆయుధాన్ని వదిలేసి, కవచం, జెండా తొలగించి, భయంతో పారిపోతూ 'నేను నీవాడిని' అని చెప్పినవారిని
స్త్రీజితే స్త్రీప్రధానే చ స్త్రీప్రధాయిని ధర్మజ' స్త్రియాం స్త్రీనామధేయే చ వికలే చైకపుత్రిణి । అప్రసూతే చ షణ్డే చ న యుద్ధం రోచతే మమ
స్త్రీలు గెలిచిన యుద్ధంలో, స్త్రీలు ముందుండే యుద్ధంలో, స్త్రీలు ప్రధానమైనప్పుడు, స్త్రీ పేరుగలవారి మధ్య, బలహీనురాలు, ఒక్కగారాలదారు, పిల్లలు లేని వారు, శక్తిలేనివారు—ఇలాంటి వారితో యుద్ధం నాకు ఇష్టం లేదు, ధర్మజా.
ఇమం మే శృణు రాజేన్ద్ర సంకల్పం పూర్వచిన్తితమ్ । అసంకల్పధ్వజం దృష్ట్వా న యుధ్యేయం కదాచన
ఓ రాజా, నేను ముందే నిర్ణయించుకున్న ఆలోచనను విను. ధైర్యం లేని జెండా ఉన్నవారిని చూస్తే, నేనెప్పుడూ యుద్ధం చేయను.
య ఏష ద్రౌపదో రాజంస్తవ సైన్యే మహారథః । శిఖణ్డీ సమరామర్షీ శూరశ్చ సమితింజయః
నీ సైన్యంలో ఉన్న ద్రుపదుని కుమారుడు శిఖండీ గొప్ప యోధుడు, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండే వాడు, ధైర్యవంతుడు, యుద్ధంలో విజయం సాధించేవాడు.
యథాఽభవచ్చ స్త్రీపూర్వం పశ్చాత్పుంస్త్వం సమాగతః। జానన్తి చ భవన్తోఽపి సర్వమేతద్యథాతథమ్
అతడు ముందుగా స్త్రీగా ఉండి, తరువాత పురుషత్వాన్ని పొందాడు. ఈ విషయం మీ అందరికీ పూర్తిగా తెలుసు.
అర్జునః సమరే శూరః పురస్కృత్య శిఖణ్డీనమ్ । మామేవ విశిఖైస్తీక్ష్ణైరభిద్రవతు దంశితః
యుద్ధంలో ధైర్యవంతుడైన అర్జునుడు, శిఖండీని ముందుంచి, గట్టిగా సంకల్పంతో నన్ను పదునైన బాణాలతో ఎదుర్కొనవచ్చు.
అసంకల్పధ్వజే తస్మిన్స్త్రీపూర్వే చ విశేషతః । న ప్రహర్తుమభీప్సామి గృహీతేషు కథంచన
ధైర్యం లేని జెండా ఉన్నవారిని, ముఖ్యంగా ముందు స్త్రీగా ఉన్నవారిని, నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ హింసించాలనే కోరిక లేదు.
తదన్తరం సమాసాద్య పాణ్డవో మాం ధనఞ్జయః। శరైర్ఘాతయతు క్షిప్రం సమన్తాద్భరతర్షభ
ఆ సమయంలో పాండవుడు ధనంజయుడు నన్ను చుట్టూ నుండి బాణాలతో వేగంగా హతమార్చగలడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠ.
న తం పశ్యామి లోకేష మాం హన్యాద్యః సముద్యతమ్। ఋతే కృష్ణాన్మహాభాగాత్పాణ్డవాద్వా ధనఞ్జయాత్
ఈ లోకంలో నన్ను సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు హతమార్చగలవాడు ఎవరూ లేరు; కేవలం మహాభాగుడైన కృష్ణుడు లేదా పాండవుల్లో ధనంజయుడు తప్ప.
పార్షతం తు పురోధాయ క్లీబమద్య మమాగ్రతః । ఆత్తశస్త్రో రణే యత్తో గృహీతవరకార్ముకః । మాం పాతయతు బీభత్సురేవం తవ జయో ధ్రువమ్
పార్షతుని ముందుంచి, అతడిలో శక్తిలేమి ఉన్నా, ఆయుధంతో సిద్ధంగా, గొప్ప విల్లు చేతిలో పట్టుకుని నన్ను బీభత్సుడు పడగొట్టగలడు—అలా అయితే నీకు విజయమే ఖాయం.
ఏతత్కురుష్వ కౌన్తేయ యథోక్తం మమ సువ్రత । తతో జేష్వసి సంగ్రామే ధార్తరాష్ట్రాన్సమాగతాన్
కౌంతేయా, నేను చెప్పినట్లు నీవు చేస్తే, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను నీవు తప్పకుండా జయించగలవు.
తేఽనుజ్ఞాతాస్తతః పార్థా జగ్ముః స్వశిబిరం ప్రతి। అభివాద్య మహాత్మానం భీష్మం కురుపితామహమ్
అలా అనుమతి తీసుకున్న పాండవులు, మహాత్ముడైన భీష్మునికి నమస్కరించి, తమ శిబిరానికి వెళ్లారు.