బిభేద చ సుసంరబ్ధః పునశ్చైనాన్సుతాంశితైః। శరైర్బహువిధాకారైః శతశోఽథ సహస్రశః
మరింత ఉన్మాదంతో, మళ్లీ పదునైన, నాణంగా తయారైన అనేకరకాల బాణాలతో వందలాది, వేలాది సార్లు వారిని గాయపరిచాడు.
విరథాంశ్చ మహేష్వాసాన్కృత్వా తత్ర స రాక్షసః । అభిదుద్రావ వేగేన హన్తుకామో నిశాచరః
ఆ రాక్షసుడు, ఆ మహాశక్తివంతులైన విల్లు వీరులను రథం లేకుండా చేసి, వారిని చంపాలని ఉద్దేశంతో వేగంగా వారిపైన దాడి చేశాడు.
తానర్దితాన్రణే తేన రాక్షసేన దురాత్మనా । దృష్ట్వాఽర్జునసుతః సఙ్ఖ్యే రాక్షసం సముపాద్రవత్
ఆ దుష్ట రాక్షసుడు యుద్ధంలో ఆ వీరులను బాధించడాన్ని చూసి, అర్జునుని కుమారుడు యుద్ధరంగంలో ఆ రాక్షసుని మీద దూకాడు.
తయోః సమభవద్యుద్ధం వృత్రవాసవయోరివ। దదృశుస్తావకాః సర్వే పాణ్డవాశ్చ పరస్పరమ్
వృత్రుడు, ఇంద్రుడు యుద్ధించినట్లుగా, ఆ ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది. కౌరవులు, పాండవులు పరస్పరం ఒకరినొకరు గమనించారు.
తౌ సమేతౌ మహాయుద్ధే క్రోధదీప్తౌ పరస్పరమ్। మహాబలౌ మహారాజ క్రోధసంరక్తలోచనౌ
ఆ ఇద్దరూ మహాయుద్ధంలో కలసి, కోపంతో కళ్లూ ఎర్రబడి, పరస్పరం ఎదురెదురుగా నిలబడ్డారు, రాజా! ఇద్దరూ అపార బలశాలులు.
పరస్పరమవేక్షేతాం కాలానలసమౌ యుధి। `ఆశీవిషావివ క్రుద్ధౌ నేత్రాభ్యామితరేతరమ్ ।' తయోః సమాగమో ఘోరో బభూవ కటుకోదయః
యుద్ధంలో ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూస్తూ, కాలాంతకాగ్నిలా, కోపంతో ఉన్న పాముల్లా, కళ్లతో ఎదురెదురుగా గమనిస్తూ, వారి సంధానం భయంకరంగా, క్రూరంగా మారింది.
యథా దేవాసురే యుద్ధే శక్రశమ్బరయోః పురా
దేవాసుర యుద్ధంలో శక్రుడు, శంబరుడు పోరాడినట్లు.
ఆర్జునం సమరే శూరం వినిఘ్నన్తం మహారథాన్। అలమ్బుసః కథం యుద్ధే ప్రత్యయుధ్యత సఞ్జయ
సంజయ! యుద్ధంలో మహారథులను సంహరిస్తున్న వీరుడు ārjuna ను అలంబుసుడు ఎలా ఎదుర్కొన్నాడు?
ఆర్శ్యశృఙ్గిం కథం చైవ సౌభద్రః పరవీరహా। తన్మమాచక్ష్వ తత్త్వేన యథావృత్తం స్మ సంయుగే
పరశత్రువులను సంహరించే సౌభద్రుడు ārśyaśṛṅgi ని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడు? యుద్ధంలో నిజంగా ఏం జరిగిందో నాకు వివరంగా చెప్పు.
ధనంజయశ్చ కిం చక్రే మమ సైన్యేషు సంయుగే । భీమో వా రథినాం శ్రేష్ఠో రాక్షసో వా ఘటోత్కచః
నా సైన్యంలో యుద్ధంలో ధనంజయుడు ఏమి చేశాడు? లేక రథులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు, లేక రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు ఏమి చేశారు?
