భణ్డీపుష్పనికాశేన తపనీయనిభేన చ। అనులిప్తః పరార్ద్ధ్యేన చన్దనేన సుగన్ధినా
ఆయన బండి పువ్వుల వలె మెరిసే, బంగారం లాంటి రంగులో ఉన్న, పరిమళభరితమైన ఉత్తమ చంద్రనం పూసుకుని ఉన్నాడు.
అరజోమ్బరసంవీతః సింహఖేలగతిర్నృప । శుశుభే విమలార్చిష్మాన్నభసీవ దివాకరః
నిర్మలమైన వస్త్రాలు ధరించి, సింహంలా నడిచి, ఆ పరిపూర్ణ కాంతితో ఆకాశంలో సూర్యుడిలా వెలిగిపోతున్నాడు.
తం ప్రయాన్తం నరవ్యాఘ్రం భీష్మస్య శిబిరం ప్రతి । అనుజగ్ముర్మహేష్వాసాః సర్వలోకస్య ధన్వినః । భ్రాతరశ్చ మహేష్వాసాస్త్రిదశా ఇవ వాసవమ్
ఆ మానవసింహుడు భీష్ముని శిబిరం వైపు పోతున్నప్పుడు, మహాశక్తివంతులైన విలువిద్యలు, ప్రపంచంలోని విలువాళ్ళంతా, అతని సోదరులు కూడా, దేవతలు ఇంద్రుని చుట్టూ ఉన్నట్లు, అతని చుట్టూ చేరారు.
హయానన్యే సమారుహ్య గజానన్యే చ భారత । రథానన్యే నరశ్రేష్ఠం పరివవ్రుః సమన్తతః
కొంతమంది గుర్రాలపై, మరికొంతమంది ఏనుగులపై, ఇంకొంతమంది రథాలపై ఎక్కి, ఆ మానవశ్రేష్ఠుడిని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు, ఓ భారతా.
పదాతయశ్చ త్వరితా నఖరప్రాసయోధినః। పరివవ్రుర్మహేష్వాసం ధార్తరాష్ట్రం మహారథమ్
పంజాలూ, కత్తులూ పట్టుకున్న వేగవంతమైన కాలాళ్లు, ఆ మహావిలువాడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన మహారథిని చుట్టుముట్టారు.
ఆత్తశస్త్రాశ్చ సుహృదో రక్షణార్థం మహీపతేః । ప్రాదుర్బభూవుః సహితాః శక్రస్యేవామరా దివి
రాజును రక్షించేందుకు ఆయుధాలు పట్టుకున్న స్నేహితులు, ఆకాశంలో ఇంద్రునికి దేవతలు చేరినట్లు, సమూహంగా ప్రత్యక్షమయ్యారు.
స పూజ్యమానః కురుభిః కౌరవాణాం మహాబలః । ప్రయయౌ సదనం రాజా గాఙ్గేయస్య యశస్వినః । అన్వీయమానః సతతం సోదరైః పరివారితః
కౌరవులందరి గౌరవాన్ని పొందుతూ, ఆ మహాబలుడు గంగేయుడైన భీష్ముని ఇంటికి తన సోదరులతో కలిసి ఎల్లప్పుడూ చుట్టూ ఉండేలా వెళ్లాడు.
దక్షిణం దక్షిణః కాలే సంభృత్య స్వభుజం తదా। హస్తిహస్తోపమం సౌమ్యం సర్వశత్రునిబర్హణమ్
ఆ సమయంలో, ఏనుగు సొంకు లాంటి బలమైన తన కుడి చేయిని గౌరవంగా పైకి ఎత్తాడు, శత్రువులందరినీ సంహరించగలవాడైన వాడు.
ప్రగృహ్ణన్నఞ్జలీన్నౄణాముద్యతాన్సర్వతో దిశః। శుశ్రావ మధురా వాచో నానాదేశనివాసినామ్
అన్ని దిక్కుల నుంచి ప్రజలు చేతులు జోడించి నమస్కరించగా, ఆయన వారి మధురమైన మాటలను వినుతూ, ఆ అభివాదాలను ఆహ్వానించాడు.
సంస్తూయమానః సూతైశ్చ మాగధైశ్చ మహాయశాః। పూజయానశ్చ తాన్సర్వాన్సర్వలోకేశ్వరేశ్వరః
సూతులు, మాగధులు ఆయనను స్తుతించగా, ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన లోకాధిపతి వారందరినీ గౌరవించాడు.
