హనిష్యామి రణే భీష్మమాహూయ పురుషర్షభమ్ । పశ్యతాం ధార్తరాష్ట్రాణాం యది నేచ్ఛతి ఫల్గునః
పాండవులలో అర్జునుడు చేయదలచుకోకపోతే, ధృతరాష్ట్ర కుమారులు చూస్తుండగానే, యుద్ధంలో పురుషశార్దూలుడైన భీష్ముని నేను సంహరిస్తాను.
యది భీష్మే హతే వీరే జయం పశ్యసి పణ్డవ। హన్తాస్మ్యేకరథేనాద్య కురువృద్ధం పితామహమ్
పాండవా! వీరుడైన భీష్ముడు చనిపోతే విజయం నీకుంటుందని నీవు భావిస్తే, ఈ రోజు నేను ఒక్క రథంతోనే కురు వృద్ధుడైన పితామహుని సంహరిస్తాను.
పశ్య మే విక్రమం రాజన్మహేన్ద్రస్యేవ సంయుగే। విముఞ్చన్తం మహాస్త్రామి పాతయిష్యామి తం రథాత్
రాజా! యుద్ధంలో మహేంద్రునిలా నా పరాక్రమాన్ని చూడు. నేను గొప్ప ఆయుధాలు వదిలి, అతన్ని రథం మీద నుంచి పడగొడతాను.
యః శత్రుః పాణ్డుపుత్రాణాం మచ్ఛత్రుః స న సంశయః। మదర్థా భవదర్థా యే యే మదీయాస్తవైవ తే
పాండవుల శత్రువు ఎవరో, వారు నా శత్రువులే అనడంలో సందేహం లేదు. నాకోసం ఉన్నవారు, నీకోసం ఉన్నవారు, రాజా! వారు అందరూ నీవారే.
తవ భ్రాతా మమ సఖా సంబన్ధీ శిష్య ఏవ చ । మాంసాన్యుత్కృత్య దాస్యామి ఫల్గునార్థే మహీపతే
నీ అన్నయ్య నాకు స్నేహితుడు, బంధువు, శిష్యుడూ కూడాను. ఫల్గునుని కోసం అవసరమైతే, నా మాంసాన్ని కూడా కోసి ఇస్తాను, మహారాజా!
ఏష చాపి నరవ్యాఘ్రో మత్కృతే జీవితం త్యజేత్। ఏష నః సమయస్తాత తారయేమ పరస్పరమ్
ఈ మనుషులలో సింహుడైన వాడు నా కోసం తన ప్రాణాన్ని కూడా త్యాగం చేయగలడు. మన ఇద్దరం ఒకరిని ఒకరం రక్షించుకోవాలని ఇదే మన ఒప్పందం, ప్రియుడా!
స మాం నియుఙ్క్ష్వ రాజేన్ద్ర యావత్సజ్జో భవామ్యహమ్ । ప్రతిజ్ఞాతముపప్లావ్యే యత్తత్పార్థేన పూర్వతః
రాజేంద్రా! నేను సిద్ధంగా ఉన్నంతవరకు నన్ను ఆజ్ఞాపించు. ఉపప్లవ్యలో పార్థుడు ముందుగా చేసిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాలి.
పాతయిష్యామి గాఙ్గేయమిత్యులూకస్య సంనిధౌ। పరిరక్ష్యమిదం తావద్వచః పార్థస్య ధీమతః
ఉలూకుడు ఉన్నప్పుడు, 'నేను గంగేయుడిని పడగొడతాను' అని పార్థుడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. అప్పటివరకు, ఆ ధీరుడైన పార్థుని మాటను కాపాడాలి.
అనుజ్ఞాతేన పార్థేన మయా కార్యం న సంశయః। అథవా ఫల్గునస్యైష భారః పరిమితో రణే
పార్థుడు అనుమతిస్తేనే నేను పని చేయాలి, ఇందులో సందేహం లేదు. లేకపోతే, యుద్ధంలో ఈ బాధ్యత ఫల్గునునిదే.
స హనిష్యతి సంగ్రామే భీష్మం పరపురంజయమ్ । అశక్యమపి కుర్యాద్ధి రణే పార్థః సముద్యతః
పరపురాలను జయించిన భీష్ముని యుద్ధంలో పార్థుడు సంహరిస్తాడు. పార్థుడు సంకల్పిస్తే, యుద్ధంలో అసాధ్యమైనదాన్ని కూడా సాధించగలడు.
