ప్రదీపైః కాఞ్చనైస్తత్ర గన్ధతైలావసేచితైః । పరివవ్రుర్మహారాజం ప్రజ్వలద్భిః సమన్తతః
అక్కడ, సువాసన తైలంతో నింపిన బంగారు దీపాలు, ఆ మహారాజును చుట్టూ వెలిగుతూ ప్రకాశించాయి.
స తైః పరివృతో రాజా ప్రదీపైః కాఞ్చనైర్జ్వలన్। శుశుభే చన్ద్రమాయుక్తో దీప్తైరివ మహాగ్రహైః
ఆ బంగారు దీపాల వెలుగులో చుట్టుముట్టబడి, ఆ రాజు ప్రకాశిస్తూ, ప్రకాశవంతమైన గ్రహాలతో చుట్టుముట్టిన చంద్రుడిలా కనిపించాడు.
కఞ్చుకోష్ణీషిణస్తత్ర వేత్రఝర్ఝరపాణయః। ప్రోత్సారయన్తః శనకైస్తం జనం సర్వతో దిశమ్
అక్కడ, కంచుకాలు, పాగాలు ధరించిన సేవకులు, చేతుల్లో వెదురు పంకాలు, జార్జరాలు పట్టుకుని, ఆ జనాన్ని మెల్లగా అన్ని వైపులా తొలగించారు.
సంప్రాప్య తు తతో రాజా భీష్మస్య సదనం శుభమ్ । అవతీర్య హయాచ్చాపి భీష్మం ప్రాప్య జనేశ్వరః
ఆ తరువాత, రాజు భీష్ముని శుభ్రమైన ఇంటికి చేరి, గుర్రం నుంచి దిగిపోయి, జనాధిపతిగా భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అభివాద్య తతో భీష్మం నిషణ్ణః పరమాసనే। కాఞ్చనే సర్వతోభద్రే స్పర్ద్ధ్యాస్తరణసంవృతే। ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్భీష్మం బాష్పకణ్ఠోఽశ్రులోచనః
తర్వాత భీష్మునికి నమస్కరించి, బంగారు, విలువైన వస్త్రాలతో కప్పబడిన ఉత్తమ ఆసనంలో కూర్చుని, చేతులు జోడించి, కన్నీరు కన్నుల్లో నిలిచి, గొంతు బరువెక్కి భీష్మునితో మాట్లాడాడు.
త్వాం వయం హి సమాశ్రిత్య సంయుగే శత్రుసూదన । ఉత్సహేమ రణే జేతుం సేన్ద్రానపి సురాసురాన్ । కిము పాణ్డుసుతాన్వీరాన్ససుహృద్గణబాన్ధవాన్
ఓ శత్రునాశకుడా! మేము నిన్ను ఆధారంగా పెట్టుకుని, ఇంద్రుడు సహా దేవతలు, అసురులను కూడా యుద్ధంలో జయించగలమనే ధైర్యం కలిగి ఉన్నాము. మరి పాండవులు, వారు వీరులైనా, స్నేహితులు, బంధువులతో ఉన్నా, వారిని గెలవడం మనకు ఎంత సులభమో!
తస్మాదర్హసి గాఙ్గేయ కృపాం కర్తుం మయి ప్రభో। జహి పాణడుసుతాన్వారాన్మహేన్ద్ర ఇవ దానవాన్
అందుకే, గంగేయా, ప్రభూ, నాపై దయ చూపించాలి. మహేంద్రుడు దానవులను ఎలా సంహరించాడో, అలాగే పాండవులనూ, వారి మిత్రులను నీవు జయించు.
పూర్వముక్తం మహాబాహో హనిష్యామి ససోమకాన్ । పాఞ్చాలాన్కేకయైః సార్ధం కరూపాంశ్చేతి భారత
మహాబాహువా, నేను ముందే చెప్పాను — పాంచాళులను, కేకయులతో పాటు సోమకులను కూడా సంహరిస్తానని, ఓ భారతా.
త్వద్వచః సత్యమేవాస్తు జహి పార్థాన్సమాగతాన్ । సోమకాంశ్చ మహేష్వాసాన్సత్యవాగ్భవ భారత
నీ మాటలు నిజమవ్వాలి. సమవాయమైన పార్థులను, బలమైన విలువీరులైన సోమకులను నీవు జయించు. నీవు నిజాయితీగా ఉండాలి, ఓ భారతా.
