యత్పురా కథితం వీర త్వయా రాజ్ఞాం సమాగమే। విరాటనగరే తాత సఞ్జయస్య సమీపతః
వీరా, నీవు ఒకప్పుడు రాజుల సభలో, విరాటనగరంలో, సంజయుడి సమక్షంలో చెప్పిన మాటలు ఇవే—
భీష్మద్రోణముఖాన్సర్వాన్ధార్తరాష్ట్రస్య సైనికాన్ । సానుబన్ధాన్హనిష్యామి యే మాం యోత్స్యన్తి సఙ్గరే
భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండి, ధృతరాష్ట్రుని సైన్యంలో ఎవరైనా నన్ను యుద్ధంలో ఎదుర్కొంటే, వారిని వారి అనుచరులతో కలిపి నేను సంహరిస్తాను.
ఇతి తత్కురు కౌన్తేయ సత్యం వాక్యమరిన్దమ। క్షత్రధర్మమనుస్మృత్య యుధ్యస్వ విగతజ్వరః
కౌంతేయా, నీవు చెప్పిన మాటలు నిజమే. శత్రువులను జయించినవాడా, నీవు క్షత్రియునిగా నీ ధర్మాన్ని గుర్తు చేసుకుని, భయభ్రాంతులు లేకుండా యుద్ధం చేయు.
ఇత్యుక్తో వాసుదేవేన తిర్యగ్దృష్టిరధోముఖః। అకామ ఇవ బీభత్సురిదం వచనమబ్రవీత్
వాసుదేవుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, బీభత్సుడు తల దించుకుని, పక్కదృష్టితో, ఇష్టంలేని వాడిలా ఇలా అన్నాడు.
అవధ్యానాం వధం కృత్వా రాజ్యం వా నరకోత్తరమ్ । దుఃఖాని వనవాసే వా కిం ను మే సుకృతం భవేత్
హతించకూడని వారిని చంపి రాజ్యం సంపాదించినా, అది నరకానికి దారి తీస్తుంది. అడవిలో బాధలు అనుభవించినా, నాకు ఏ మంచి జరుగుతుంది చెప్పు.
చోదయాశ్వాన్యతో భీష్మః కరిష్యే వచనం తవ। పాతయిష్యామి దుర్ధర్షం భీష్మం కురుపితామహమ్
ఆశ్వాన్లను భీష్ముని వైపు నడిపించు. నీ మాటను పాటిస్తాను. కురువంశపు పెద్ద అయిన భీష్ముని నేనే పడగొడతాను.
స చాశ్వాన్రజతప్రఖ్యాంశ్చోదయామాస మాధవః। యతో భీష్మస్తతో రాజన్దుష్ప్రేక్ష్యో రశ్మివానివ
అప్పుడు మాధవుడు వెండి వలె మెరిసే ఆశ్వాన్లను భీష్ముని వైపు నడిపించాడు. భీష్ముడు సూర్యుడిలా చూడలేనివాడిగా ఉన్నాడు.
తతస్తత్పునరావృత్తం యుధిష్ఠిరబలం మహత్। దృష్ట్వా పార్థం మహాబాహుం భీష్మాయోద్యతమాహవే
పార్ధుడు బలంగా యుద్ధంలో భీష్ముని మీదికి వచ్చుతున్నాడని చూసి, యుధిష్ఠిరుని గొప్ప సైన్యం మళ్లీ యుద్ధానికి తిరిగొచ్చింది.
తతో భీష్మః కురుశ్రేష్ఠః సింహవద్వినదన్ముహుః । ధనంజయరథం శీఘ్రం శరవర్షైరవాకిరత్
అప్పుడే కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు, సింహంలా గర్జిస్తూ, వేగంగా ధనంజయుని రథాన్ని బాణవర్షంతో కప్పేశాడు.
క్షణేన స రథస్తస్య సహయః సహసారథిః । శరవర్షేణ మహతా న ప్రాజ్ఞాయత భారత
ఒక్క క్షణంలోనే ఆ రథం, అందులో ఉన్న యోధులు, రథసారధి, ఆ గొప్ప బాణవర్షంలో పూర్తిగా కనబడకుండా పోయారు, ఓ భారతా!
