వీతశోకభయాబాధాః సుఖస్వప్నప్రబోధాః। శ్రియా భరతశార్దూల సమపద్యన్త భూమిపాః
బాధ, భయం, కష్టాలు లేకుండా, సుఖంగా నిద్రపోయి, సంతోషంగా మేల్కొని, రాజులు ధన్యులయ్యారు, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా.
నియమైః సర్వవర్ణానాం బ్రహ్మోత్తరమవర్తత। బ్రాహ్మణాభిముఖం క్షత్రం క్షత్రియాభిముఖా విశః
నియమాలతో అన్ని వర్ణాలు బ్రాహ్మణులను ప్రధానులుగా గౌరవించాయి. క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను, వైశ్యులు క్షత్రియులను అనుసరించారు.
బ్రహ్మక్షత్రానుకూలాంశ్చ శూద్రాః పర్యచరన్విశః। ఏవం పశువరాహాణాం తథైవ మృగపక్షిణామ్
శూద్రులు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులకు సేవచేసేవారు. అలాగే పశువులు, పందులు, జింకలు, పక్షుల్లో కూడా ఇదే క్రమం కొనసాగింది.
శాన్తనావథ రాజ్యస్థే నావర్తత వృథా వధః। అసుఖానామనాథానాం తిర్యగ్యోనిషు వర్తతామ్
శాంతను రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నప్పుడు, అనవసర హింస, బాధితులకు, అనాథలకు, జంతుజాతుల్లో ఉన్నవారికీ జరగలేదు.
స ఏవ రాజా సర్వేషాం భూతానామభవత్పితా। స హస్తినామ్ని ధర్మాత్మా విహరన్కురునన్దనః
ఆ రాజు అన్ని జీవులకు తండ్రిగా మారాడు. ధర్మాత్ముడైన అతడు హస్తినాపురంలో ఆనందంగా జీవించాడు, కురు వంశోద్భవుడా.
తేజసా సూర్యకల్పోఽభూద్వాయునా చ సమో బలే। అన్తకప్రతిమః కోపే క్షమయా పృథివీసమః
కాంతిలో సూర్యునితో సమానం, బలంలో వాయువుతో సమానం, కోపంలో యమునితో పోలిక, సహనంలో భూమిలా ఉన్నవాడు.
బభూవ రాజా సుమతిః ప్రజానాం సత్యవిక్రమః। స వనేషు చ రమ్యేషు శైలప్రస్రవణేషు చ
ఆ రాజు ప్రజలకు మేలుచేసే, సత్యవంతుడు, మంచి బుద్ధిగలవాడు. అరణ్యాలలో, కొండల ప్రవాహాలలో ఆనందంగా విహరించేవాడు.
చచార మృగయాశీలః శాన్తనుర్వనగోచరః। స మృగాన్మహిషాంశ్చైవ వినిఘ్నన్రాజసత్తమః
శాంతను వేటలో ఆసక్తి కలిగి, అరణ్యాలలో సంచరించేవాడు. ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు జింకలు, మేకలు, మహిషులను వేటాడేవాడు.
గఙ్గామను చచారైకః సిద్ధచారణసేవితామ్। స కదాచిన్మహారాజ దదర్శ పరమాం స్త్రియమ్
ఒక్కడే గంగా తీరాన తిరుగుతూ, అక్కడ సిద్ధులు, చరణులు సంచరించే ఆ పవిత్ర ప్రదేశంలో, ఓ మహారాజా, ఒక అద్భుతమైన స్త్రీను చూశాడు.
జాజ్వల్యమానాం వపుషా సాక్షాచ్ఛ్రియమివాపరామ్। సర్వానవద్యాం సుదతీం దివ్యాభరణభూషితామ్
ఆమె రూపం తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, సాక్షాత్తు శ్రీదేవిలా కనిపించింది. అన్ని విధాలా నిష్కళంకంగా, అందమైన పళ్లతో, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడింది.
సూక్ష్మామ్బరధరామేకాం పద్మోదరసమప్రభామ్। `స్నాతగాత్రాం ధౌతవస్త్రాం గఙ్గాతీరరుహే వనే
సూక్ష్మమైన వస్త్రాలు ధరించి, ఆమె చర్మం కమలపు మధ్యపు వెలుగు లా మెరిసింది. స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, గంగా తీరంలోని అడవిలో నిలబడి ఉంది.