దయయా యది వా రాజన్ద్వేష్యభావాన్మమ ప్రభో । మన్దభాగ్యతయా వాపి మమ రక్షసి పాణ్డవాన్
రాజా, నీవు దయతోనైనా, నాపై ద్వేషంతోనైనా, లేక నా దురదృష్టంతోనైనా పాండవులను కాపాడుతున్నావా?
అనుజానీహి సమరే కర్ణమాహవశోభినమ్ । స జేష్యతి రణే పార్థాన్ససుహృద్గణబాన్ధవాన్
అలా అయితే, యుద్ధంలో కర్ణుడికి అనుమతి ఇవ్వు. యుద్ధంలో ప్రకాశించే అతడు పాండవులను, వారి మిత్రులను, బంధువులను జయిస్తాడు.
స ఏవముక్త్వా నృపతిః పుత్రో దుర్యోధనస్తవ। నోవాచ వచనం కించిద్భీష్మం సత్యపరాక్రమమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, సత్యపరుడు అయిన భీష్మునికి ఇంకేమీ చెప్పలేదు.
వాక్శల్యైస్తవ పుత్రేణ సోఽతివిద్ధో మహామనాః । నోవాచ దుఃఖోపహతో హ్యప్రియం ప్రియమణ్వపి
నీ కుమారుడి కఠినమైన మాటలతో లోతుగా గాయపడిన ఆ మహాత్ముడు, బాధతో ఉన్నా, ఒక్క అప్రీతికరమైన మాట కూడా పలకలేదు.
స ధ్యాత్వా సుచిరం కాలం దుఃఖరోషసమన్వితః । శ్వసన్నివ మహానాగః ప్రణున్నో వాక్శలాకయా
ఆయన చాలా సేపు ఆలోచించి, దుఃఖంతో, కోపంతో నిండిపోయి, ఆ కఠినమైన మాటలతో బాధపడి, గొప్ప పాము లా ఊపిరి పీల్చాడు.
ఉద్వృత్య చక్షుషీ లోపాన్నిర్దహన్నివ భారత। సదేవాసురగన్ధర్వం లోకం కాల ఇవాపరః
ఆయన కన్నులు తిరిగిపోయి, బాధతో మండిపోతూ, దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులతో కూడిన లోకాన్ని కాలమహారాజు లా దహించేవాడిగా కనిపించాడు.
అబ్రవీత్తవ పుత్రం చ సామపూర్వమిదం వచః। కిం త్వం దుర్యోధనైవం మాం వాక్శల్యైరపకృన్తసి
ఆయన నీ కుమారుడికి మృదువుగా ఇలా అన్నాడు — 'దుర్యోధనా, నీవు నన్ను ఎందుకు ఇలాంటి కఠినమైన మాటలతో బాధ పెడుతున్నావు?'
ఘటమానం యథాశక్తిం కుర్వాణం చ తవ ప్రియమ్ । జుహ్వానం సమరే ప్రాణాంస్తవ వై ప్రియకామ్యయా
'నేను నా శక్తినంతా ఉపయోగించి, నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేస్తూ, యుద్ధంలో నా ప్రాణాలను కూడా అర్పిస్తూ ప్రయత్నిస్తున్నాను.'
యదా తు పాణ్డవః శూరః ఖాణ్డవేఽగ్నిమతర్పయత్ । పరాజిత్య రణే శక్రం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'పాండవుడు ఖాండవ వనంలో అగ్నిని తృప్తిపర్చినప్పుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రుని జయించినప్పుడు — అదే చాలు, అది సాక్ష్యం.'