ప్రదీపైః కాఞ్చనైస్తత్ర గన్ధతైలావసేచితైః । పరివవ్రుర్మహారాజం ప్రజ్వలద్భిః సమన్తతః
అక్కడ, సువాసన తైలంతో నింపిన బంగారు దీపాలు, ఆ మహారాజును చుట్టూ వెలిగుతూ ప్రకాశించాయి.
స తైః పరివృతో రాజా ప్రదీపైః కాఞ్చనైర్జ్వలన్। శుశుభే చన్ద్రమాయుక్తో దీప్తైరివ మహాగ్రహైః
ఆ బంగారు దీపాల వెలుగులో చుట్టుముట్టబడి, ఆ రాజు ప్రకాశిస్తూ, ప్రకాశవంతమైన గ్రహాలతో చుట్టుముట్టిన చంద్రుడిలా కనిపించాడు.
కఞ్చుకోష్ణీషిణస్తత్ర వేత్రఝర్ఝరపాణయః। ప్రోత్సారయన్తః శనకైస్తం జనం సర్వతో దిశమ్
అక్కడ, కంచుకాలు, పాగాలు ధరించిన సేవకులు, చేతుల్లో వెదురు పంకాలు, జార్జరాలు పట్టుకుని, ఆ జనాన్ని మెల్లగా అన్ని వైపులా తొలగించారు.
సంప్రాప్య తు తతో రాజా భీష్మస్య సదనం శుభమ్ । అవతీర్య హయాచ్చాపి భీష్మం ప్రాప్య జనేశ్వరః
ఆ తరువాత, రాజు భీష్ముని శుభ్రమైన ఇంటికి చేరి, గుర్రం నుంచి దిగిపోయి, జనాధిపతిగా భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అభివాద్య తతో భీష్మం నిషణ్ణః పరమాసనే। కాఞ్చనే సర్వతోభద్రే స్పర్ద్ధ్యాస్తరణసంవృతే। ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్భీష్మం బాష్పకణ్ఠోఽశ్రులోచనః
తర్వాత భీష్మునికి నమస్కరించి, బంగారు, విలువైన వస్త్రాలతో కప్పబడిన ఉత్తమ ఆసనంలో కూర్చుని, చేతులు జోడించి, కన్నీరు కన్నుల్లో నిలిచి, గొంతు బరువెక్కి భీష్మునితో మాట్లాడాడు.
త్వాం వయం హి సమాశ్రిత్య సంయుగే శత్రుసూదన । ఉత్సహేమ రణే జేతుం సేన్ద్రానపి సురాసురాన్ । కిము పాణ్డుసుతాన్వీరాన్ససుహృద్గణబాన్ధవాన్
ఓ శత్రునాశకుడా! మేము నిన్ను ఆధారంగా పెట్టుకుని, ఇంద్రుడు సహా దేవతలు, అసురులను కూడా యుద్ధంలో జయించగలమనే ధైర్యం కలిగి ఉన్నాము. మరి పాండవులు, వారు వీరులైనా, స్నేహితులు, బంధువులతో ఉన్నా, వారిని గెలవడం మనకు ఎంత సులభమో!
తస్మాదర్హసి గాఙ్గేయ కృపాం కర్తుం మయి ప్రభో। జహి పాణడుసుతాన్వారాన్మహేన్ద్ర ఇవ దానవాన్
అందుకే, గంగేయా, ప్రభూ, నాపై దయ చూపించాలి. మహేంద్రుడు దానవులను ఎలా సంహరించాడో, అలాగే పాండవులనూ, వారి మిత్రులను నీవు జయించు.
పూర్వముక్తం మహాబాహో హనిష్యామి ససోమకాన్ । పాఞ్చాలాన్కేకయైః సార్ధం కరూపాంశ్చేతి భారత
మహాబాహువా, నేను ముందే చెప్పాను — పాంచాళులను, కేకయులతో పాటు సోమకులను కూడా సంహరిస్తానని, ఓ భారతా.
త్వద్వచః సత్యమేవాస్తు జహి పార్థాన్సమాగతాన్ । సోమకాంశ్చ మహేష్వాసాన్సత్యవాగ్భవ భారత
నీ మాటలు నిజమవ్వాలి. సమవాయమైన పార్థులను, బలమైన విలువీరులైన సోమకులను నీవు జయించు. నీవు నిజాయితీగా ఉండాలి, ఓ భారతా.
