శ్వానశ్చ వివిధైర్నాదైర్భషన్తస్తత్ర మారిష । జ్వలితాశ్చ మహోల్కా వై సమాహత్య దివాకరమ్ । నిపేతుః సహసా భూమౌ వేదయన్త్యో మహద్భయమ్
కుక్కలు రకరకాల శబ్దాలతో అక్కడ మొరిగాయి. అగ్నిలాంటి పెద్ద ఉల్కలు సూర్యుని తాకి, ఒక్కసారిగా భూమిపై పడిపోయాయి. ఇది పెద్ద భయాన్ని సూచించింది.
మహాన్త్యనీకాని మహాసముచ్ఛ్రయే తతస్తయోః పాణ్డవధార్తరాష్ట్రయోః। చకమ్పిరే శఙ్ఖమృదఙ్గనిఃస్వనైః ప్రకమ్పితానీవ వనాని వాయునా
పాండవులు, ధృతరాష్ట్రులు — ఈ రెండు పెద్ద సేనలు శంఖాలు, మృదంగాల శబ్దాలతో గట్టిగా కంపించాయి. అవి గాలిలో వణికే అడవిలా అనిపించాయి.
నరేన్ద్రనాగాశ్వసమాకులానా- మభ్యాయతీనామశివే ముహూర్తే। బభూవ ఘోషస్తుములశ్చమూనాం వాతోద్ధుతానామివ సాగరాణామ్
రాజులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు నిండిన సేనలు శుభకారణం కాని సమయానికి ముందుకు వచ్చాయి. ఆ సైన్యాల గొప్ప శబ్దం గాలిలో ఊగిసలాడే సముద్రాల మోగుబాటులా మారింది.
అభిమన్యూ రథోదారః పిశఙ్గైస్తురగోత్తమైః। అభిదుద్రావ తేజస్వీ దుర్యోధనబలం మహత్
అభిమన్యుడు ఉత్తమమైన పింగళవర్ణపు గుర్రాలు లాగుతున్న అద్భుతమైన రథంపై, గొప్ప తేజంతో దుర్యోధనుని పెద్ద సేనపై దూసుకెళ్లాడు.
వికిరఞ్శరవర్షాణి వారిధారా ఇవామ్బుదః। న శేకుః సమరే క్రుద్ధం సౌభద్రమరిసూదనమ్
ఆయన మేఘాలు వర్షం కురిపించినట్లు బాణాల వర్షం కురిపించాడు. యుద్ధంలో కోపంగా ఉన్న సౌభద్రుని ఎదిరించేందుకు శత్రువులు తట్టుకోలేకపోయారు.
శస్త్రౌఘిణం గాహమానం సేనాసాగరమక్షయమ్। నివారయితుమప్యాజౌ త్వదీయాః కురునన్దన
అస్త్రాలతో నిండిన సేనాసముద్రంలో మునిగిపోయిన అతన్ని యుద్ధంలో కూడా నీ సైనికులు, ఓ కురునందన, ఆపలేకపోయారు.
తేన ముక్తా రణే రాజఞ్శరాః శత్రునిబర్హణాః। క్షత్రియాననయఞ్శూరాన్ప్రేతరాజనివేశనమ్
ఆయన యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే బాణాలను వదిలి, ధైర్యవంతులైన క్షత్రియులను యమధర్మరాజు లోకానికి పంపాడు, ఓ రాజా.
యమదణ్డోపమాన్ఘోరాఞ్జ్వలితాశీవిషోపమాన్ । సౌభద్రః సమరే క్రుద్ధః ప్రేషయామాస సాయకాన్
కోపంతో ఉన్న సౌభద్రుడు యుద్ధంలో యమధండంలా, అగ్నిలా మండుతున్న పాముల్లా భయంకరమైన బాణాలను ప్రయోగించాడు.
సరథాన్రథినస్తూర్ణం హయాంశ్చైవ ససాదినః । గజారోహాంశ్చ సగజాన్దారయామాస ఫాల్గునిః
ఫాల్గుణి వేగంగా రథసారథులతో కూడిన రథారోహులను, కాళ్లపై కూర్చున్న యోధులను, ఏనుగులపై ఉన్న వారిని వారి ఏనుగులతో సహా చంపేశాడు.