ప్రకీర్ణకేశీం పాణిభ్యాం సంస్పృశన్తీం శిరోరుహాన్। రూపేణ వయసా కాన్త్యా శరీరావయవైస్తథా
ఆమె జుట్టు విడిచిపడి ఉండగా, చేతులతో తన వెంట్రుకలను తడుముకుంటూ, అందంలో, యవ్వనంలో, ఆకర్షణలో, శరీర భాగాల సమతుల్యంలో ఎవ్వరూ సరితూగలేరు.
హావభావవిలాసైశ్చ లోచనాఞ్చలవిక్రియైః। శ్రోణీభారేణ మధ్యేన స్తనాభ్యామురసా దృశా
ఆమె హావభావాలు, చూపులు, కన్నుల కదలికలు, నడుము సన్నగా, నితంబాలు నిండుగా, వక్షోజాలు ఉబ్బుగా, చూపుతో కూడిన అందంతో ఆకట్టుకుంది.
కవరీభరేణ పాదాభ్యామిఙ్గితేన స్మితేన చ। కోకిలాలాపసంల్లాపైర్న్యక్కుర్వన్తీం త్రిలోకగామ్
పొడవైన జుట్టుతో, అందమైన కాళ్లతో, చిన్న చిన్న సంకేతాలతో, చిరునవ్వుతో, కోకిల స్వరంతో మధురంగా మాట్లాడుతూ, మూడు లోకాల అందాన్ని కూడా మించిపోయింది.
వాణీం చ గిరిజాం లక్ష్మీం యోషితోన్యాః సురాఙ్గనాః। సా చ శాన్తనుమబ్యాగాదలక్ష్మీమపకర్షతీ
ఆమె వాణి, మాట, రూపం, కాంతి, ఆకర్షణ – ఇవన్నీ సరస్వతి, పార్వతి, లక్ష్మి, ఇతర దేవకన్యలను మించిపోయాయి. ఆమె ప్రశాంతమైన రూపంతో వచ్చి, దురదృష్టాన్ని తొలగించింది.
తాం దృష్ట్వా హృష్టరోమాఽభూద్విస్మితో రూపసంపదా। పిబన్నివ చ నేత్రాభ్యాం నాతృప్యత నరాధిపః
ఆమెను చూసి రాజు ఆనందంతో ఒళ్లు గుబురుగా అయింది. ఆమె అందాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడి, కన్నులతో తాను త్రాగుతున్నట్టు తృప్తి చెందలేకపోయాడు.
సా చ దృష్ట్వైవ రాజానం విచరన్తం మహాద్యుతిమ్। స్నేహాదాగతసౌహార్దా నాతృప్యత విలాసినీ
ఆ రాజును ఆమె కూడా చూసి, అతని తేజస్సుతో ఆకర్షితురాలై, ప్రేమతో, స్నేహంతో నిండిపోయింది. ఆ సుందరి కూడా అతడిని చూస్తూ తృప్తి చెందలేకపోయింది.
గఙ్గా కామేన రాజానం ప్రేక్షమాణా విలాసినీ। చఞ్చూర్యతాగ్రతస్తస్య కిన్నరీవాప్సరోపమా
గంగా, మనసులో కోరికతో రాజును చూస్తూ, తన చూపులతో ఆడుకుంటూ, కళ్లతో చలనం చూపిస్తూ, కిన్నరి లేదా అప్సరసలా మోహింపజేసింది.
దృష్ట్వా ప్రహృష్టరూపోఽభూద్దర్శనాదేవ శాన్తనుః। రూపేణాతీత్య తిష్ఠన్తీం సర్వా రాజన్యయోషితః
ఆమెను చూసిన వెంటనే శాంతను హర్షంతో మెరిసిపోయాడు. ఆమె అందంలో అన్ని రాజకుమార్తెలను మించి నిలిచింది.
తామువాచ తతో రాజా సాన్త్వయఞ్శ్లక్ష్ణయా గిరా। దేవీ వా దానవీ వా త్వం గన్ధర్వీ చాథవాఽప్సరాః
అప్పుడు రాజు మృదువుగా, మధురంగా ఆమెను ఉద్దేశించి ఇలా అడిగాడు: 'నీవు దేవతవా, దానవికావా, గంధర్వికావా, లేక అప్సరసవా?'