వాసుదేవస్త్వసంభ్రాన్తో ధైర్యమాస్థాయ సత్వరః । చోదయామాస తానశ్వాన్వినున్నాన్భీష్మసాయకైః
వాసుదేవుడు మాత్రం ఆందోళన లేకుండా ధైర్యంగా ఉండి, భీష్ముని బాణాలు తగిలినా ఆశ్వాన్లను వేగంగా నడిపించాడు.
తతః పార్థో ధనుర్గృహ్య దివ్యం జలదనిఃస్వనమ్ । పాతయామాస భీష్మస్య ధనుశ్ఛిత్త్వా శితైః శరైః
అప్పుడు పార్ధుడు మేఘగర్జనలా మోగే దివ్యధనుస్సును పట్టుకుని, పదునైన బాణాలతో భీష్ముని ధనుస్సును విరిచాడు.
స చ్ఛిన్నధన్వా కౌరవ్యః పునరన్యన్మహద్ధనుః । నిమేషాన్తరమాత్రేణ సజ్యం చక్రే పితా తవ
కౌరవునందు పుట్టిన భీష్ముడు, తన ధనుస్సు విరిగిపోవగానే, వెంటనే మరో గొప్ప ధనుస్సును తీసుకుని, కన్నుమిటుకలోనే తాయారు చేసుకున్నాడు.
చకర్ష చ తతో దోర్భ్యాం ధనుర్జలదనిఃస్వనమ్ । అథాస్య తదపి క్రుద్ధశ్చిచ్ఛేద ధనురర్జునః । తస్య తత్పూజయామాస లాఘవం శన్తనోః సుతః
ఆ ధనుస్సును రెండు చేతులతో లాగగా, అది మేఘగర్జనలా మోగింది. కానీ అర్జునుడు కోపంతో ఆ ధనుస్సును కూడా విరిచేశాడు. శంతనువు కుమారుడు అర్జునుని వేగాన్ని ప్రశంసించాడు.
గాఙ్గేయస్త్వబ్రవీత్పార్థం ధన్విశ్రేష్ఠమరిందమ। సాధుసాధు మహాబాహో సాధు కున్తీసుతేతి చ
గంగేయుడు, శత్రువులను జయించేవాడైన అర్జునుని చూచి, 'బాగుంది, బాగుంది మహాబాహువా! బాగుంది కుంతీ కుమారా!' అని అన్నాడు.
సమాభాష్యైవమపరం ప్రగృహ్య రుచిరం ధనుః। ముమోచ సమరే భీష్మః శరాన్పార్థరథం ప్రతి
అలా చెప్పి, భీష్ముడు మరో అందమైన ధనుస్సును తీసుకుని, యుద్ధంలో పార్ధుని రథంపై బాణాలను వదిలాడు.
అదర్శయద్వసుదేవో హయయానే పరం బలమ్। మోఘాన్కుర్వఞ్శరాంస్తస్య మణ్డలాని నిదర్శయన్
వాసుదేవుడు రథాన్ని చక్కగా తిప్పుతూ, భీష్ముని బాణాలను వ్యర్థం చేస్తూ, రథంతో వలయాలు చూపిస్తూ తన గొప్ప నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.
శుశుభాతే నరవ్యాఘ్రౌ తౌ భీష్మశరవిక్షతౌ । గోవృషావివ సంరబ్ధౌ విషాణోల్లిఖితాఙ్కితౌ
భీష్ముని బాణాల వల్ల గాయపడిన ఆ ఇద్దరు మహాయోధులు, కోపంతో ఉన్న రెండు ఎద్దుల్లా, కొమ్ములతో గాయాల ముద్రలతో ప్రకాశించారు.
వాసుదేవస్తు సంప్రేక్ష్య పార్థస్య మృదుయుద్ధతామ్ । భీష్మం చ శరవర్షాణి సృజన్తమనిశం యుధి
అయితే వాసుదేవుడు, పార్ధుడు మృదువుగా యుద్ధం చేస్తున్నాడని, భీష్ముడు మాత్రం యుద్ధంలో ఎడతెరిపిలేకుండా బాణవర్షం కురిపిస్తున్నాడని చూశాడు.
ప్రతపన్తమివాదిత్యం మధ్యమాసాద్య సేనయోః । వరాన్వరాన్వినిఘ్నన్తం పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాన్
రెండు సైన్యాల మధ్యలో అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ, పాండవుల యోధులను వరుసగా పడగొడుతున్న భీష్ముడు సూర్యుడిలా కనిపించాడు.
