న క్షత్రియా రణే రాజన్వర్జయన్తి పరస్పరమ్ । నిర్మర్యాదం హి యుధ్యన్తే పితృభిర్భ్రాతృభిః సహ
రాజా! క్షత్రియులు యుద్ధంలో ఒకరిని ఒకరు తప్పించుకోరు. వారు తండ్రులతో, అన్నదమ్ములతో కూడి ఎలాంటి నియమం లేకుండా యుద్ధం చేస్తారు.
రణే భారత పార్థేన ద్రోణో విద్ధస్త్రిభిః శరైః । నాచిన్తయచ్చ తాన్బాణాన్పార్థచాపచ్యుతాన్యుధి
భారతా! యుద్ధంలో పార్థుడు మూడు బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచాడు. అయినా, పార్థుని విల్లుతో వచ్చిన ఆ బాణాలను ద్రోణుడు ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు.
శరవృష్ట్యా పునః పార్థశ్ఛాదయామాస తం రణే । స ప్రజజ్వాల రోషేణ గహనేఽగ్నిరివోర్జితః
మళ్లీ పార్థుడు బాణవర్షంతో ద్రోణుని పూర్తిగా కప్పేశాడు. ద్రోణుడు అరణ్యంలో అగ్ని మండినట్లు కోపంతో దహించిపోయాడు.
తతోఽర్జునం రణే ద్రోణః శరైః సన్నతపర్వభిః । ఛాదయామాస రాజేన్ద్ర నచిరాదేవ భారత
తర్వాత రాజేంద్ర! ద్రోణుడు వంకర తలలున్న బాణాలతో అర్జునుని యుద్ధంలో కప్పేశాడు. ఆ వ్యవధి ఎక్కువ కాలం కాదు, భారతా!
తతో దుర్యోధనో రాజా సుశర్మాణమచోదయత్ । ద్రోణస్య సమరే రాజన్పార్ష్ణిగ్రహణకారణాత్
అప్పుడే రాజు దుర్యోధనుడు, యుద్ధంలో ద్రోణుని వెనుక నుంచి దాడి చేయాలని సుశర్మణిని ప్రేరేపించాడు, రాజా!
త్రిగర్తరాడపి క్రుద్ధో భృశమాయమ్య కార్ముకమ్ । ఛాదయామాస సమరే పార్థం బాణైరయోముఖైః
త్రిగర్తుల రాజు కోపంతో తన విల్లును బలంగా ఎక్కి, యుద్ధంలో పార్థుని ఐరన్ తలలున్న బాణాలతో కప్పేశాడు.
తాభ్యాం ముక్తాః శరా రాజన్నన్తరిక్షే విరేజిరే । హంసా ఇవ మహారాజ శరత్కాలే నభస్తలే
ఆ ఇద్దరి నుంచి వచ్చిన బాణాలు ఆకాశంలో శరదృతువులోని హంసలవలె మెరిసిపోయాయి, మహారాజా!
తే శరాః ప్రాప్య కౌన్తేయం సమన్తాద్వివిశుః ప్రభో । ఫలభారనతం యద్వత్స్వాదువృక్షం విహంగమాః
ఆ బాణాలు అన్ని వైపులా కౌంతేయుని చేరి, ఫలభారం తలవంచిన తీపి చెట్టులోకి పక్షులు ప్రవేశించినట్లు అతనిలోకి ప్రవేశించాయి, ప్రభూ!
అర్జునస్తు రణే నాదం వినద్య రథినాం వరః। త్రిగర్తరాజం సమరే సపుత్రం వివ్యధే శరైః
కానీ రథసారథులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు యుద్ధంలో గర్జించి, త్రిగర్తుల రాజును, అతని కుమారులను బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తే వధ్యమానాః పార్థేన కాలేనేవ యుగక్షయే । పార్థమేవాభ్యవర్తన్త మరణే కృతనిశ్చయాః । ముముచుః శరవృష్టిం చ పాణ్డవస్య రథం ప్రతి
పార్థుడు వారిని కాలం అంత్యములో కాలమూ సంహరించినట్లు సంహరిస్తూ ఉండగా, వారు మరణానికి నిర్ణయించుకొని పార్థుని వైపే తిరిగి, పాండవుని రథంపై బాణవర్షాన్ని వదిలారు.
