ఏవం చ తం తదా వ్యూహం కృత్వా భారత తావకాః। సన్నద్ధాః సమదృశ్యన్త ప్రతపన్త ఇవాగ్నయః
ఇలా, ఓ భారతా! నీ సైన్యాలు ఆ వ్యూహాన్ని ఏర్పరిచి, సంపూర్ణంగా కవచధారులై, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాయి.
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా భీమసేనశ్చ పాణ్డవః। నకులః సహదేవశ్చ మాద్రీపుత్రావుభావపి
అప్పుడే రాజు యుధిష్ఠిరుడు, పాండవుడు భీమసేనుడు, మాద్రీ కుమారులు నకులుడు, సహదేవుడు కూడా—
అగ్రతః సర్వసైన్యానాం స్థితా వ్యూహస్య దంశితాః । ధృష్టద్యుమ్నో విరాటశ్చ సాత్యకిశ్చ మహారథః
అన్ని సైన్యాల ముందుభాగంలో, వ్యూహబద్ధంగా ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు, మహారథుడైన సాత్యకి నిలిచారు.
స్థితాః సైన్యేన మహతా పరానీకవినాశనాః । శిఖణ్డీ విజయశ్చైవ రాక్షసశ్చ ఘటోత్కచః
వారు గొప్ప సైన్యంతో కలిసి, శత్రు పంక్తులను నాశనం చేయాలని సంకల్పించి, శిఖండీ, విజయుడు, రాక్షసుడైన ఘటోత్కచుడు నిలిచారు.
చేకితానో మహాబాహుః కున్తిభోజశ్చ వీర్యవాన్ । స్థితా రణే మహారాజ మహత్యా సేనయా వృతాః
మహాబాహువైన చెకితానుడు, పరాక్రమశాలి కుంతిభోజుడు కూడా యుద్ధంలో, గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి నిలిచారు.
అభిమన్యుర్మహేష్వాసో ద్రుపదశ్చ మహాబలః । యుయుధానో మహేష్వాసో యుధామన్యుశ్చ వీర్యవాన్
మహాశరధారి అభిమన్యుడు, అపార బలశాలి ద్రుపదుడు, మహాశరధారి యుయుధానుడు, పరాక్రమవంతుడైన యుధామన్యుడు—
కేకయా భ్రాతరశ్చైవ స్థితా యుద్ధాయ దంశితాః । ఏవం తేఽపి మహావ్యూహం ప్రతివ్యూహ్య సుదుర్జయమ్
కేకయ దేశపు అన్నదమ్ములు కూడా యుద్ధానికి సిద్ధమై నిలిచారు. ఇలా వారు కూడా ఓడించలేని గొప్ప వ్యూహాన్ని ఏర్పరిచారు.
పాణ్డవాః సమరే శూరాః స్థితా యుద్ధాయ దంశితాః । తావకాస్తు రణే యత్తాః సహసేనా నరాధిపాః
పాండవులు యుద్ధంలో ధైర్యంగా, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచారు. నీ రాజులు సైన్యాలతో కలిసి యుద్ధానికి తగినట్టు సిద్ధమయ్యారు.
అభ్యుద్యయూ రణే పార్థాన్భీష్మం కృత్వాఽగ్రతో నృప। తథైవ పాణ్డవా రాజన్భీమసేనపరోగమాః
ఓ రాజా! పాండవులు యుద్ధంలో భీష్ముడిని ముందుంచుకొని ముందుకు సాగారు. అలాగే భీమసేనుడు ముందుండగా పాండవులు కూడా ముందుకు వచ్చారు.
భీష్మం యోద్ధుమభీప్సన్తః సంగ్రామే విజయైషిణః । క్ష్వేలాః కిలకిలాః శఙ్ఖాన్క్రకచాన్గోవిషాణికాః
యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరుతూ భీష్ముడితో పోరాడాలని ఆశించి వారు క్ష్వేలాలు, కిలకిలలు, శంఖాలు, క్రకచాలు, గోవిషాణాలు ఊదారు.
