వనం యాస్యామి దుర్ధర్ష శ్రేయో వై తత్ర మే గతమ్ । న యుద్ధం రోచతే కృష్ణ హన్తి భీష్మో హి నః సదా
దుర్జయుడా! నేను అరణ్యంలోకి వెళ్తాను. అక్కడే నాకు శ్రేయస్సు ఉంటుంది. యుద్ధం నాకు ఇష్టం లేదు కృష్ణా, ఎందుకంటే భీష్ముడు మమ్మల్ని ఎప్పుడూ సంహరిస్తూనే ఉన్నాడు.
యథా ప్రజ్వలితం వహ్నిం పతఙ్గః సమభిద్రవన్। ఏకతో మృత్యుమభ్యేతి తథాఽహం భీష్మమేయివాన్
ఎలా అంటే, ఒక పురుగు మండుతున్న అగ్నిలోకి పరిగెత్తి మరణాన్ని పొందినట్లు, నేను కూడా భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లాను.
క్షయం నీతోఽస్మి వార్ష్ణేయ రాజ్యహేతోః పరాక్రమీ । భ్రాతరశ్చైవ మే శురాః సాయకైర్భృశపీడితాః
వృష్ణికుల వంశజా! రాజ్యం కోసం ప్రయత్నించి నేను నాశనమయ్యాను. నా సాహసిక సోదరులు కూడా బాణాల తాకిడితో తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తున్నారు.
మత్కృతే భ్రాతృసౌహార్దాద్రాజ్యభ్రష్టా వనం గతాః। పరిక్లిష్టా తథా కృష్ణా మత్కృతే మధుసూదన
నా కోసం సోదరులు స్నేహంతో రాజ్యాన్ని కోల్పోయి అరణ్యంలోకి వెళ్లారు. అలాగే కృష్ణా కూడా నా వల్ల ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించింది, ఓ మధుసూదనా.
జీవితం బహు మన్యేఽహం జీవితం హ్యద్య దుర్లభమ్। జీవితస్యాద్య శేషేణ చరిష్యే ధర్మముత్తమమ్
ఈ ప్రాణం ఎంతో విలువైనదిగా నేను భావిస్తున్నాను. ఈ రోజు ప్రాణం దొరకడం చాలా కష్టం. ఇప్పుడు మిగిలిన ప్రాణంతో నేను ఉత్తమమైన ధర్మాన్ని అనుసరిస్తాను.
యది తేఽహమనుగ్రాహ్యో భ్రాతృభిః స కేశవ । స్వధర్మస్యావిరోధేన హితం వ్యాహర కేశవ
కేశవా! నేను, నా అన్నదమ్ములతో కలిసి, నీ కరుణకు పాత్రుడనైతే, నా ధర్మానికి విఘాతం కలగకుండా, నాకు మేలు చేసే మాటను చెప్పు కేశవా.
ఏవం శ్రుత్వా వచస్తస్య కారుణ్యాద్బహువిస్తరమ్। ప్రత్యువాచ తతః కృష్ణః సాన్త్వయానో యుధిష్ఠిరమ్
అతని దయతో నిండిన, విస్తారంగా చెప్పిన మాటలు విని, కృష్ణుడు యుధిష్ఠిరుని ఓదార్చుతూ ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ధర్మపుత్ర విషాదం త్వం మా కృథాః సత్యసంగర । యస్య తే భ్రాతరః శూరా దుర్జయాః సత్రుసూదనాః
ధర్మపుత్రా! నీవు సత్యానికి కట్టుబడి ఉన్నవాడివి, నిరాశకు లోనవవద్దు. నీ అన్నదమ్ములు వీరులు, శత్రువులను ఓడించగలవారు.
అర్జునో భీమసేనశ్చ వాయ్వగ్నిసమతేజసౌ। మాద్రీపుత్రౌ చ విక్రాన్తౌ త్రిదశానామివిశ్వరౌ
అర్జునుడు, భీమసేను వాయువు, అగ్ని లాంటి తేజస్సుతో ఉన్నారు. మాద్రీ కుమారులు కూడా పరాక్రమవంతులు, దేవతల్లో దేవేంద్రుల్లా ఉన్నారు.
మాం వా నియుఙ్క్ష్వ సౌహార్దాద్యోత్స్యే భీష్మేణ పాణ్డవ । త్వప్రయుక్తో మహారాజ కిం న కుర్యాం మహాహవే
పాండవా! స్నేహంతో నన్ను ఆజ్ఞాపించు, నేను భీష్మునితో యుద్ధం చేస్తాను. మహారాజా! నువ్వు నన్ను పంపితే, ఈ మహాసంగ్రామంలో నేను చేయని పని ఏముంటుంది?