శరవృష్టిం తతస్తాం తు శరవర్షైః సమన్తతః । ప్రతిజగ్రాహ రాజేన్ద్ర తోయవృష్టిమివాచలః
రాజేంద్రా! అప్పుడు అర్జునుడు ఆ బాణవర్షాన్ని అన్ని వైపులా తన బాణాలతో ఎదుర్కొన్నాడు. అది కొండ మీద వర్షం పడినట్లే కనిపించింది.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ బీభత్సోర్హస్తలాఘవమ్ । విముక్తాం బహుభిర్యోధైః శస్త్రవృష్టిం దురాసదామ్
అక్కడ భీభత్సుని చేతుల చాతుర్యాన్ని మేము ఆశ్చర్యంగా చూశాము. ఎందుకంటే అనేక యోధులు వదిలిన భయంకరమైన ఆయుధవర్షాన్ని అతడు సమర్థంగా తిప్పికొట్టాడు.
యదేకో వారయామాస మారుతోఽభ్రగణానివ । కర్మణా తేన పార్థస్య తుతుషుర్దేవదానవాః
ఎలా వాయువు మేఘాలను చెదరగొట్టినట్టు అర్జునుడు శత్రువులను వెనక్కు నెట్టాడు. పార్థుడు చేసిన ఈ కార్యానికి దేవతలు, దానవులు ఇద్దరూ సంతోషించారు.
అథ క్రుద్ధో రణే పార్థస్త్రిగర్తాన్ప్రతి భారత। ముమోచాస్త్రం మహారాజ వాయవ్యం పృతనాముఖే
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న అర్జునుడు, ఓ భారతా, త్రిగర్తులపై సైన్యమునకు ముందుభాగంలో వాయవ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
ప్రాదురాసీత్తతో వాయుః క్షోభయాణో నభస్తలమ్ । పాతయన్వై తరుగణాన్వినిఘ్నంశ్చైవ సైనికాన్
అంతట వాయువు ఆకాశాన్ని కలవరపరిచింది, చెట్ల సమూహాలను కూలదోసింది, సైనికులను కూడా చంపింది.
తతో ద్రోణోఽభివీక్ష్యైవ వాయవ్యాస్త్రం సుదారుణమ్। శైలమన్యన్మహారాజ ఘోరమస్త్రం ముమోచ హ
అప్పుడు దుర్మార్గమైన ఆ వాయవ్యాస్త్రాన్ని చూసిన ద్రోణుడు, ఓ మహారాజా, మరొక భయంకరమైన, కొండలాంటి అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
ద్రోణేన యుధి నిర్ముక్తే తస్మిన్నస్త్రే నరాధిప। ప్రశశామ తతో వయుః ప్రసన్నాశ్చ దిశో దశ
ద్రోణుడు యుద్ధంలో ఆ అస్త్రాన్ని విడిచిన వెంటనే, వాయువు శాంతించింది, పది దిశలు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
తతః పాణ్డుసుతో వీరస్త్రిగర్తస్య రథవ్రజాన్ । నిరుత్సాహాన్రణే చక్రే విముఖాన్విపరాక్రమాన్
అప్పుడే పాండువు కుమారుడు వీరుడు, త్రిగర్తుల రథదళాలను యుద్ధంలో ఉత్సాహం కోల్పోయేలా చేసి, వారిని వెనక్కు తిరిగిపోయేలా చేశాడు.
తతో దుర్యోధనశ్చైవ కృపశ్చ రథినాం వరః। అశ్వత్థామా తథా శల్యః కామ్భోజశ్చ సుదక్షిణః
అప్పుడే దుర్యోధనుడు, రథులలో అగ్రగణ్యుడు కృపుడు, అశ్వత్థామ, శల్యుడు, కామ్బోజ దేశానికి చెందిన సుదక్షిణుడు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ బాహ్లికః సహ బాహ్లికైః । మహతా రథవంశేన పార్థస్యావారయన్దిశః
అవంతి దేశానికి చెందిన విందుడు, అనువిందుడు, బాహ్లికుడు తన బాహ్లిక సైన్యంతో కలిసి, గొప్ప రథదళంతో పార్థుని అన్ని దిశలలో ఆపారు.