భేరీమృదఙ్గపణవాన్నాదయన్తశ్చ పుష్కరాన్। పాణ్డవా అభ్యవర్తన్త నదన్తో భైరవాన్రవాన్
బెరులు, మృదంగాలు, పణవాలు, తాళాలు మోగించారు. పాండవులు భయంకరమైన అరుపులతో ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
భేరీమృద్గశఙ్ఖానాం దున్దుభీనాం చ నిఃస్వనైః । ఉత్కృష్టసింహనాదైశ్చ వల్గితైశ్చ పృథగ్విధైః
బెరులు, మృదంగాలు, శంఖాలు, దుండుభులు మోగాయి. గట్టిగా సింహగర్జనలు, రకరకాల దూకుడు అరుపులు వినిపించాయి.
వయం ప్రతినదన్తస్తానగచ్ఛామ త్వరాన్వితాః । సహసైవాభిసంక్రద్ధాస్తదాసీత్తుములం మహత్
మేము కూడా వారి అరుపులకు ప్రతిస్పందిస్తూ వేగంగా ముందుకు పోయాము. ఒక్కసారిగా రెండు పక్షాలు ఎదురెదురుగా దూకి, గొప్ప కలకలం ఏర్పడింది.
తతోఽన్యోన్యం ప్రధావన్తః సంప్రహారం ప్రచక్రిరే । తతః శబ్దేన మహతా ప్రచకమ్పే వసుంధరా
తర్వాత వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని పోరాడారు. ఆ పెద్ద శబ్దంతో భూమి itself కంపించిపోయింది.
పక్షిణశ్చ మహాఘోరం వ్యాహరన్తో విబభ్రముః । సప్రభశ్చోదితః సూర్యో నిష్ప్రభః సమపద్యత
పక్షులు భయంకరమైన అరుపులు చేస్తూ ఎగురుతూ తిరిగాయి. ప్రకాశవంతంగా ఉన్న సూర్యుడు కూడా కాంతిని కోల్పోయాడు.
వవుశ్చ వాతాస్తుములాః శంసన్తః సుమహద్భయమ్ । ఘోరాశ్చ ఘోరనిర్హ్రాదాః శివాస్తత్ర వవాశిరే
బలంగా గాలులు వీచి, పెద్ద భయాన్ని సూచించాయి. భయంకరమైన అరుపులతో నక్కలు అక్కడ అరచాయి.
వేదయన్త్యో మహారాజ మహద్వైశసమాగతమ్। దిశః ప్రజ్వలితా రాజన్పాంసువర్షం పపాత చ
ఓ మహారాజా! పెద్ద అపాయం సంభవించబోతుందని గ్రహించి, దిక్కులు మండిపోతూ, మట్టిపొడి వర్షం కురిసింది.
రుధిరేణ సమున్మిశ్రమస్థివర్షం పపాత చ । రుదతాం వాహనానాం చ నేత్రేభ్యః ప్రాపతఞ్జలమ్
రక్తంతో కలిసిన ఎముకల వర్షం పడింది. ఏడుస్తున్న జంతువుల కన్నుల నుంచి కన్నీళ్లు జారిపడ్డాయి.
సుస్రువుశ్చ శకృన్మూత్రం ప్రధ్యాయన్తో విశాంపతే । అన్తర్హితా మహానాదాః శ్రూయన్తే భరతర్షభ
వాటిని ఆలోచిస్తూ జంతువులు మలమూత్రాలు విడిచాయి. ఓ భరతవంశశిరోమణీ! అక్కడ అంతుచిక్కని పెద్ద శబ్దాలు వినిపించాయి.
రక్షసాం పురుషాదానాం నదతాం భైరవాన్రవాన్ । సంపతన్తశ్చ దృశ్యన్తే గోమాయబలవాయసాః
రాక్షసులు, మానుషభక్షకులు భయంకరమైన అరుపులు చేస్తూ గర్జించారు. నక్కలు, గద్దలు అక్కడ పరుగెత్తుతూ కనిపించారు.
శ్వానశ్చ వివిధైర్నాదైర్భషన్తస్తత్ర మారిష । జ్వలితాశ్చ మహోల్కా వై సమాహత్య దివాకరమ్ । నిపేతుః సహసా భూమౌ వేదయన్త్యో మహద్భయమ్
కుక్కలు రకరకాల శబ్దాలతో అక్కడ మొరిగాయి. అగ్నిలాంటి పెద్ద ఉల్కలు సూర్యుని తాకి, ఒక్కసారిగా భూమిపై పడిపోయాయి. ఇది పెద్ద భయాన్ని సూచించింది.