యక్షీ వా పన్నగీ వాఽపి మానుషీ వా సుమధ్యమే। `యాఽసి కాఽసి సురప్రఖ్యే మహిషీ మే భవానఘే
'లేక యక్షిణివా, నాగకన్యవా, లేక అందమైన నడుము కలిగిన మానవ స్త్రీవా? నీవెవరైనా, దేవతలకు సమానమైనవాడవు, పాపరహితురాలా, నా భార్యవిగా.'
త్వాం గతా హి మమ ప్రామా వసు యన్మేఽస్తి కించన।' యాచే త్వాం సురగర్భాభే భార్యా మే భవ శోభనే
'నీవు నా మనసును ఆకర్షించావు. నాకు ఉన్న ధనం అంతా నీదే. దేవతల వలె జన్మించిన సుందరిసి, నీవు నా భార్యవిగా ఉండమని వేడుకుంటున్నాను.'
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచో రాజ్ఞః సస్మితం మృదు వల్గు చ। యశస్వినీ చ సాఽగచ్ఛచ్ఛాన్తనోర్భూతయే తదా
రాజు మాటలు వినగానే, ఆమె మృదువుగా, మధురంగా చిరునవ్వుతో శాంతనువైపు వచ్చి, అతని మేలు కోరింది.
సా తు దృష్ట్వా నృపశ్రేష్ఠం చరన్తం తీరమాశ్రితమ్। వసూనాం సమయం స్మృత్వాఽథాభ్యగచ్ఛదనిన్దితా
ఆమె, నదీ తీరంలో సంచరిస్తున్న ఉత్తమ రాజును చూసి, వసువులతో చేసిన ఒప్పందాన్ని గుర్తుచేసుకొని, నిందలేని ఆమె అతని దగ్గరకు వచ్చింది.
ప్రజార్థినీ రాజపుత్రం శాన్తనుం పృథివీపతిమ్। ప్రతీపవచనం చాపి సంస్మృత్యైవ స్వయం నృపమ్
సంతానం కోరుతూ, భూమిపతి అయిన శాంతనువైపు వచ్చింది. అలాగే ప్రతీపుని మాటలు కూడా గుర్తు చేసుకుంది.
కాలోఽయమితి మత్వా సా వసూనాం శాపచోదితా। ఉవాచ చైవ రాజ్ఞః సా హ్లాదయన్తీ మనో గిరా
ఇప్పుడు సమయం అని భావించి, వసువుల శాపం వల్ల ప్రేరితమై, ఆమె రాజుతో మధురంగా మాట్లాడి అతని మనసును ఆనందపరిచింది.
భవిష్యామి మహీపాల మహిషీ తే వశానుగా। న తు త్వం వా ద్వితీయో వా జ్ఞాతుమిచ్ఛేత్కథంచన
ఓ రాజా, నేను నీకు పూర్తిగా లోబడి, నీ ఇష్టానికి అనుగుణంగా నీ భార్యగా ఉంటాను. కానీ నువ్వు గానీ, మరెవ్వరూ గానీ నా చర్యలను తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించకూడదు.
యత్తు కుర్యామహం రాజఞ్శుభం వా యది వాఽశుభమ్। న తద్వారయితవ్యాఽస్మి న వక్తవ్యా తథాఽప్రియమ్
రాజా, నేను ఏ పని చేసినా, అది మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, నువ్వు నన్ను ఆపకూడదు. అలాగే నాకు అప్రమేయంగా ఏదైనా కఠినంగా మాట్లాడకూడదు.
ఏవం హి వర్తమానేఽహం త్వయి వత్స్యామి పార్థివ। వారితా విప్రియం చోక్తా త్యజేయం త్వామసంశయమ్
నిన్ను వెంట ఉండగా, నన్ను ఏదైనా చేయకుండా నిషేధించినా, లేదా నన్ను బాధించే మాటలు అన్నా, నేను నిన్ను సందేహమే లేకుండా వదిలిపోతాను.
ఏష మే సమయో రాజన్భజ మాం త్వం యథేప్సితమ్। అనునీతాఽస్మి తే పిత్రా భర్తా మే త్వం భవ ప్రభో
ఇదే నా షరతు, రాజా. నువ్వు నన్ను నీ ఇష్టానికి అనుగుణంగా స్వీకరించు. నీ తండ్రి నన్ను మనవి చేసారు. ప్రభూ, నువ్వే నాకు భర్తవు కావాలి.