వాసుదేవస్త్వసంభ్రాన్తో ధైర్యమాస్థాయ సత్వరః । చోదయామాస తానశ్వాన్వినున్నాన్భీష్మసాయకైః
వాసుదేవుడు మాత్రం ఆందోళన లేకుండా ధైర్యంగా ఉండి, భీష్ముని బాణాలు తగిలినా ఆశ్వాన్లను వేగంగా నడిపించాడు.
తతః పార్థో ధనుర్గృహ్య దివ్యం జలదనిఃస్వనమ్ । పాతయామాస భీష్మస్య ధనుశ్ఛిత్త్వా శితైః శరైః
అప్పుడు పార్ధుడు మేఘగర్జనలా మోగే దివ్యధనుస్సును పట్టుకుని, పదునైన బాణాలతో భీష్ముని ధనుస్సును విరిచాడు.
స చ్ఛిన్నధన్వా కౌరవ్యః పునరన్యన్మహద్ధనుః । నిమేషాన్తరమాత్రేణ సజ్యం చక్రే పితా తవ
కౌరవునందు పుట్టిన భీష్ముడు, తన ధనుస్సు విరిగిపోవగానే, వెంటనే మరో గొప్ప ధనుస్సును తీసుకుని, కన్నుమిటుకలోనే తాయారు చేసుకున్నాడు.
చకర్ష చ తతో దోర్భ్యాం ధనుర్జలదనిఃస్వనమ్ । అథాస్య తదపి క్రుద్ధశ్చిచ్ఛేద ధనురర్జునః । తస్య తత్పూజయామాస లాఘవం శన్తనోః సుతః
ఆ ధనుస్సును రెండు చేతులతో లాగగా, అది మేఘగర్జనలా మోగింది. కానీ అర్జునుడు కోపంతో ఆ ధనుస్సును కూడా విరిచేశాడు. శంతనువు కుమారుడు అర్జునుని వేగాన్ని ప్రశంసించాడు.
గాఙ్గేయస్త్వబ్రవీత్పార్థం ధన్విశ్రేష్ఠమరిందమ। సాధుసాధు మహాబాహో సాధు కున్తీసుతేతి చ
గంగేయుడు, శత్రువులను జయించేవాడైన అర్జునుని చూచి, 'బాగుంది, బాగుంది మహాబాహువా! బాగుంది కుంతీ కుమారా!' అని అన్నాడు.
సమాభాష్యైవమపరం ప్రగృహ్య రుచిరం ధనుః। ముమోచ సమరే భీష్మః శరాన్పార్థరథం ప్రతి
అలా చెప్పి, భీష్ముడు మరో అందమైన ధనుస్సును తీసుకుని, యుద్ధంలో పార్ధుని రథంపై బాణాలను వదిలాడు.
అదర్శయద్వసుదేవో హయయానే పరం బలమ్। మోఘాన్కుర్వఞ్శరాంస్తస్య మణ్డలాని నిదర్శయన్
వాసుదేవుడు రథాన్ని చక్కగా తిప్పుతూ, భీష్ముని బాణాలను వ్యర్థం చేస్తూ, రథంతో వలయాలు చూపిస్తూ తన గొప్ప నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.
శుశుభాతే నరవ్యాఘ్రౌ తౌ భీష్మశరవిక్షతౌ । గోవృషావివ సంరబ్ధౌ విషాణోల్లిఖితాఙ్కితౌ
భీష్ముని బాణాల వల్ల గాయపడిన ఆ ఇద్దరు మహాయోధులు, కోపంతో ఉన్న రెండు ఎద్దుల్లా, కొమ్ములతో గాయాల ముద్రలతో ప్రకాశించారు.
వాసుదేవస్తు సంప్రేక్ష్య పార్థస్య మృదుయుద్ధతామ్ । భీష్మం చ శరవర్షాణి సృజన్తమనిశం యుధి
అయితే వాసుదేవుడు, పార్ధుడు మృదువుగా యుద్ధం చేస్తున్నాడని, భీష్ముడు మాత్రం యుద్ధంలో ఎడతెరిపిలేకుండా బాణవర్షం కురిపిస్తున్నాడని చూశాడు.
ప్రతపన్తమివాదిత్యం మధ్యమాసాద్య సేనయోః । వరాన్వరాన్వినిఘ్నన్తం పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాన్
రెండు సైన్యాల మధ్యలో అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ, పాండవుల యోధులను వరుసగా పడగొడుతున్న భీష్ముడు సూర్యుడిలా కనిపించాడు.