మహాన్త్యనీకాని మహాసముచ్ఛ్రయే తతస్తయోః పాణ్డవధార్తరాష్ట్రయోః। చకమ్పిరే శఙ్ఖమృదఙ్గనిఃస్వనైః ప్రకమ్పితానీవ వనాని వాయునా
పాండవులు, ధృతరాష్ట్రులు — ఈ రెండు పెద్ద సేనలు శంఖాలు, మృదంగాల శబ్దాలతో గట్టిగా కంపించాయి. అవి గాలిలో వణికే అడవిలా అనిపించాయి.
నరేన్ద్రనాగాశ్వసమాకులానా- మభ్యాయతీనామశివే ముహూర్తే। బభూవ ఘోషస్తుములశ్చమూనాం వాతోద్ధుతానామివ సాగరాణామ్
రాజులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు నిండిన సేనలు శుభకారణం కాని సమయానికి ముందుకు వచ్చాయి. ఆ సైన్యాల గొప్ప శబ్దం గాలిలో ఊగిసలాడే సముద్రాల మోగుబాటులా మారింది.
అభిమన్యూ రథోదారః పిశఙ్గైస్తురగోత్తమైః। అభిదుద్రావ తేజస్వీ దుర్యోధనబలం మహత్
అభిమన్యుడు ఉత్తమమైన పింగళవర్ణపు గుర్రాలు లాగుతున్న అద్భుతమైన రథంపై, గొప్ప తేజంతో దుర్యోధనుని పెద్ద సేనపై దూసుకెళ్లాడు.
వికిరఞ్శరవర్షాణి వారిధారా ఇవామ్బుదః। న శేకుః సమరే క్రుద్ధం సౌభద్రమరిసూదనమ్
ఆయన మేఘాలు వర్షం కురిపించినట్లు బాణాల వర్షం కురిపించాడు. యుద్ధంలో కోపంగా ఉన్న సౌభద్రుని ఎదిరించేందుకు శత్రువులు తట్టుకోలేకపోయారు.
శస్త్రౌఘిణం గాహమానం సేనాసాగరమక్షయమ్। నివారయితుమప్యాజౌ త్వదీయాః కురునన్దన
అస్త్రాలతో నిండిన సేనాసముద్రంలో మునిగిపోయిన అతన్ని యుద్ధంలో కూడా నీ సైనికులు, ఓ కురునందన, ఆపలేకపోయారు.
తేన ముక్తా రణే రాజఞ్శరాః శత్రునిబర్హణాః। క్షత్రియాననయఞ్శూరాన్ప్రేతరాజనివేశనమ్
ఆయన యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే బాణాలను వదిలి, ధైర్యవంతులైన క్షత్రియులను యమధర్మరాజు లోకానికి పంపాడు, ఓ రాజా.
యమదణ్డోపమాన్ఘోరాఞ్జ్వలితాశీవిషోపమాన్ । సౌభద్రః సమరే క్రుద్ధః ప్రేషయామాస సాయకాన్
కోపంతో ఉన్న సౌభద్రుడు యుద్ధంలో యమధండంలా, అగ్నిలా మండుతున్న పాముల్లా భయంకరమైన బాణాలను ప్రయోగించాడు.
సరథాన్రథినస్తూర్ణం హయాంశ్చైవ ససాదినః । గజారోహాంశ్చ సగజాన్దారయామాస ఫాల్గునిః
ఫాల్గుణి వేగంగా రథసారథులతో కూడిన రథారోహులను, కాళ్లపై కూర్చున్న యోధులను, ఏనుగులపై ఉన్న వారిని వారి ఏనుగులతో సహా చంపేశాడు.
తస్య తత్కుర్వతః కర్మ మహత్సఙ్ఖ్యే మహీభృతః। పూజయాంచక్రిరే హృష్టాః ప్రశశంసుశ్చ ఫాల్గునిమ్
అతడు యుద్ధంలో అద్భుతమైన కార్యాలు చేస్తుండగా, ఆనందంతో ఉన్న రాజులు ఫాల్గుణిని గౌరవించి, పొగిడారు.