హనిష్యామి రణే భీష్మమాహూయ పురుషర్షభమ్ । పశ్యతాం ధార్తరాష్ట్రాణాం యది నేచ్ఛతి ఫల్గునః
పాండవులలో అర్జునుడు చేయదలచుకోకపోతే, ధృతరాష్ట్ర కుమారులు చూస్తుండగానే, యుద్ధంలో పురుషశార్దూలుడైన భీష్ముని నేను సంహరిస్తాను.
యది భీష్మే హతే వీరే జయం పశ్యసి పణ్డవ। హన్తాస్మ్యేకరథేనాద్య కురువృద్ధం పితామహమ్
పాండవా! వీరుడైన భీష్ముడు చనిపోతే విజయం నీకుంటుందని నీవు భావిస్తే, ఈ రోజు నేను ఒక్క రథంతోనే కురు వృద్ధుడైన పితామహుని సంహరిస్తాను.
పశ్య మే విక్రమం రాజన్మహేన్ద్రస్యేవ సంయుగే। విముఞ్చన్తం మహాస్త్రామి పాతయిష్యామి తం రథాత్
రాజా! యుద్ధంలో మహేంద్రునిలా నా పరాక్రమాన్ని చూడు. నేను గొప్ప ఆయుధాలు వదిలి, అతన్ని రథం మీద నుంచి పడగొడతాను.
యః శత్రుః పాణ్డుపుత్రాణాం మచ్ఛత్రుః స న సంశయః। మదర్థా భవదర్థా యే యే మదీయాస్తవైవ తే
పాండవుల శత్రువు ఎవరో, వారు నా శత్రువులే అనడంలో సందేహం లేదు. నాకోసం ఉన్నవారు, నీకోసం ఉన్నవారు, రాజా! వారు అందరూ నీవారే.
తవ భ్రాతా మమ సఖా సంబన్ధీ శిష్య ఏవ చ । మాంసాన్యుత్కృత్య దాస్యామి ఫల్గునార్థే మహీపతే
నీ అన్నయ్య నాకు స్నేహితుడు, బంధువు, శిష్యుడూ కూడాను. ఫల్గునుని కోసం అవసరమైతే, నా మాంసాన్ని కూడా కోసి ఇస్తాను, మహారాజా!
ఏష చాపి నరవ్యాఘ్రో మత్కృతే జీవితం త్యజేత్। ఏష నః సమయస్తాత తారయేమ పరస్పరమ్
ఈ మనుషులలో సింహుడైన వాడు నా కోసం తన ప్రాణాన్ని కూడా త్యాగం చేయగలడు. మన ఇద్దరం ఒకరిని ఒకరం రక్షించుకోవాలని ఇదే మన ఒప్పందం, ప్రియుడా!
స మాం నియుఙ్క్ష్వ రాజేన్ద్ర యావత్సజ్జో భవామ్యహమ్ । ప్రతిజ్ఞాతముపప్లావ్యే యత్తత్పార్థేన పూర్వతః
రాజేంద్రా! నేను సిద్ధంగా ఉన్నంతవరకు నన్ను ఆజ్ఞాపించు. ఉపప్లవ్యలో పార్థుడు ముందుగా చేసిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాలి.
పాతయిష్యామి గాఙ్గేయమిత్యులూకస్య సంనిధౌ। పరిరక్ష్యమిదం తావద్వచః పార్థస్య ధీమతః
ఉలూకుడు ఉన్నప్పుడు, 'నేను గంగేయుడిని పడగొడతాను' అని పార్థుడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. అప్పటివరకు, ఆ ధీరుడైన పార్థుని మాటను కాపాడాలి.
అనుజ్ఞాతేన పార్థేన మయా కార్యం న సంశయః। అథవా ఫల్గునస్యైష భారః పరిమితో రణే
పార్థుడు అనుమతిస్తేనే నేను పని చేయాలి, ఇందులో సందేహం లేదు. లేకపోతే, యుద్ధంలో ఈ బాధ్యత ఫల్గునునిదే.
స హనిష్యతి సంగ్రామే భీష్మం పరపురంజయమ్ । అశక్యమపి కుర్యాద్ధి రణే పార్థః సముద్యతః
పరపురాలను జయించిన భీష్ముని యుద్ధంలో పార్థుడు సంహరిస్తాడు. పార్థుడు సంకల్పిస్తే, యుద్ధంలో అసాధ్యమైనదాన్ని కూడా సాధించగలడు.