త్రిదశాన్వా సముద్యుక్తాన్సహితాన్దైత్యదానవైః । నిహన్త్యాదర్జునః సఙ్ఖ్యే కిము భీష్మం నరాధిప
దేవతలు, దైత్యులు, దానవులతో కూడి వచ్చినా, యుద్ధంలో అర్జునుడు వారిని సంహరించగలడు. మరి భీష్ముడిని ఓ మనుష్యుల రాజా, ఎంత సులభంగా జయించగలడు!
విపరీతో మహావీర్యో గతసత్వోఽల్పజీవనః । భీష్మః శాన్తనవో నూనం కర్తవ్యం నావబుధ్యతే
శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు గొప్ప శక్తి ఉన్నవాడు అయినా, ఇప్పుడు అతని మనస్సు మారిపోయింది. అతనికి ప్రాణబలం తగ్గిపోయింది, ఆయుష్షు తక్కువగా ఉంది, ఏం చేయాలో అతనికి అర్థం కావడం లేదు.
ఏవమేతన్మహాబాహో యథా వదసి మాధవ। సర్వే హ్యేతే న పర్యాప్తాస్తవ వేగవిధారణే
నీ చెప్పినట్లే మహాబాహువంతుడా మాధవా! వీళ్లంతా కలిసినా నీ వేగాన్ని ఎదుర్కొనడానికి సరిపోవడం లేదు.
నియతం సమావాప్స్యామి సర్వమేతద్యథేప్సితమ్ । యస్య మే పురుషవ్యాఘ్ర భవాన్పక్షే వ్యవస్థితః
పురుషవృశబ్దుడా! నువ్వు నా పక్షాన నిలిచినందువల్ల, నేను కోరుకున్నదంతా తప్పక సాధించగలను.
సేన్ద్రానపి రణే దేవాఞ్జయేయం జయతాం వర। త్వయా నాథేన గోవిన్ద కిము భీష్మం మహారథమ్
గోవిందా! నువ్వు నాకు రక్షకుడివిగా ఉన్నప్పుడు, ఇంద్రునితో కూడి దేవతల్ని కూడా యుద్ధంలో జయించగలను. అలాంటప్పుడు మహారథుడైన భీష్ముడిని ఓడించడంలో ఏముంది?
న తు త్వామనృతం కర్తుముత్సహే స్వాత్మగౌరవాత్। అయుధ్యమానాః సహాయ్యం యథోక్తం కురు మాధవ
నాకు నా ఆత్మగౌరవం ఉంది గనుక, నీకు అబద్ధంగా ప్రవర్తించలేను. మాధవా! నువ్వు చెప్పినట్లే, యుద్ధం చేయకుండా మాకు సహాయపడు.
సమయస్తు కృతః కశ్చిన్మమ భీష్మేణ సంయుగే। మన్త్రయిష్యే తవార్థాయ న తు యోత్స్యే కథంచన
యుద్ధంలో నాకు, భీష్మునితో ఒక ఒప్పందం జరిగింది. నీ కోసం మంత్రాన్ని చెప్పిస్తాను కాని, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ యుద్ధం చేయను.
దుర్యోధనార్థం యోత్స్యామి సత్యమేతదితి ప్రభో। స హి రాజ్యస్య మే దాతా మన్త్రస్యైవ చ మాధవ
దుర్యోధనుని కోసం నేను యుద్ధం చేస్తాను — ఇదే సత్యం ప్రభూ! ఎందుకంటే అతడే నాకు రాజ్యాన్ని, సలహాను ఇచ్చినవాడు మాధవా!
తస్మాద్దేవవ్రతం భూయో వధోపాయార్థమాత్మనః । భవతా సహితాః సర్వే ప్రయామ మధుసూదన
అందువల్ల మధుసూదనా! మనందరం కలిసి మళ్లీ దేవవ్రతుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని ఓడిపోవడానికి మార్గం అడిగేద్దాం.
తద్వయం సహితా గత్వా భీష్మమాశు నరోత్తమమ్ । రుచితే తవ పృచ్ఛామి మన్త్రం వార్ష్ణేయ మాచిరమ్
మనిద్దరం కలసి వెంటనే నరోత్తముడైన భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లి, నీకు నచ్చినట్లు వృష్ణికులవంశజా! నేను వెంటనే మంత్రాన్ని అడుగుతాను.
