త్రిదశాన్వా సముద్యుక్తాన్సహితాన్దైత్యదానవైః । నిహన్త్యాదర్జునః సఙ్ఖ్యే కిము భీష్మం నరాధిప
దేవతలు, దైత్యులు, దానవులతో కూడి వచ్చినా, యుద్ధంలో అర్జునుడు వారిని సంహరించగలడు. మరి భీష్ముడిని ఓ మనుష్యుల రాజా, ఎంత సులభంగా జయించగలడు!
విపరీతో మహావీర్యో గతసత్వోఽల్పజీవనః । భీష్మః శాన్తనవో నూనం కర్తవ్యం నావబుధ్యతే
శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు గొప్ప శక్తి ఉన్నవాడు అయినా, ఇప్పుడు అతని మనస్సు మారిపోయింది. అతనికి ప్రాణబలం తగ్గిపోయింది, ఆయుష్షు తక్కువగా ఉంది, ఏం చేయాలో అతనికి అర్థం కావడం లేదు.
ఏవమేతన్మహాబాహో యథా వదసి మాధవ। సర్వే హ్యేతే న పర్యాప్తాస్తవ వేగవిధారణే
నీ చెప్పినట్లే మహాబాహువంతుడా మాధవా! వీళ్లంతా కలిసినా నీ వేగాన్ని ఎదుర్కొనడానికి సరిపోవడం లేదు.
నియతం సమావాప్స్యామి సర్వమేతద్యథేప్సితమ్ । యస్య మే పురుషవ్యాఘ్ర భవాన్పక్షే వ్యవస్థితః
పురుషవృశబ్దుడా! నువ్వు నా పక్షాన నిలిచినందువల్ల, నేను కోరుకున్నదంతా తప్పక సాధించగలను.
సేన్ద్రానపి రణే దేవాఞ్జయేయం జయతాం వర। త్వయా నాథేన గోవిన్ద కిము భీష్మం మహారథమ్
గోవిందా! నువ్వు నాకు రక్షకుడివిగా ఉన్నప్పుడు, ఇంద్రునితో కూడి దేవతల్ని కూడా యుద్ధంలో జయించగలను. అలాంటప్పుడు మహారథుడైన భీష్ముడిని ఓడించడంలో ఏముంది?
న తు త్వామనృతం కర్తుముత్సహే స్వాత్మగౌరవాత్। అయుధ్యమానాః సహాయ్యం యథోక్తం కురు మాధవ
నాకు నా ఆత్మగౌరవం ఉంది గనుక, నీకు అబద్ధంగా ప్రవర్తించలేను. మాధవా! నువ్వు చెప్పినట్లే, యుద్ధం చేయకుండా మాకు సహాయపడు.
సమయస్తు కృతః కశ్చిన్మమ భీష్మేణ సంయుగే। మన్త్రయిష్యే తవార్థాయ న తు యోత్స్యే కథంచన
యుద్ధంలో నాకు, భీష్మునితో ఒక ఒప్పందం జరిగింది. నీ కోసం మంత్రాన్ని చెప్పిస్తాను కాని, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ యుద్ధం చేయను.
దుర్యోధనార్థం యోత్స్యామి సత్యమేతదితి ప్రభో। స హి రాజ్యస్య మే దాతా మన్త్రస్యైవ చ మాధవ
దుర్యోధనుని కోసం నేను యుద్ధం చేస్తాను — ఇదే సత్యం ప్రభూ! ఎందుకంటే అతడే నాకు రాజ్యాన్ని, సలహాను ఇచ్చినవాడు మాధవా!
తస్మాద్దేవవ్రతం భూయో వధోపాయార్థమాత్మనః । భవతా సహితాః సర్వే ప్రయామ మధుసూదన
అందువల్ల మధుసూదనా! మనందరం కలిసి మళ్లీ దేవవ్రతుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని ఓడిపోవడానికి మార్గం అడిగేద్దాం.
తద్వయం సహితా గత్వా భీష్మమాశు నరోత్తమమ్ । రుచితే తవ పృచ్ఛామి మన్త్రం వార్ష్ణేయ మాచిరమ్
మనిద్దరం కలసి వెంటనే నరోత్తముడైన భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లి, నీకు నచ్చినట్లు వృష్ణికులవంశజా! నేను వెంటనే మంత్రాన్ని అడుగుతాను.