దయయా యది వా రాజన్ద్వేష్యభావాన్మమ ప్రభో । మన్దభాగ్యతయా వాపి మమ రక్షసి పాణ్డవాన్
రాజా, నీవు దయతోనైనా, నాపై ద్వేషంతోనైనా, లేక నా దురదృష్టంతోనైనా పాండవులను కాపాడుతున్నావా?
అనుజానీహి సమరే కర్ణమాహవశోభినమ్ । స జేష్యతి రణే పార్థాన్ససుహృద్గణబాన్ధవాన్
అలా అయితే, యుద్ధంలో కర్ణుడికి అనుమతి ఇవ్వు. యుద్ధంలో ప్రకాశించే అతడు పాండవులను, వారి మిత్రులను, బంధువులను జయిస్తాడు.
స ఏవముక్త్వా నృపతిః పుత్రో దుర్యోధనస్తవ। నోవాచ వచనం కించిద్భీష్మం సత్యపరాక్రమమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, సత్యపరుడు అయిన భీష్మునికి ఇంకేమీ చెప్పలేదు.
వాక్శల్యైస్తవ పుత్రేణ సోఽతివిద్ధో మహామనాః । నోవాచ దుఃఖోపహతో హ్యప్రియం ప్రియమణ్వపి
నీ కుమారుడి కఠినమైన మాటలతో లోతుగా గాయపడిన ఆ మహాత్ముడు, బాధతో ఉన్నా, ఒక్క అప్రీతికరమైన మాట కూడా పలకలేదు.
స ధ్యాత్వా సుచిరం కాలం దుఃఖరోషసమన్వితః । శ్వసన్నివ మహానాగః ప్రణున్నో వాక్శలాకయా
ఆయన చాలా సేపు ఆలోచించి, దుఃఖంతో, కోపంతో నిండిపోయి, ఆ కఠినమైన మాటలతో బాధపడి, గొప్ప పాము లా ఊపిరి పీల్చాడు.
ఉద్వృత్య చక్షుషీ లోపాన్నిర్దహన్నివ భారత। సదేవాసురగన్ధర్వం లోకం కాల ఇవాపరః
ఆయన కన్నులు తిరిగిపోయి, బాధతో మండిపోతూ, దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులతో కూడిన లోకాన్ని కాలమహారాజు లా దహించేవాడిగా కనిపించాడు.
అబ్రవీత్తవ పుత్రం చ సామపూర్వమిదం వచః। కిం త్వం దుర్యోధనైవం మాం వాక్శల్యైరపకృన్తసి
ఆయన నీ కుమారుడికి మృదువుగా ఇలా అన్నాడు — 'దుర్యోధనా, నీవు నన్ను ఎందుకు ఇలాంటి కఠినమైన మాటలతో బాధ పెడుతున్నావు?'
ఘటమానం యథాశక్తిం కుర్వాణం చ తవ ప్రియమ్ । జుహ్వానం సమరే ప్రాణాంస్తవ వై ప్రియకామ్యయా
'నేను నా శక్తినంతా ఉపయోగించి, నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేస్తూ, యుద్ధంలో నా ప్రాణాలను కూడా అర్పిస్తూ ప్రయత్నిస్తున్నాను.'
యదా తు పాణ్డవః శూరః ఖాణ్డవేఽగ్నిమతర్పయత్ । పరాజిత్య రణే శక్రం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'పాండవుడు ఖాండవ వనంలో అగ్నిని తృప్తిపర్చినప్పుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రుని జయించినప్పుడు — అదే చాలు, అది సాక్ష్యం.'
యదా చ త్వాం మహాబాహో గన్ధర్వైర్హృతమోజసా । అమోచయత్పాణ్డుసుతః పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'మహాబాహువా, నిన్ను గంధర్వులు బలవంతంగా పట్టుకొని, పాండుపుత్రుడు నిన్ను విడిపించినప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'
ద్రవమాణేషు శూరేషు సోదరేషు తవ ప్రభో । సూతపుత్రే చ రాధేయే పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
'నీ వీర సోదరులు, సూతపుత్రుడు రాధేయుడు భయంతో పారిపోయినప్పుడు — అది కూడా చాలు, అది సాక్ష్యం.'