స వక్ష్యతి హితం వాక్యం సత్యమస్మాజ్జనార్దన। యథా చ వక్ష్యతే కృష్ణ తథా కర్తాస్మి సంయుగే
జనార్దనా! అతడు మాకు మేలు చేసే, సత్యమైన మాటలు చెబుతాడు. కృష్ణా! నువ్వు చెప్పినట్లే యుద్ధంలో నేను చేస్తాను.
స నో జయస్య దాతా స్యాన్మన్త్రస్య చ దృఢవ్రతః । బాలాః పిత్రా విహీనాశ్చ తేన సంవర్ధితా వయమ్
అతడు దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నవాడు, మాకు విజయాన్ని, మంత్రాన్ని ఇస్తాడు. మేము చిన్నపిల్లలు, తండ్రిని కోల్పోయినవాళ్లం, అతడే మమ్మల్ని పెంచాడు.
తం చేత్పితామహం వృద్ధం హన్తుమిచ్ఛామి మాధవ। పితుః పితరమిష్టం చ ధిగస్తు క్షత్రజీవికామ్
మాధవా! వృద్ధుడైన పితామహుడిని, తండ్రి తండ్రిలా ఇష్టమైనవాడిని హత్య చేయాలని నేను అనుకుంటే, అటువంటి క్షత్రియ జీవితం నాకెందుకు?
తతోఽబ్రవీన్మహారాజ వార్ష్ణేయః కురునన్దనమ్ । రోచతే మే మహాప్రాజ్ఞ రాజేన్ద్ర తవ భాషితమ్
అంతట రాజా! వృష్ణికులవంశజుడు కురువంశానికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'రాజేంద్రా! నీ మాటలు నాకు ఎంతో నచ్చాయి, మహాపండితుడా!'
దేవవ్రతః కృతీ భీష్మః ప్రేక్షితేనాపి నిర్దహేత్। గమ్యతాం స్వవధోపాయం ప్రష్టుం సాగరగాసుతమ్
దేవవ్రతుడు, భీష్ముడు, కేవలం చూపుతోనే కాల్చగలడు. మనం నదీ కుమారుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని ఓడిపోవడానికి మార్గం అడగాలి.
వక్తమర్హతి సత్యం స త్వయా పృష్టో విశేషతః । తే వయం తత్ర గచ్ఛామః ప్రష్టుం కురుపితామహమ్
నువ్వు అడిగితే అతడు సత్యాన్ని చెప్పగలడు. అందుకే మనం అక్కడికి వెళ్లి కురువంశ పితామహుడిని అడగుదాం.
గత్వా శాన్తనవం వృద్ధం మన్త్రం పృచ్ఛామ భారత । స నో దాస్యతి మన్త్రం యం తేన యోత్స్యామహే పరాన్
శాంతనువు కుమారుడైన వృద్ధుడి దగ్గరకు వెళ్లి, మంత్రాన్ని అడగుదాం భారతా! అతడు మనకు ఏ మంత్రాన్ని ఇస్తాడో, దానితో మేము శత్రువులను ఎదుర్కొంటాం.
ఏవమామన్త్ర్య తే వీరాః పాణ్డవాః పాణ్డుపూర్వజ। జగ్ముస్తే సహితాః సర్వే వాసుదేవశ్చ వీర్యవాన్
ఇలా నిర్ణయించుకుని, పాండవులు, పాండువు పెద్ద కుమారుని నాయకత్వంలో, వీరుడైన వాసుదేవుడితో కలిసి అందరూ వెళ్లారు.
విముక్తశస్త్రకవచా భీష్మస్య సదనం ప్రతి। ప్రవిశ్య చ తదా భీష్మం శిరోభిః ప్రణిపేదిరే
తమ ఆయుధాలు, కవచాలు విడిచిపెట్టి, భీష్ముని ఇంటివైపు వెళ్లి, లోపలికి ప్రవేశించి, భీష్ముని ముందు తలవంచి నమస్కరించారు.
పూజయన్తో మహారాజ పాణ్డవా భరతర్షభమ్ । ప్రణమ్య శిరసా చైనం భీష్మం శరణమభ్యయుః
మహారాజా! పాండవులు, భరతవంశంలో గొప్పవాడైన భీష్ముని గౌరవిస్తూ, తలవంచి నమస్కరించి, అతని ఆశ్రయానికి వచ్చారు.