అహం తు సోమకాన్సర్వాన్పాఞ్చాలాంశ్చ సమాగతాన్। నిహనిష్యే నరవ్యాఘ్ర వర్జయిత్వా శిఖణ్డినమ్
ఓ మానవసింహా! శిఖండిని తప్ప, కూడిన సోమకులు, పాంచాళులను నేను అంతమొందిస్తాను.
తైర్వాఽహం నిహతః సఙ్ఖ్యే గమిష్యే యమసాదనమ్ । తాన్వా నిహత్య సమరే ప్రీతిం దాస్యామ్యహం తవ
వారు నన్ను యుద్ధంలో చంపితే నేను యమలోకానికి వెళ్తాను. లేకపోతే వారిని జయించి నీకు ఆనందాన్ని ఇస్తాను.
పూర్వ హి స్త్రీ సముత్పన్నా శిఖణ్డీ రాజవేశ్మని । వరదానాత్పుమాఞ్జాతః సైషా వే స్త్రీ శిఖణ్డినీ
పూర్వం రాజప్రాసాదంలో శిఖండిని స్త్రీగా జన్మించింది. వరప్రభావంతో పురుషుడిగా మారింది. ఇదే ఆ శిఖండిని.
తమహం న హనిష్యామి ప్రాణత్యాగేఽపి భారత। యాఽసౌ ప్రాఙ్వర్మితా ధాత్రా సైషా వై స్త్రీ శిఖణ్డినీ
భారతా! ఆ శిఖండినిని నేను ప్రాణాలకే ముప్పొచ్చినా చంపను. సృష్టికర్త ఆమెను స్త్రీగా నిర్ణయించాడు కాబట్టి, ఆమె నిజంగా శిఖండిని అనే స్త్రీ.
సుఖం స్వపిహి గాన్ధారే శ్వోఽస్మి కర్తా మహారణమ్। యం జనాః కథయిష్యన్తి యావత్స్థాస్యతి మేదినీ
ఓ గాంధారి కుమారా! నువ్వు సుఖంగా నిద్రపో. రేపు నేను గొప్ప యుద్ధం చేస్తాను. భూమి ఉండేంతవరకు జనులు దాన్ని చెప్పుకుంటారు.
ఏవముక్తస్తవ సుతో నిర్జగామ జనేశ్వర। అభివాద్య గురుం మూర్ధ్నా ప్రయయౌ స్వం నివేశనమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, నీ కుమారుడు గురువుకు మస్తకంతో నమస్కరించి, తన నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు, ఓ జనాధిపతీ!
ఆగమ్య తు తతో రాజా విసృజ్య చ మహాజనమ్ । ప్రవివేశ తతస్తూర్ణం క్షయం శత్రుక్షయంకరః
అక్కడికి వచ్చిన రాజు, జనసమూహాన్ని పంపించి, శత్రు సంహారానికి కారణమైన తన నివాసంలోకి త్వరగా ప్రవేశించాడు.
ప్రహృష్టః స నిశాం తాం చ గమయామాస పార్థివః। ప్రభాతాయాం చ శర్వర్యాం ప్రాతరుత్థాయ తాన్నృపః
ఆ రాజు ఆనందంతో ఆ రాత్రిని గడిపాడు. రాత్రి ముగిసిన తరువాత, తెల్లవారుజామున లేచి ఉన్నాడు.
రాజ్ఞః సమాజ్ఞాపయత సేనాం యోజయతేతి హ। అద్య భీష్మో రణే క్రద్ధో నిహనిష్యతి సోమకాన్
రాజు సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. 'ఈ రోజు భీష్ముడు యుద్ధంలో కోపంతో సోమకులను సంహరిస్తాడు' అని అన్నాడు.
దుర్యోధనస్య తచ్ఛ్రుత్వా రాత్రౌ విలపితం బహు। మన్యమానః స తం రాజన్ప్రత్యాదేశమివాత్మనః
రాత్రి దుర్యోధనుడు చేసిన ఎన్నో విలాపనలను విని, రాజు వాటిని తన ఆదేశాలుగా భావించాడు.
నిర్వేదం పరమం గత్వా వినిన్ద్య పరవశ్యతామ్ । దీర్ఘం దధ్యౌ శాన్తనవో యోద్ధుకామోఽర్జునం రణే
తాను ఎంత అసహాయంగా ఉన్నాడో నిందించుకుంటూ, తీవ్ర నిరుత్సాహానికి లోనై, శాంతనువు కుమారుడు అర్జునునితో యుద్ధం చేయాలని లోతుగా ఆలోచించాడు.