త్రిదశాన్వా సముద్యుక్తాన్సహితాన్దైత్యదానవైః । నిహన్త్యాదర్జునః సఙ్ఖ్యే కిము భీష్మం నరాధిప
దేవతలు, దైత్యులు, దానవులతో కూడి వచ్చినా, యుద్ధంలో అర్జునుడు వారిని సంహరించగలడు. మరి భీష్ముడిని ఓ మనుష్యుల రాజా, ఎంత సులభంగా జయించగలడు!
విపరీతో మహావీర్యో గతసత్వోఽల్పజీవనః । భీష్మః శాన్తనవో నూనం కర్తవ్యం నావబుధ్యతే
శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు గొప్ప శక్తి ఉన్నవాడు అయినా, ఇప్పుడు అతని మనస్సు మారిపోయింది. అతనికి ప్రాణబలం తగ్గిపోయింది, ఆయుష్షు తక్కువగా ఉంది, ఏం చేయాలో అతనికి అర్థం కావడం లేదు.
ఏవమేతన్మహాబాహో యథా వదసి మాధవ। సర్వే హ్యేతే న పర్యాప్తాస్తవ వేగవిధారణే
నీ చెప్పినట్లే మహాబాహువంతుడా మాధవా! వీళ్లంతా కలిసినా నీ వేగాన్ని ఎదుర్కొనడానికి సరిపోవడం లేదు.
నియతం సమావాప్స్యామి సర్వమేతద్యథేప్సితమ్ । యస్య మే పురుషవ్యాఘ్ర భవాన్పక్షే వ్యవస్థితః
పురుషవృశబ్దుడా! నువ్వు నా పక్షాన నిలిచినందువల్ల, నేను కోరుకున్నదంతా తప్పక సాధించగలను.
సేన్ద్రానపి రణే దేవాఞ్జయేయం జయతాం వర। త్వయా నాథేన గోవిన్ద కిము భీష్మం మహారథమ్
గోవిందా! నువ్వు నాకు రక్షకుడివిగా ఉన్నప్పుడు, ఇంద్రునితో కూడి దేవతల్ని కూడా యుద్ధంలో జయించగలను. అలాంటప్పుడు మహారథుడైన భీష్ముడిని ఓడించడంలో ఏముంది?
న తు త్వామనృతం కర్తుముత్సహే స్వాత్మగౌరవాత్। అయుధ్యమానాః సహాయ్యం యథోక్తం కురు మాధవ
నాకు నా ఆత్మగౌరవం ఉంది గనుక, నీకు అబద్ధంగా ప్రవర్తించలేను. మాధవా! నువ్వు చెప్పినట్లే, యుద్ధం చేయకుండా మాకు సహాయపడు.
సమయస్తు కృతః కశ్చిన్మమ భీష్మేణ సంయుగే। మన్త్రయిష్యే తవార్థాయ న తు యోత్స్యే కథంచన
యుద్ధంలో నాకు, భీష్మునితో ఒక ఒప్పందం జరిగింది. నీ కోసం మంత్రాన్ని చెప్పిస్తాను కాని, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ యుద్ధం చేయను.
దుర్యోధనార్థం యోత్స్యామి సత్యమేతదితి ప్రభో। స హి రాజ్యస్య మే దాతా మన్త్రస్యైవ చ మాధవ
దుర్యోధనుని కోసం నేను యుద్ధం చేస్తాను — ఇదే సత్యం ప్రభూ! ఎందుకంటే అతడే నాకు రాజ్యాన్ని, సలహాను ఇచ్చినవాడు మాధవా!
తస్మాద్దేవవ్రతం భూయో వధోపాయార్థమాత్మనః । భవతా సహితాః సర్వే ప్రయామ మధుసూదన
అందువల్ల మధుసూదనా! మనందరం కలిసి మళ్లీ దేవవ్రతుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని ఓడిపోవడానికి మార్గం అడిగేద్దాం.
తద్వయం సహితా గత్వా భీష్మమాశు నరోత్తమమ్ । రుచితే తవ పృచ్ఛామి మన్త్రం వార్ష్ణేయ మాచిరమ్
మనిద్దరం కలసి వెంటనే నరోత్తముడైన భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లి, నీకు నచ్చినట్లు వృష్ణికులవంశజా! నేను వెంటనే మంత్రాన్ని అడుగుతాను.