యుగాన్తమివ కుర్వాణం భీష్మం యౌధిష్ఠిరే బలే । నామృష్యత మహాబాహుర్మాధవః పరవీరహా
యుద్ధంలో యుగాంతం వచ్చినట్టు యుధిష్ఠిరుని సైన్యంలో భీష్ముడు ఉగ్రంగా పోరాడుతుండగా, శత్రువులను సంహరించే మహాబలుడు మాధవుడు ఆ దృశ్యాన్ని తట్టుకోలేకపోయాడు.
ఉత్సృజ్య రజతప్రఖ్యాన్హయాన్పార్థస్య మారిష । వాసుదేవస్తతో యోగీ ప్రచస్కన్ద మహారథాత్
పార్థుని వెండి వర్ణపు గుర్రాలను వదిలేసి, యోగశక్తి కలిగిన వాసుదేవుడు ఆ మహారథం మీద నుంచి దిగి వచ్చాడు.
అభిదుద్రావ భీష్మం స భుజప్రహరణో బలీ। ప్రతోదపాణిస్తేజస్వీ సింహవద్వినదన్ముహుః
బలవంతుడైన ఆయన చేతిలో కొరడా పట్టుకుని, భుజాన్ని ఆయుధంగా చేసుకుని, సింహంలా గర్జిస్తూ మళ్లీ మళ్లీ భీష్ముని వైపు దూకాడు.
దారయన్నివ పద్భ్యాం స జగతీం జగదీశ్వరః । క్రోధతామ్రేక్షణః కృష్ణో జిఘాంసురమితద్యుతిః
లోకానికి అధిపతియైన కృష్ణుడు, కోపంతో కళ్లల్లో ఎర్రదనంతో, శత్రువును సంహరించాలనే సంకల్పంతో, తన అడుగులతో భూమిని చీల్చుతున్నట్టు కనిపించాడు.
గ్రసన్నివ చ తేజాంసి తావకానాం మహాహవే । దృష్ట్వా మాధవమాక్రన్దే భీష్మాయోద్యతమన్తికే
మహాయుద్ధంలో నీ సైనికుల తేజస్సును మింగేస్తున్నట్టు, మాధవుడు కోపంతో భీష్ముని దగ్గరికి చేరి, అతనిపై దాడి చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
హతో భీష్మో హతో భీష్మ ఇతి తత్రస్మ సైనికాః । క్రోశన్తః ప్రాద్రవన్సర్వే వాసుదేవభయాతురాః
"భీష్ముడు పడిపోయాడు! భీష్ముడు పడిపోయాడు!" అని అక్కడి సైనికులు అందరూ వాసుదేవుని భయంతో అరుస్తూ పారిపోయారు.
పీతకౌశేయసంవీతో మణిశ్యామో జనార్దనః । శుశుభే విద్రవన్భీష్మం విద్యున్మాలీ యథామ్బుదః
పసుపు పట్టు వస్త్రం ధరించి, మణిలాంటి నలుపుతో, జనార్దనుడు భీష్ముని వైపు దూసుకెళ్తూ, మెరుపులతో అలంకరించిన మేఘంలా ప్రకాశించాడు.
స సింహ ఇవ మాతఙ్గం యథర్షభ ఇవర్షభమ్ । అభిదుద్రావ వేగేన వినదన్యాదవర్షభః
సింహం ఏనుగుపై దూకినట్టు, ఎద్దు మరొక ఎద్దుపై దూసినట్టు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు గర్జిస్తూ వేగంగా ముందుకు పరిగెత్తాడు.
తమాపతన్తం సంప్రేక్ష్య పుణ్డరీకాక్షమాహవే। అసంభ్రమం రణే భీష్మో విచకర్ష మహద్ధనుః । ఉవాచ చైవ గోవిన్దమసంభ్రాన్తేన చేతసా
పద్మాక్షుడైన కృష్ణుడు తనవైపు యుద్ధంలో దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, భీష్ముడు ఏమాత్రం భయపడకుండా తన గొప్ప విల్లు ఎక్కించుకుని, స్థిరమైన మనసుతో గోవిందుని ఇలా అన్నాడు.
ఏహ్యేహి పుణ్డరీకాక్ష దేవదేవ నమోస్తు తే । మామద్య సాత్వతశ్రేష్ఠ తాపయస్త మహాహవే
రా రా పద్మనాభా! దేవదేవా! నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ మహాయుద్ధంలో నన్ను ఈ రోజు బాధించవద్దు.