యుగాన్తమివ కుర్వాణం భీష్మం యౌధిష్ఠిరే బలే । నామృష్యత మహాబాహుర్మాధవః పరవీరహా
యుద్ధంలో యుగాంతం వచ్చినట్టు యుధిష్ఠిరుని సైన్యంలో భీష్ముడు ఉగ్రంగా పోరాడుతుండగా, శత్రువులను సంహరించే మహాబలుడు మాధవుడు ఆ దృశ్యాన్ని తట్టుకోలేకపోయాడు.
ఉత్సృజ్య రజతప్రఖ్యాన్హయాన్పార్థస్య మారిష । వాసుదేవస్తతో యోగీ ప్రచస్కన్ద మహారథాత్
పార్థుని వెండి వర్ణపు గుర్రాలను వదిలేసి, యోగశక్తి కలిగిన వాసుదేవుడు ఆ మహారథం మీద నుంచి దిగి వచ్చాడు.
అభిదుద్రావ భీష్మం స భుజప్రహరణో బలీ। ప్రతోదపాణిస్తేజస్వీ సింహవద్వినదన్ముహుః
బలవంతుడైన ఆయన చేతిలో కొరడా పట్టుకుని, భుజాన్ని ఆయుధంగా చేసుకుని, సింహంలా గర్జిస్తూ మళ్లీ మళ్లీ భీష్ముని వైపు దూకాడు.
దారయన్నివ పద్భ్యాం స జగతీం జగదీశ్వరః । క్రోధతామ్రేక్షణః కృష్ణో జిఘాంసురమితద్యుతిః
లోకానికి అధిపతియైన కృష్ణుడు, కోపంతో కళ్లల్లో ఎర్రదనంతో, శత్రువును సంహరించాలనే సంకల్పంతో, తన అడుగులతో భూమిని చీల్చుతున్నట్టు కనిపించాడు.
గ్రసన్నివ చ తేజాంసి తావకానాం మహాహవే । దృష్ట్వా మాధవమాక్రన్దే భీష్మాయోద్యతమన్తికే
మహాయుద్ధంలో నీ సైనికుల తేజస్సును మింగేస్తున్నట్టు, మాధవుడు కోపంతో భీష్ముని దగ్గరికి చేరి, అతనిపై దాడి చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
హతో భీష్మో హతో భీష్మ ఇతి తత్రస్మ సైనికాః । క్రోశన్తః ప్రాద్రవన్సర్వే వాసుదేవభయాతురాః
"భీష్ముడు పడిపోయాడు! భీష్ముడు పడిపోయాడు!" అని అక్కడి సైనికులు అందరూ వాసుదేవుని భయంతో అరుస్తూ పారిపోయారు.
పీతకౌశేయసంవీతో మణిశ్యామో జనార్దనః । శుశుభే విద్రవన్భీష్మం విద్యున్మాలీ యథామ్బుదః
పసుపు పట్టు వస్త్రం ధరించి, మణిలాంటి నలుపుతో, జనార్దనుడు భీష్ముని వైపు దూసుకెళ్తూ, మెరుపులతో అలంకరించిన మేఘంలా ప్రకాశించాడు.
స సింహ ఇవ మాతఙ్గం యథర్షభ ఇవర్షభమ్ । అభిదుద్రావ వేగేన వినదన్యాదవర్షభః
సింహం ఏనుగుపై దూకినట్టు, ఎద్దు మరొక ఎద్దుపై దూసినట్టు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు గర్జిస్తూ వేగంగా ముందుకు పరిగెత్తాడు.
తమాపతన్తం సంప్రేక్ష్య పుణ్డరీకాక్షమాహవే। అసంభ్రమం రణే భీష్మో విచకర్ష మహద్ధనుః । ఉవాచ చైవ గోవిన్దమసంభ్రాన్తేన చేతసా
పద్మాక్షుడైన కృష్ణుడు తనవైపు యుద్ధంలో దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, భీష్ముడు ఏమాత్రం భయపడకుండా తన గొప్ప విల్లు ఎక్కించుకుని, స్థిరమైన మనసుతో గోవిందుని ఇలా అన్నాడు.