ఇఙ్గితేన తు తజ్జ్ఞాత్వా గాఙ్గేయేన విచిన్తితమ్ । దుర్యోధనో మహారాజ దుఃశాసనమచోదయత్
గంగేయుడు తన భావాన్ని సంకేతాలతో తెలియజేయడాన్ని గమనించిన మహారాజు దుర్యోధనుడు, దుఃశాసనుని ప్రేరేపించాడు.
దుఃశాసన రథాస్తూర్ణం యుజ్యన్తాం భీష్మరక్షిణః । ద్వావింశతిమనీకాని సర్వాణ్యేవాభిచోదయ
దుఃశాసనా, భీష్ముని రక్షించేందుకు వెంటనే రథాలను సిద్ధం చేయించు. ఇరవై రెండు దళాలన్నీ ఒకేసారి యుద్ధానికి పంపించు.
అయం హి సమనుప్రాప్తో వర్షపూగాభిచిన్తితః । పాణ్డవానాం ససైన్యానాం వధో రాజ్యస్య చాగమః
ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఎదురుచూసిన సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది. పాండవులు, వారి సైన్యం నాశనం అవ్వబోతున్నారు, రాజ్యాన్ని మేము పొందబోతున్నాం.
తత్ర కార్యమహం మన్యే భీష్మస్యైవాభిరక్షణమ్। స నో గుప్తః సహాయః స్యాద్ధన్యాత్పార్థాంశ్చ సంయుగే
కాబట్టి మనకు చేయవలసిన ముఖ్యమైన పని భీష్ముని రక్షించడమే అని నేను భావిస్తున్నాను. ఆయన సురక్షితంగా ఉంటే మనకు తోడుగా ఉండి యుద్ధంలో పాండవులను ఓడిస్తారు.
అబ్రవీద్ధి విశుద్ధాత్మా నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్ । స్త్రీపూర్వకో హ్యసౌ రాజంస్తస్మాద్వర్జ్యో మయా రణే
ఆయన స్వచ్ఛమైన హృదయంతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను శిఖండిని చంపను, ఎందుకంటే అతడు ముందుగా స్త్రీగా జన్మించాడు రాజా. అందుకే యుద్ధంలో అతడిని నేను తప్పుకోవాలి.'
లోకస్తద్వేద యదహం పితుః ప్రియచికీర్షయా । రాజ్యం స్ఫీతం మహాబాహో స్త్రియశ్చ త్యక్తవాన్పురా
ప్రపంచమంతా తెలుసు, నాన్నకు ఇష్టంగా ఉండాలని నేను ఒకప్పుడు సంపన్నమైన రాజ్యాన్ని, స్త్రీలను కూడా వదిలేశానని, ఓ బలవంతుడా.
నైవ చాహం స్త్రియం జాతు న స్త్రీపూర్వం కథంచన । హన్యాం యుధి నరశ్రేష్ఠ సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
నేను ఎప్పుడూ ఒక స్త్రీని, లేదా ముందుగా స్త్రీగా ఉన్నవారిని యుద్ధంలో చంపను, ఓ మానవులలో శ్రేష్ఠుడా. ఇది నిజం, నీకు నేను చెప్పుతున్నాను.
అయం స్త్రీపూర్వకో రాజఞ్ఛిఖణ్డీ యది తే శ్రుతః। ఉద్యోగే కథితం సర్వం యథా జాతా శిఖణ్డినీ
ఈ శిఖండీ ముందుగా స్త్రీగా ఉన్నాడని నీకు తెలుసు రాజా. యుద్ధానికి సిద్ధపడే సమయంలో శిఖండినీ ఎలా పుట్టిందో అన్నీ చెప్పబడ్డాయి.
కన్యా భూత్వా పుమాఞ్జాతః స చ యోత్స్యతి భారత । తస్యాహం ప్రముఖే బాణాన్న ముఞ్చేయం కథంచన
ఆమెగా పుట్టి, తరువాత పురుషుడిగా మారాడు. ఇప్పుడు యుద్ధం చేయబోతున్నాడు, ఓ భారత వంశస్థుడా. అయినా నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అతడిపై బాణాలు విడువను.
యుద్ధే హి క్షత్రియాంస్తాత పాణ్డవానాం జయైషిణః । సర్వానన్యాన్హనిష్యామి సంప్రాప్తాన్రణమూర్ధని
యుద్ధంలో పాండవులలో విజయం కోరే క్షత్రియులందరినీ, అతడిని తప్పించి, ముందుకు వచ్చిన వారిని నేను చంపుతాను తండ్రీ.