తస్య తత్కుర్వతః కర్మ మహత్సఙ్ఖ్యే మహీభృతః। పూజయాంచక్రిరే హృష్టాః ప్రశశంసుశ్చ ఫాల్గునిమ్
అతడు యుద్ధంలో అద్భుతమైన కార్యాలు చేస్తుండగా, ఆనందంతో ఉన్న రాజులు ఫాల్గుణిని గౌరవించి, పొగిడారు.
తాన్యనీకాని సౌభద్రో ద్రావయామాస భారత। తూలరాశీనివాకాశే మారుతః సర్వతో దిశమ్
సౌభద్రుడు ఆ సైన్యాలను, ఆకాశంలో తులపొట్లను గాలి ఎటు పోసినట్టు, అన్ని దిశల్లో తరిమేశాడు, ఓ భారత.
తేన విద్రావ్యమాణాని తవ సైన్యాని భారత । త్రతారం నాధ్యగచ్ఛన్త పఙ్క్తే మగ్నా ఇవ ద్వీపాః
ఆయన చేతిలో ఓడిపోయిన నీ సైనికులు, వరుసగా మునిగిపోయిన ద్వీపాల్లా, ఎవ్వరూ రక్షించలేకపోయారు, ఓ భారత.
విద్రావ్య సర్వసైన్యాని తావకాని నరోత్తమ । అభిమన్యుః స్థితో రాజన్విధూమోఽగ్నిరివ జ్వలన్
నీ సర్వ సైన్యాలను ఓడించిన తర్వాత, అభిమన్యుడు పొగలేని అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ నిలిచాడు, ఓ మానవశ్రేష్ఠ.
న చైనం తావకా రాజన్విషేహురరిఘాతినమ్ । ప్రదీప్తం పావకం యద్వత్పతఙ్గాః కాలచోదితాః
నీ సైనికులు ఆ శత్రునాశకుడిని ఎదుర్కోలేకపోయారు, కాలచోదితమైన పురుగులు మండుతున్న అగ్నిని తట్టుకోలేని విధంగా.
ప్రహరన్సర్వశత్రుభ్యః పాణ్డవానాం మహారథః । అదృశ్యత మహేష్వాసః సవజ్ర ఇవ వాసవః
పాండవుల మహారథుడు తన శత్రువులందరినీ ఎదుర్కొంటూ, వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్న ఇంద్రుడిలా కనిపించాడు.
హేమపృష్ఠం ధనుశ్చాస్య దదృశే విచరద్దిశః । తోయదేషు యథా రాజన్రాజమానా శతహ్రదా
అతని బంగారు వెనుక భాగం ఉన్న విల్లు, ఆకాశంలో నూరడుగుల కాంతివంతమైన మేఘంలా అన్ని దిశల్లో తళుక్కుమంది, ఓ రాజా.
శరాశ్చ నిశితాః పీతా నిశ్చరన్తి స్మ సంయుగే । వనాత్ఫుల్లద్రుమాద్రాజన్భ్రమరాణామివ వ్రజాః
పసుపు రంగు, పదునైన బాణాలు యుద్ధంలో అడవిలో పుష్పించిన చెట్ల నుంచి తుడిపాటి తేనెటీగల వలె ఎగిరిపోతున్నాయి, ఓ రాజా.
తథైవ చరతస్తస్య సౌభద్రస్య మహాత్మనః । రథేన కాఞ్చనాఙ్గేన దదృశుర్నాన్తరం జనాః
బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న తన రథంలో సౌభద్రుడు చురుకుగా సంచరిస్తుండగా, అతని కదలికల్లో ఎక్కడా ఖాళీ కనిపించలేదు.
మోహయిత్వా కృపం ద్రోణం ద్రౌణిం చ సబృహద్బలమ్। సైన్ధవం చ మహేష్వాసో వ్యచరల్లఘు సుష్ఠు చ
కృప, ద్రోణ, ద్రోణుని కుమారుడు, బృహద్బలుడు, సింధు రాజును మాయలో పడేసి, ఆ మహాశక్తివంతుడు తేలికగా, చక్కగా సంచరించాడు.
మణ్డలీకృతమేవాస్య ధనుః పశ్యామ భారత। సూర్యమణ్డలసంకాశం దహతస్తవ వాహినీమ్
అతని విల్లు వలయాకారంగా తిరుగుతూ, సూర్యుడి వలయంలా మండుతూ, నీ సైన్యాన్ని కాల్చుతున్నట్లు మేము చూశాము, ఓ భారత.