స వక్ష్యతి హితం వాక్యం సత్యమస్మాజ్జనార్దన। యథా చ వక్ష్యతే కృష్ణ తథా కర్తాస్మి సంయుగే
జనార్దనా! అతడు మాకు మేలు చేసే, సత్యమైన మాటలు చెబుతాడు. కృష్ణా! నువ్వు చెప్పినట్లే యుద్ధంలో నేను చేస్తాను.
స నో జయస్య దాతా స్యాన్మన్త్రస్య చ దృఢవ్రతః । బాలాః పిత్రా విహీనాశ్చ తేన సంవర్ధితా వయమ్
అతడు దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నవాడు, మాకు విజయాన్ని, మంత్రాన్ని ఇస్తాడు. మేము చిన్నపిల్లలు, తండ్రిని కోల్పోయినవాళ్లం, అతడే మమ్మల్ని పెంచాడు.
తం చేత్పితామహం వృద్ధం హన్తుమిచ్ఛామి మాధవ। పితుః పితరమిష్టం చ ధిగస్తు క్షత్రజీవికామ్
మాధవా! వృద్ధుడైన పితామహుడిని, తండ్రి తండ్రిలా ఇష్టమైనవాడిని హత్య చేయాలని నేను అనుకుంటే, అటువంటి క్షత్రియ జీవితం నాకెందుకు?
తతోఽబ్రవీన్మహారాజ వార్ష్ణేయః కురునన్దనమ్ । రోచతే మే మహాప్రాజ్ఞ రాజేన్ద్ర తవ భాషితమ్
అంతట రాజా! వృష్ణికులవంశజుడు కురువంశానికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'రాజేంద్రా! నీ మాటలు నాకు ఎంతో నచ్చాయి, మహాపండితుడా!'
దేవవ్రతః కృతీ భీష్మః ప్రేక్షితేనాపి నిర్దహేత్। గమ్యతాం స్వవధోపాయం ప్రష్టుం సాగరగాసుతమ్
దేవవ్రతుడు, భీష్ముడు, కేవలం చూపుతోనే కాల్చగలడు. మనం నదీ కుమారుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని ఓడిపోవడానికి మార్గం అడగాలి.
వక్తమర్హతి సత్యం స త్వయా పృష్టో విశేషతః । తే వయం తత్ర గచ్ఛామః ప్రష్టుం కురుపితామహమ్
నువ్వు అడిగితే అతడు సత్యాన్ని చెప్పగలడు. అందుకే మనం అక్కడికి వెళ్లి కురువంశ పితామహుడిని అడగుదాం.
గత్వా శాన్తనవం వృద్ధం మన్త్రం పృచ్ఛామ భారత । స నో దాస్యతి మన్త్రం యం తేన యోత్స్యామహే పరాన్
శాంతనువు కుమారుడైన వృద్ధుడి దగ్గరకు వెళ్లి, మంత్రాన్ని అడగుదాం భారతా! అతడు మనకు ఏ మంత్రాన్ని ఇస్తాడో, దానితో మేము శత్రువులను ఎదుర్కొంటాం.
ఏవమామన్త్ర్య తే వీరాః పాణ్డవాః పాణ్డుపూర్వజ। జగ్ముస్తే సహితాః సర్వే వాసుదేవశ్చ వీర్యవాన్
ఇలా నిర్ణయించుకుని, పాండవులు, పాండువు పెద్ద కుమారుని నాయకత్వంలో, వీరుడైన వాసుదేవుడితో కలిసి అందరూ వెళ్లారు.
విముక్తశస్త్రకవచా భీష్మస్య సదనం ప్రతి। ప్రవిశ్య చ తదా భీష్మం శిరోభిః ప్రణిపేదిరే
తమ ఆయుధాలు, కవచాలు విడిచిపెట్టి, భీష్ముని ఇంటివైపు వెళ్లి, లోపలికి ప్రవేశించి, భీష్ముని ముందు తలవంచి నమస్కరించారు.
పూజయన్తో మహారాజ పాణ్డవా భరతర్షభమ్ । ప్రణమ్య శిరసా చైనం భీష్మం శరణమభ్యయుః
మహారాజా! పాండవులు, భరతవంశంలో గొప్పవాడైన భీష్ముని గౌరవిస్తూ, తలవంచి నమస్కరించి, అతని ఆశ్రయానికి వచ్చారు.