నకులః సహదేవో వా సాత్యకిర్వా మహారథః । ఏతదాచక్ష్వ మే సత్యం కుశలో హ్యసి సఞ్జయ
నకులుడా, సహదేవుడా, లేక సాత్యకియ్యా? వీరిలో ఎవరో నీవు నాకు నిజంగా చెప్పు సంజయా. నీవు ఈ సంగతుల్లో నిపుణుడవు.
హన్తే తేఽహం ప్రవక్ష్యామి సంగ్రామం రోమహర్షణమ్। యథాఽభూద్రాక్షసేన్ద్రస్య సౌభద్రస్య చ మారిష
మరీషా! రాక్షసుల రాజు, సుభద్ర కుమారుడు మధ్య జరిగిన ఆ హృదయాన్ని హరించే యుద్ధాన్ని నేను నీకు యథావిధిగా వివరించబోతున్నాను.
అర్జునశ్చ యథా సఙ్ఖ్యే భీమసేనశ్చ పాణ్డవః । నకులః సహదేవశ్చ రణే చక్రుః పరాక్రమమ్
ఆ యుద్ధంలో అర్జునుడు, భీమసేనుడు, అలాగే నకులుడు, సహదేవుడు తమ పరాక్రమాన్ని చూపించారు.
తథైవ తావకాః సర్వే భీష్మద్రోణపురఃసరాః। అద్భుతాని విచిన్రాణి చక్రుః కర్మాణ్యభీతవత్
అదేవిధంగా, నీవైపు ఉన్న భీష్ముడు, ద్రోణుడు మొదలైనవారు అందరూ కూడా ఆశ్చర్యకరమైన, భయంకరమైన పనులు చేశారు.
అలమ్బుసస్తు సమరే అభిమన్యుం మహారథమ్ । వినద్య సుమహానాదం తర్జయిత్వా ముహుర్ముహుః
కానీ అలంబుసుడు అనే మహారథి యుద్ధంలో అభిమన్యుని ఎదుర్కొని, గొప్ప గళంతో అరుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ బెదిరించాడు.
అభిదుద్రావ వేగేన తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ । అభిమన్యుశ్చ వేగేన సింహవద్వినదన్ముహుః
అతడు వేగంగా అభిమన్యుని మీదకు దూకి, 'నిలు, నిలు!' అని అరవడం మొదలుపెట్టాడు. అభిమన్యుడు కూడా సింహంలా గర్జిస్తూ వేగంగా ఎదురెళ్లాడు.
ఆర్శ్యశృఙ్గిం మహేష్వాసి పితురత్యన్తవైరిణమ్ । తతః సమీపతుః సఙ్ఖ్యే త్వరితౌ నరరాక్షసౌ
అర్జునుని కుమారుడు, తన తండ్రికి శత్రువైనవారికి కఠినమైన శత్రువు, ఆ రాక్షసుని వైపు యుద్ధంలో త్వరగా పరిగెత్తాడు.
రథాభ్యాం రథినౌ శ్రేష్ఠౌ యథా వై దేవదానవౌ । మాయావా రాక్షసశ్రేష్ఠో దివ్యాస్త్రశ్చైవ ఫాల్గునిః
రథాలపై ఉన్న ఆ ఇద్దరూ, దేవతలు-దానవుల్లా ఎదురెదురుగా వచ్చారు. రాక్షసుడు మాయలో నిపుణుడు, అర్జునుని కుమారుడు దివ్యాస్త్రాలు వాడేవాడు.
తతః కర్ష్ణిర్మహారాజ నిశితైః సాయకైస్త్రిభిః। ఆర్శ్యశృఙ్గిం రణే విద్ధ్వా పునర్వివ్యావ పఞ్చభిః
రాజా! అప్పుడు కృష్ణుని కుమారుడు యుద్ధంలో ఆర్ష్యశృంగిని మూడు పదునైన బాణాలతో గాయపరిచి, మళ్లీ ఐదు బాణాలతో దాడి చేశాడు.
అలమ్బురోఽపి సంక్రుద్ధః కార్ష్ణి నవభిరాశుగైః । హృది వివ్యాధ వేగేన తోత్రైరివ మహాద్విపమ్
అలంబుసుడు కోపంతో, కృష్ణుని కుమారుడిని తొమ్మిది పదునైన బాణాలతో గుండెల్లో వేగంగా పొడిచాడు. అది ఏనుగును అంకుశాలతో గాయపరిచినట్టే.