తథైవ భగదత్తశ్చ శ్రతాయుశ్చ మహాబలః। గజానీకేన భీమస్య తావవారయతాం దిశః
అదేవిధంగా భగదత్తుడు, మహాబలుడు శతాయుడు, గజసైన్యంతో కలిసి భీముని దారిని అడ్డుకున్నారు.
భూరిశ్రవాః శలశ్చైవ సౌబలశ్చ విశాంపతే । శరౌఘైర్విమలైస్తీక్ష్ణైర్మాద్రీపుత్రావవారయన్
భూరిశ్రవుడు, శలుడు, సుబలుని కుమారుడు, ఓ రాజా, పదునైన మెరిసే బాణవర్షాలతో మాద్రీ కుమారులను అడ్డుకున్నారు.
భీష్మస్తు సంహతః సఙ్ఖ్యే ధార్తరాష్ట్రైః ససైనికైః । యుధిష్ఠిరం సమాసాద్య సర్వతః పర్యవారయత్
భీష్ముడు ధృతరాష్ట్రుల సైన్యంతో కలిసి యుద్ధంలో యుధిష్ఠిరుని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టాడు.
ఆపతన్తం గజానీకం దృష్ట్వా పార్థో వృకోదరః। లోలిహన్సృక్కిణీ వీరో మృగరాడివ కాననే
గజానీకుడు ఎదురుగా దూసుకొస్తున్నాడు అని చూసి, పార్థుడు, వృకోదరుడు, ఆ వీరులు అడవిలో సింహాలు మాంసాన్ని చూడగానే నోరు చప్పరిస్తారు కదా, అలా ఆనందంతో నోరు చప్పరించారు.
భీమస్తు రథినాం శ్రేష్ఠో గదాం గృహ్య మహాహవే । అవప్లుత్య రథాత్తూర్ణం తవ సైన్యాన్యభీషయత్
భీముడు రథులలో శ్రేష్ఠుడు, గొప్ప యుద్ధంలో తన గదను పట్టుకొని, రథం మీద నుంచి వేగంగా దూకి, నీ సైన్యాన్ని భయపెట్టాడు.
తముద్వీక్ష్య గదాహస్తం తతస్తే గజసాదినః । పరివవ్రూ రణే యత్తా భీమసేనం సమన్తతః
భీమసేనుడు చేతిలో గద పట్టుకొని ఉన్నాడని చూసి, గజసైనికులు యుద్ధంలో ధైర్యంగా చుట్టుముట్టారు.
గజమధ్యమనుప్రాప్తః పాణ్డవః స వ్యరాజత। మేఘజాలస్య మహతో యథా మధ్యగతో రవిః
పాండవుడు ఆ గజసైన్యంలోకి ప్రవేశించి, పెద్ద మేఘాల మధ్యలో సూర్యుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా మెరిసిపోయాడు.
వ్యధమత్స గజానీకం గదయా పాణ్డవర్షభః । మహాభ్రజాలమతులం మాతరిశ్వేవ సన్తతమ్
పాండవులలో శ్రేష్ఠుడు తన గదతో గజసైన్యాన్ని చెదరగొట్టాడు, అది గొప్ప మేఘపు సమూహాన్ని వాయువు ఎలా చెదరగొడుతుందో అలా జరిగింది.
తే వధ్యమానా బలినా భీమసేనేన దన్తినః । ఆర్తనాదం రణే చక్రుర్గర్జన్తో జలదా ఇవ
బలవంతుడు భీమసేనుడు ఆ గజాలను చంపుతుండగా, అవి యుద్ధంలో బాధతో గర్జిస్తూ మేఘాలు మ్రోగినట్టు అరవడం మొదలుపెట్టాయి.
బహుధా దారితశ్చైవ విషాణైస్తత్ర దన్తిభిః । ఫుల్లాశోకనిభః పార్థః శుశుభే రణమూర్ధని
అక్కడ ఆ గజాలు తమ దంతాలతో పార్థుని ఎన్నో విధాలుగా గాయపరిచినా, పార్థుడు యుద్ధరంగంలో పుష్పించిన అశోకవృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.