తానువాచ మహాబాహుర్భీష్మః కురుపితామహః । స్వాగతం తవ వార్ష్ణేయ స్వాగతం తే ధనఞ్జయ
అప్పుడు మహాబాహువు, కురువంశ పితామహుడు అయిన భీష్ముడు వారిని చూచి ఇలా పలికాడు: 'వార్ష్ణేయా! నీకు స్వాగతం. ధనంజయా! నీకూ స్వాగతం.'
స్వాగతం ధర్మపుత్రాయ భీమాయ యమయోస్తథా। కిం వా కార్యం కరోమ్యద్య యుష్మాకం ప్రీతివర్ధనం
ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడికి, భీమునికి, యమదేవుని వంటి అశ్వినీద్వయులకు కూడా స్వాగతం. మీ ఆనందం పెరగడానికి నేను ఈ రోజు ఏ పని చేయాలంటే చెప్పండి.
యుద్ధాదన్యత్ర హే వత్సాః ప్రీయన్తాం మా విశఙ్కథ ।' సర్వాత్మనాపి కర్తాస్మి యదపి స్యాత్సదుష్కరమ్ । తథా బ్రువాణం గాఙ్గేయం ప్రీతియుక్తం పునఃపునః
పోరాటాన్ని తప్ప మరేదైనా విషయమైతే, నా పిల్లలూ, మీరు నిర్భయంగా ఉండండి. ఎంత కష్టమైనదైనా, నా శక్తినంతా పెట్టి మీకోసం చేస్తాను.' అని గంగేయుడు ప్రేమతో మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ఉవాచ రాజా దీనాత్మా ప్రీతియుక్తమిదం వచః। కథం జయేమ సర్వజ్ఞ కథం రాజ్యం లభేమహి
రాజు మనసు బాధతో, ప్రేమతో ఇలా అడిగాడు: 'సర్వజ్ఞుడా! మేము ఎలా విజయం సాధించగలం? మేము ఎలా రాజ్యాన్ని పొందగలం?'
ప్రజానాం సంశయో న స్యాత్కథం తన్మే బద ప్రభో । భవాన్హి నో వధోపాయం బ్రవీతు స్వయమాత్మనః
'ప్రజలకు ఎలాంటి సందేహం లేకుండా ఎలా చేయాలో చెప్పండి ప్రభూ. మీ ఓటమికి మార్గాన్ని మీరు స్వయంగా మాకు చెప్పాలి.'
భవన్తం సమరే వీర విషహేమ కథం వయమ్। న హి తే సూక్ష్మమప్యస్తి రన్ధ్రం కురుపితామహ
'పోరులో మేము మిమ్మల్ని ఎలా జయించగలం వీరా? కురుపితామహా! మీలో చిన్న తప్పు కూడా కనిపించదు.'
మణ్డలేనైవ ధనుషా దృశ్యసే సంయుగే సదా। ఆదదానం సందధానం వికర్షన్తం ధనుర్న చ
'పోరులో మీరు ఎప్పుడూ ధనుస్సుతో వలయంగా కనిపిస్తారు. బాణాలు ఎక్కించుతూ, ఎక్కిస్తూ, విడిచిపెడుతూ ఎప్పుడూ అలసిపోరు.'
పశ్యామస్త్వాం మహాబాహో రథే సూర్యమివాపరమ్ । రథాశ్వనరనాగానాం హన్తారం పరవీరహన్
'మహాబాహువా! మేము మీను రథంపై మరో సూర్యుడిలా చూస్తున్నాం. రథాలు, కుదిరాలు, మనుషులు, ఏనుగులను సంహరించే శత్రువులకు భయంకరుడవు.'
కోఽథవోత్సహతే జేతుం వాం పుమాన్భరతర్షభ । వర్షతా శరవర్షాణి మహాన్తి పురుషర్షభ
'భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా! పురుషులలో ఎవరు మీలాంటి మహాపురుషుని, బాణవర్షాన్ని కురిపించే మీను జయించగలరు?'
క్షయం నితా హి పృతనా సంయుగే మహతీ మమ। యథా యుధి జయేమ త్వాం యథా రాజ్యం భృశం మమ
'నా గొప్ప సైన్యం యుద్ధంలో నాశనం అయింది. మేము యుద్ధంలో మిమ్మల్ని ఎలా జయించగలమో, నేను నా రాజ్యాన్ని ఎలా తిరిగి పొందగలనో చెప్పండి.'