ఏహ్యేహి పుణ్డరీకాక్ష దేవదేవ నమోస్తు తే । మామద్య సాత్వతశ్రేష్ఠ తాపయస్త మహాహవే
రా రా పద్మనాభా! దేవదేవా! నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ మహాయుద్ధంలో నన్ను ఈ రోజు బాధించవద్దు.
త్వయా హి దేవ సంగ్రామే హతస్యాపి మమానఘ । శ్రేయ ఏవ పరం కృష్ణ లోకే భవతి సర్వతః
దేవా! నీవు యుద్ధంలో నన్ను సంహరిస్తే, కృష్ణా, నిస్సంశయంగా అది నాకు లోకంలో ఎక్కడైనా పరమ శ్రేయస్సే.
సంభావితోఽస్మి గోవిన్ద త్రైలోక్యేనాద్య సంయుగే। ప్రహరస్వ యథేష్టం వై దాసోఽస్మి తవ చానఘ
ఈ యుద్ధంలో ఈ రోజు మూడు లోకాలు నన్ను గౌరవించాయి గోవిందా! పాపరహితుడా, నీవు ఇష్టమైనట్టు దాడిచేయి. నేను నీ దాసుడిని.
అన్వగేవ తతః పార్థః సమభిద్రుత్య కేశవమ్ । నిజగ్రాహ మహాబాహుర్బాహుభ్యాం పరిగృహ్య వై
అప్పుడే పార్థుడు వెంటపడి, తన బలమైన భుజాలతో కేశవుని గట్టిగా పట్టుకుని ఆపాడు.
నిగృహ్యమాణః పార్థేన కృష్ణో రాజీవలోచనః । జగామైవైనమాదాయ వేగేన పురుషోత్తమః
పార్థుడు అతడిని ఆపుతూ ఉండగా, పద్మలోచనుడైన కృష్ణుడు, మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన అతని వేగానికి లోనై వెనక్కి లాగబడ్డాడు.
పార్థస్తు విష్టభ్య బలాచ్చరణౌ పరవీరహా । నిజగ్రాహ హృషీకేశం కథంచిద్దశమే పదే
పార్థుడు తన బలాన్ని ఉపయోగించి, రెండు కాళ్లను నేలపై బలంగా నాటుకుని, హృషీకేశుని పదవ అడుగులో ఎట్టకేలకు పట్టుకున్నాడు.
తత ఏవమువాచార్తః క్రోధపర్యాకులేక్షణమ్ । నిఃశ్వసన్తం యథా నాగమర్జునః ప్రణయాత్సఖా
అప్పుడు అర్జునుడు బాధతో, కోపంతో కళ్లలో ఉరిమిపోతూ, పాము లా ఊపిరి పీలుస్తూ, స్నేహంతో తన మిత్రుడిని ఇలా అడిగాడు.
నివర్తస్వ మహాబాహో నానృతం కర్తుమర్హసి । యత్త్వయా కథితం పూర్వం న యోత్స్యామీతి కేశవ
మహాబాహువా! తిరిగి రా. నీవు అసత్యం చేయకూడదు. కేశవా! ముందు నీవే "నేను యుద్ధం చేయను" అని చెప్పావు.
మిథ్యావాదీతి లోకాస్త్వాం కథయిష్యన్తి మాధవ । మమైష భారః సర్వో హి హనిష్యామి పితామహమ్
మాధవా! ప్రజలు నిన్ను అబద్ధవాది అంటారు. ఈ బాధంతా నాది. నేను నా తాతను సంహరిస్తాను.
శపే కేశవ శస్త్రేణ సత్యేన సుకృతేన చ। అన్తం యథా గమిష్యామి శత్రూణాం శత్రుసూదన
కేశవా, నా ఆయుధాన్ని, నా సత్యాన్ని, నా పుణ్యాన్ని ప్రమాణంగా పెట్టుకొని ప్రమాణం చేస్తున్నాను. శత్రువులను అంతం చేయకుండా నేను ఆగను, శత్రువులను సంహరించేవాడా!
అద్యైవ పశ్య దుర్ధర్షం పాత్యమానం మహారథమ్ । తారాపతిమివాపూర్ణమన్తకాలే యదృచ్ఛయా
ఈరోజే, ఆ మహారథుడు ఎవరికీ ఎదురులేని వాడిగా ఉన్నా, తన కాలం వచ్చినప్పుడు నక్షత్రాధిపతి పడిపోవడంలా అతడు పడిపోతున్నదాన్ని చూడు.