ఏవం మాం భరతశ్రేష్ఠ గాఙ్గేయః ప్రాహ శాస్త్రవిత్ । తత్ర సర్వాత్మనా మన్యే గాఙ్గేయస్యైవ పాలనమ్
ఇలా గాంగా కుమారుడు, శాస్త్రజ్ఞుడు, నన్ను ఉద్దేశించి అన్నాడు, ఓ భారతులలో శ్రేష్ఠుడా. అందుకే నా హృదయపూర్వకంగా భావిస్తున్నాను, గాంగా కుమారుని రక్షించాలి.
అరక్ష్యమాణం హి వృకో హన్యాత్సింహం మహాహవే । మా వృకేణేవ గాఙ్గేయం ఘాతయేమ శిఖణ్డినా
ఎందుకంటే, ఒక సింహాన్ని కాపాడకపోతే, పెద్ద యుద్ధంలో ఓ నక్క కూడా దాన్ని చంపగలదు. అలాగే, శిఖండినిచేత గాంగా కుమారుడు నశించకుండా మనం జాగ్రత్త పడాలి.
మాతులః శకునిః శల్యః కృపో ద్రోణో వివింశతిః। యత్తా రక్షన్తు గాఙ్గేయం తస్మిన్గుప్తే ధ్రువో జయః
మామ శకుని, శల్యుడు, కృప, ద్రోణుడు, వివింశతి—ఇవాళ్లందరూ సిద్ధంగా ఉండి గాంగా కుమారుని రక్షించాలి. ఆయన సురక్షితంగా ఉంటే మన విజయం ఖాయం.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు తే సర్వే దుర్యోధనవచస్తదా । సర్వతో రథవంశేన గాఙ్గేయం పర్యవారయన్
దుర్యోధనుడు చెప్పిన మాటలు విని, అందరూ చుట్టూ రథాల వరుసలతో గాంగా కుమారుని అన్ని వైపులా ముట్టడి చేశారు.
పుత్రాశ్చ తవ గాఙ్గేయం పరివార్య యయుర్ముదా । కమ్పయన్తో భువం ద్యాం చ క్షోభయన్తశ్చ పాణ్డవాన్
నీ కుమారులూ ఆనందంతో గాంగా కుమారుని చుట్టుముట్టి, భూమిని, ఆకాశాన్ని కంపింపజేస్తూ, పాండవులను కలవరపరిచారు.
తే రథైః సుప్రసంయుక్తైర్దన్తిభిశ్చ మహారథాః । పరివార్య రణే భీష్మం దంశితాః సమవస్థితాః
అందులో ఉన్న మహారథులు, బలమైన రథాలు, ఏనుగులతో భీష్ముని చుట్టూ నిలబడి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా, అప్రమత్తంగా ఉన్నారు.
యథా దేవాసురే యుద్ధే త్రిదశా వజ్రధారిణమ్। సర్వే తే స్మ వ్యతిష్ఠన్త రక్షన్తస్తం మహారథమ్
దేవాసుర యుద్ధంలో అమరులు వజ్రాయుధుడిని ఎలా కాపాడారో, అలాగే అందరూ ఆ మహారథుని రక్షిస్తూ నిలబడ్డారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా పునర్భ్రాతరమబ్రవీత్ । సవ్యం చక్రం యుధామన్యురుత్తమౌజాశ్చ దక్షిణమ్। గోప్తారావర్జునస్యైతావర్జునోఽపి శిఖణ్డినః
అంతటా రాజు దుర్యోధనుడు మళ్లీ తన తమ్ముడితో ఇలా అన్నాడు: 'యుధామన్యుడు ఎడమ చక్రాన్ని, ఉత్తమౌజుడు కుడి చక్రాన్ని కాపాడాలి. వీరిద్దరూ అర్జునుని రక్షకులు, అర్జునుడు శిఖండిని కాపాడుతున్నాడు.'
రక్ష్యమాణః స పార్థేన తథాస్మాభిర్వివర్జితః । యథా భీష్మం న నో హన్యాద్దుఃశాసన తథా కురు
అర్జునుడు శిఖండిని కాపాడుతూ, మనమంతా అతడిని తప్పుకుంటూ ఉంటే, దుఃశాసనా, భీష్ముడు అతడిని చంపకుండా జాగ్రత్త పడాలి.