యదా చ త్వాం మహాబాహో గన్ధర్వైర్హృతమోజసా । అమోచయత్పాణ్డుసుతః పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'మహాబాహువా, నిన్ను గంధర్వులు బలవంతంగా పట్టుకొని, పాండుపుత్రుడు నిన్ను విడిపించినప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
ద్రవమాణేషు శూరేషు సోదరేషు తవ ప్రభో । సూతపుత్రే చ రాధేయే పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'నీ వీర సోదరులు, సూతపుత్రుడు రాధేయుడు భయంతో పారిపోయినప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
యచ్చ నః సహితాన్సర్వాన్విరాటనగరే తదా । ఏక ఏవాజయత్పార్థః పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'విరాట నగరంలో మనమంతా కలిసినా, ఒక్క అర్జునుడే మనందరినీ జయించినప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
ద్రోణం చ యుధి సంరబ్ధం మాం చ నిర్జిత్య సంయుగే। వాసాంసి స సమాదత్త పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'యుద్ధంలో ఉగ్రుడైన ద్రోణుని, నన్ను కూడా జయించి, మన వస్త్రాలను తీసుకున్నప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
తథా ద్రౌణిం మహేష్వాసం శారద్వతమథాపి చ । గోగ్రహే జితవాన్పూర్వం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'అలాగే, గొగ్రహణంలో ముందు ద్రోణుని కుమారుడిని, శారద్వతుని కుమారుడిని జయించినప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
విజిత్య చ యదా కర్ణం సదా పురుషమానినమ్ । ఉత్తరాయై దదౌ వస్త్రం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'ఎప్పుడైతే ఎప్పుడూ తనను పురుషుడిగా భావించే కర్ణుడిని జయించి, ఉత్తరాయికి వస్త్రాన్ని ఇచ్చాడో — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
నివాతకవచాన్యుద్ధే వాసవేనాపి దుర్జయాన్। జితవాన్సమరే పార్థః పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
పార్ధుడు యుద్ధంలో ఇంద్రుడికూడా జయించలేని నివాతకవచులను జయించాడు. ఇదొకటి చాలు, అతని శౌర్యానికి ఇదే సాక్ష్యం.
కో హి శక్తో రణే జేతుం పాణ్డవం రభసం తదా। యస్య గోప్తా జగద్గోప్తా శఙ్ఖచక్రగదాధరః
పాండవునికి రక్షకుడు జగత్తును కాపాడే శంఖచక్రగదాధారి ఉన్నప్పుడు, యుద్ధంలో ఆ ఉత్సాహవంతుడిని ఎవరు జయించగలరు?
వాసుదేవోఽనన్తశక్తిః సృష్టిసంహారకారకః । సర్వేశ్వరో దేవదేవః పరమాత్మా సనాతనః
వాసుదేవుడు అనంతశక్తితో ఉన్నవాడు, సృష్టి, లయానికి కారణుడు, అందరికీ అధిపతి, దేవతలకు దేవుడు, శాశ్వతమైన పరమాత్మ.
ఉక్తోఽస్తి బహుశో రాజన్నారదాద్యైర్మహర్షిభిః । త్వం తు మోహాన్న జానీషే వాచ్యావాచ్యం సుయోధన
ఓ రాజా! నారదుడు మొదలైన మహర్షులు ఎన్నోసార్లు చెప్పిన విషయాన్ని, నీవు మాత్రం మోహంతో ఏది చెప్పాలో, చెప్పకూడదో అర్థం చేసుకోలేవు, సుయోధన.
ముమూర్షుర్హి నరః సర్వాన్వృక్షాన్పశ్యతి కాఞ్చనాన్। తథా త్వమపి గాన్ధారే విపరీతాని పశ్యసి
చావు సమీపించినవాడు ప్రతి చెట్టునూ బంగారు చెట్టులా చూస్తాడు. అలాగే, ఓ గాంధారి కుమారా! నువ్వు కూడా అన్నీ తప్పుగా చూస్తున్నావు.
స్వయం వైరం మహత్కృత్వా పాణ్డవైః సహ సృఞ్జయైః । యుద్ధ్యస్వ తానద్య రణే పశ్యామః పురుషో భవ। `అశక్యాః పాణ్డవా జేతుం దేవైరపి సవాసవైః
నీవే పాండవులతో, శ్రీంజయులతో గొప్ప శత్రుత్వం పెంచుకున్నావు. ఇప్పుడు వారితో యుద్ధం చేయి, మేము నీ పురుషార్థాన్ని చూద్దాం. పాండవులను దేవతలు, ఇంద్రుడితో కూడి అయినా జయించలేరు.