తతః శరసహస్రేణ క్షిప్రకారీ నిశాచరః । అర్జునాస సుతం సఙ్ఖ్యే పీడయామాస భారత
తర్వాత ఆ రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుడు, వేగంగా వెయ్యి బాణాలతో అర్జునుని కుమారుడిపై దాడి చేశాడు.
అభిమన్యుస్తతః క్రుద్ధో నవభిర్నతపర్వభిః । బిభేద నిశిసైర్బాణై రాక్షసేన్ద్రం మహోరసి
అభిమన్యుడు కోపంతో, తొమ్మిది పదునైన, బాగా అమర్చిన బాణాలతో రాక్షసుల రాజును గొప్ప ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
తే తస్య వివిశుస్తూర్ణం కాయం నిర్భిద్య మర్మసు। స తైర్విభిన్నసర్వాఙ్గః శుశుభే రాక్షసోత్తమః
ఆ బాణాలు అతని శరీరాన్ని వేగంగా చీల్చి, ప్రాణస్థానాల్లోకి ప్రవేశించాయి. అందువల్ల ఆ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు, శరీరమంతా గాయాలతో మెరిసిపోయాడు.
పుష్పితైః కింశుకై రాజన్సంస్తీర్ణ ఇవ పర్వతః । స సందధానశ్చ శరాన్హేమపుఙ్ఖాన్మహాబలః
పుష్పించిన కింశుకపూలతో కప్పబడిన కొండలా అతడు మెరిసిపోతూ, బలవంతుడైన అతడు బంగారు రెక్కలతో ఉన్న బాణాలను సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
విబభౌ రాక్షసశ్రేష్ఠః సజ్వాల ఇవ పర్వతః । తతః క్రుద్ధో మహారాజ ఆర్శ్యశృఙ్గిరమర్షణః
ఆ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు, అగ్నిలా మండుతున్న కొండలా ప్రకాశించాడు. రాజా! ఆర్ష్యశృంగి కోపంతో ఉప్పొంగి, ఆగ్రహంతో నిండిపోయాడు.
మహేన్ద్రప్రతిమం కార్ష్ణి ఛాదయామాస పత్రిభిః । తేన తే విశిఖా ముక్తా యమదణ్డోపమాః శితాః
ఇంద్రుడితో సమానమైన కృష్ణుని కుమారుడిపై బాణవర్షం కురిపించాడు. అతను వదిలిన పదునైన బాణాలు యమధండాల్లా భయంకరంగా ఉన్నాయి.
అభిమన్యుం వినిర్భిద్య ప్రావిశన్త ధరాతలమ్ । తథైవార్జునినా ముక్తాః శరాః కనకభూషణాః
అభిమన్యుని చీల్చిన ఆ బాణాలు భూమిలోకి ప్రవేశించాయి. అలాగే, అర్జునుని కుమారుడు వదిలిన బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలు కూడా—
అలమ్బుసం వినిర్భిద్య ప్రావిశన్త ధరాతలమ్ । సౌభద్రస్తు రణే రక్షః శరైః సన్నతపర్వభిః
అలంబుసుని చీల్చి భూమిలోకి దూసుకెళ్లాయి. కానీ సుభద్ర కుమారుడు యుద్ధంలో ఆ రాక్షసునిపై బాగా అమర్చిన బాణాలతో దాడి చేశాడు.
చక్రే విముఖమాసాద్య బలం శక్ర ఇవాహవే । విముఖం చ రణే రక్షో వధ్యమానం రణేఽరిణా
ఇంద్రుడు యుద్ధంలో శత్రువులను ఎదుర్కొన్నట్టు, ఆ రాక్షసుడు కూడా తన సైన్యాన్ని తిప్పి, శత్రువుల చేతిలో గాయపడి, యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
ప్రాదుశ్చక్రే మహామాయాం తామసీమరిఘాతినీమ్ । తతస్తే తమసా సర్వే వృతాశ్చాసన్మహీపతే
ఆ రాక్షసుడు భయంకరమైన, శత్రువులను నాశనం చేసే గాఢమైన మాయను ప్రదర్శించాడు. రాజా! వెంటనే అందరూ ఆ అంధకారంలో మునిగిపోయారు.