తం దృష్ట్వా క్షత్రియాః శురాః ప్రతపన్తం తరస్వినమ్ । ద్విఫల్గునమిమం లోకం మేనిరే తస్య కర్మభిః
ఆ వీరుడు, ఉత్సాహంతో ప్రకాశిస్తూ యుద్ధంలో పోరాడుతుండగా, ధైర్యవంతులైన క్షత్రియులు అతని కార్యాలను చూసి, ఇతడు మరొక అర్జునుడని భావించారు.
తేనార్దితా మహారాజ భారతీ సా మహాచమూః । వ్యభ్రమత్తత్రతత్రైవ యోషిన్మదవశాదివ
ఆయన చేతిలో గాయపడిన భారత సేన అక్కడక్కడ చెల్లాచెదురై, మదంలో మునిగిపోయిన స్త్రీలా అయింది, ఓ మహారాజా.
ద్రావయిత్వా మహాసైన్యం కమ్పయిత్వా మహారథాన్ । నన్దయామాస సుహృదో మయం జిత్వేవ వాసవః
మహాసైన్యాన్ని తరిమి, మహారథులను వణికించి, తన మిత్రులను ఇంద్రుడు విజయానంతరం సంతోషపరిచినట్టు ఆనందింపజేశాడు.
తేన నిద్రావ్యమాణాని తవ సైన్యాని సంయుగే। చక్రురార్తస్వనం ఘోరం పర్జన్యనినదోపమమ్
యుద్ధంలో ఆయన చేతిలో నీ సైనికులు ఓడిపోతూ, మేఘగర్జనలా భయంకరమైన అరుపులు వేసారు.
తం శ్రుత్వా నినదం ఘోరం తవ సైన్యస్య భారత। మారుతోద్ధూతవేగస్య సాగరస్యేవ పర్వణి
భారతా! నీ సైన్యం ఉప్పొంగుతున్న సముద్రంలా, పూర్ణిమ రాత్రి గాలికి ఊగిపోతున్నట్టు, ఆ ఘోరమైన అరుపు వినిపించగానే,
దుర్యోధనస్తదా రాజన్నార్శ్యశృఙ్గిమభాషత। ఏష కార్ష్ణిర్మహాబాహో ద్వితీయ ఇవ ఫల్గునః
ఆ సమయంలో, రాజా! దుర్యోధనుడు ఆ రాక్షసుడు శృంగిని ఇలా అన్నాడు: 'ఇక్కడ కృష్ణుడు ఉన్నాడు, మహాబలుడు, ఇంకొక అర్జునుడిలా ఉన్నాడు.'
చమూం ద్రావయతే క్రోధాద్వృత్రో దేవచమూమివ । తస్య చాన్యత్ర పశ్యామి సంయుగే భేషజం మహత్
అతడు కోపంతో సైన్యాన్ని పరుగెత్తిస్తున్నాడు, వృత్రుడు దేవతల సైన్యాన్ని తరిమినట్టు. యుద్ధంలో అతడికి ఎదురుగా నిలబడగల గొప్ప పరిష్కారం నాకు ఎక్కడా కనిపించడం లేదు.
ఋతే త్వాం రాక్షసశ్రేష్ఠం సర్వవిద్యాసు పారగమ్ । స గత్వా త్వరితం వీరం జహి సౌభద్రమాహవే
ఓ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా! అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడా! నీవు తప్ప ఇంకెవ్వరూ లేరు. వెంటనే వెళ్లి, ఆ వీరుడైన సౌభద్రుడిని యుద్ధంలో సంహరించు.
వయం పార్థం హనిష్యామో భీష్మద్రోణపురోగమాః । స ఏవముక్తో బలవాన్రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్
మేము, భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా, పార్థుడిని సంహరిస్తాము. ఇలా చెప్పగానే, ఆ బలవంతుడైన రాక్షసాధిపతి,
ప్రయయౌ సమరే తూర్ణం తవ పుత్రస్య శాసనాత్। నర్దమానో మహానాదం ప్రావృషీవ బలాహకః
నీ కుమారుని ఆజ్ఞతో, యుద్ధానికి వేగంగా వెళ్లాడు. వానకాలంలో మేఘం గర్జించినట్టు, గొప్ప శబ్దంతో అరుస్తూ పోయాడు.